Xung quanh ý nghĩa của chiến dịch cũng như những vấn đề doanh nghiệp, người dân cần lưu ý, phóng viên đã có cuộc trao đổi với Luật sư Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Công ty Luật TNHH TGS (Đoàn Luật sư TP Hà Nội).
PV: Hà Nội đang triển khai Chiến dịch làm sạch mã số thuế trên địa bàn. Theo ông, vì sao chiến dịch này được triển khai vào thời điểm hiện nay và có ý nghĩa như thế nào đối với môi trường kinh doanh?
Luật sư Nguyễn Văn Tuấn: Tôi cho rằng việc triển khai Chiến dịch làm sạch mã số thuế trong giai đoạn hiện nay là bước đi rất cần thiết, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số trong quản lý nhà nước cũng như quá trình xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia đồng bộ giữa cơ quan thuế với cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan công an và các cơ quan quản lý khác.
Sau nhiều năm phát triển của nền kinh tế, số lượng doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người nộp thuế tăng nhanh, kéo theo không ít trường hợp dữ liệu không còn chính xác. Có doanh nghiệp đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục giải thể, hộ kinh doanh không còn hoạt động thực tế nhưng vẫn tồn tại mã số thuế hoặc thông tin đăng ký không được cập nhật kịp thời. Những "điểm mờ" này không chỉ gây khó khăn cho công tác quản lý mà còn có thể bị lợi dụng để thực hiện các hành vi như mua bán hóa đơn, thành lập doanh nghiệp "ma", gian lận thuế hoặc chiếm đoạt tiền hoàn thuế.
Về mặt pháp lý, Luật Quản lý thuế năm 2019 đã quy định rất rõ trách nhiệm của người nộp thuế trong việc đăng ký, kê khai và cập nhật thông tin khi có thay đổi, đồng thời giao cơ quan thuế xây dựng, quản lý cơ sở dữ liệu người nộp thuế bảo đảm chính xác, đầy đủ. Do đó, việc làm sạch mã số thuế không đơn thuần là rà soát dữ liệu mà còn là nền tảng để xây dựng hệ thống quản lý thuế hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn.
Theo tôi, ý nghĩa lớn nhất của chiến dịch là tạo lập môi trường kinh doanh công bằng. Khi dữ liệu người nộp thuế được chuẩn hóa, cơ quan quản lý sẽ dễ dàng nhận diện các đối tượng có rủi ro cao để tập trung thanh tra, kiểm tra, trong khi những doanh nghiệp tuân thủ tốt sẽ giảm áp lực từ các cuộc kiểm tra dàn trải. Đây cũng là điều kiện quan trọng để cải cách thủ tục hành chính, nâng cao niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư.
PV: Thực tế đã xuất hiện nhiều trường hợp cho mượn căn cước công dân, chữ ký số hoặc tài khoản ngân hàng để thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh. Những hành vi này có thể dẫn đến các rủi ro pháp lý như thế nào?
Luật sư Nguyễn Văn Tuấn: Đây là vấn đề rất đáng lo ngại. Trên thực tế, nhiều người vì chủ quan hoặc vì lợi ích trước mắt đã cho người khác mượn căn cước công dân, chữ ký số hoặc tài khoản ngân hàng để đứng tên thành lập doanh nghiệp. Tuy nhiên, cần hiểu rằng người đứng tên trên hồ sơ đăng ký vẫn là chủ thể chịu trách nhiệm trước pháp luật, bất kể có trực tiếp điều hành hoạt động kinh doanh hay không.
Nếu doanh nghiệp phát sinh hành vi trốn thuế, sử dụng hóa đơn bất hợp pháp, mua bán hóa đơn hoặc vi phạm các quy định về quản lý thuế, người đứng tên có thể bị xử phạt hành chính, bị cưỡng chế thi hành nghĩa vụ thuế, thậm chí bị xem xét trách nhiệm hình sự nếu có căn cứ xác định hành vi đồng phạm hoặc giúp sức.
Không chỉ vậy, việc để người khác sử dụng chữ ký số và tài khoản ngân hàng còn tạo điều kiện để thực hiện các giao dịch điện tử dưới danh nghĩa của chính người đứng tên. Nếu các giao dịch này phục vụ cho hành vi rửa tiền, lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc các tội phạm kinh tế khác thì cá nhân liên quan sẽ phải giải trình với cơ quan điều tra và có thể đối mặt với những hậu quả pháp lý rất nghiêm trọng.
Ngoài trách nhiệm về thuế, người đứng tên còn có thể bị ảnh hưởng đến lịch sử tín dụng, uy tín và khả năng thực hiện các giao dịch tài chính trong tương lai. Vì vậy, tôi cho rằng căn cước công dân, chữ ký số và tài khoản ngân hàng cần được xem là "tài sản pháp lý", tuyệt đối không nên cho mượn hoặc giao cho người khác sử dụng nếu không kiểm soát được mục đích và quá trình sử dụng.
PV: Chiến dịch cũng khuyến nghị người nộp thuế chủ động rà soát tình trạng mã số thuế và hoàn thiện các nghĩa vụ còn tồn tại. Người dân, doanh nghiệp cần lưu ý những gì để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình?
Luật sư Nguyễn Văn Tuấn: Đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh đang hoạt động, việc đầu tiên cần làm là rà soát toàn bộ thông tin đăng ký thuế, mã số thuế, địa chỉ trụ sở, ngành nghề kinh doanh, người đại diện theo pháp luật cũng như các thông tin đăng ký khác để bảo đảm luôn thống nhất với hồ sơ đăng ký doanh nghiệp. Khi có thay đổi, cần thực hiện thủ tục cập nhật đúng thời hạn theo quy định.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng nên kiểm tra lại việc kê khai, quyết toán, nộp thuế, sử dụng hóa đơn điện tử và các nghĩa vụ tài chính còn tồn đọng. Nếu phát hiện sai sót, cần chủ động kê khai bổ sung và phối hợp với cơ quan thuế để xử lý kịp thời. Việc chủ động khắc phục trước khi bị thanh tra, kiểm tra không chỉ giúp hạn chế rủi ro pháp lý mà còn thể hiện tinh thần tuân thủ pháp luật.
Đối với cá nhân, tôi khuyến nghị nên thường xuyên kiểm tra tình trạng mã số thuế của mình, đồng thời tuyệt đối không cho người khác mượn căn cước công dân, chữ ký số, tài khoản ngân hàng hoặc đứng tên thành lập doanh nghiệp khi bản thân không trực tiếp quản lý hoạt động. Đây là giải pháp quan trọng để phòng ngừa việc bị lợi dụng vào các hành vi gian lận thuế hoặc vi phạm pháp luật.
Trong bối cảnh cơ quan thuế đang đẩy mạnh số hóa và kết nối dữ liệu với nhiều cơ quan quản lý, việc tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ về thuế không chỉ giúp doanh nghiệp tránh các chế tài xử lý mà còn góp phần xây dựng uy tín, tạo thuận lợi trong quá trình tiếp cận tín dụng, hợp tác với đối tác và mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.
PV: Theo ông, để việc làm sạch mã số thuế không chỉ là một chiến dịch mà trở thành nền tảng của một môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn và bền vững, cần thêm những giải pháp gì?
Luật sư Nguyễn Văn Tuấn: Theo tôi, làm sạch mã số thuế cần được nhìn nhận là một quá trình quản trị thường xuyên chứ không chỉ là một chiến dịch mang tính thời điểm.
Về phía cơ quan quản lý, cần tiếp tục hoàn thiện cơ sở dữ liệu người nộp thuế theo hướng đồng bộ với dữ liệu dân cư, đăng ký doanh nghiệp, bảo hiểm xã hội, ngân hàng và các cơ quan quản lý chuyên ngành. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu lớn để sớm phát hiện các dấu hiệu bất thường như doanh nghiệp "ma", mua bán hóa đơn, trốn thuế hoặc sử dụng thông tin cá nhân trái phép.
Đối với doanh nghiệp, cần xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật, coi việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về thuế và kế toán không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là yếu tố tạo dựng uy tín và năng lực cạnh tranh. Cùng với đó là tăng cường kiểm soát nội bộ đối với việc sử dụng hóa đơn điện tử, chữ ký số và tài khoản ngân hàng để hạn chế các rủi ro phát sinh.
Về phía người dân, điều quan trọng nhất là nâng cao nhận thức trong việc bảo vệ thông tin cá nhân, chủ động kiểm tra tình trạng mã số thuế và phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện thông tin sai lệch hoặc có dấu hiệu bị lợi dụng.
Tôi cho rằng, một môi trường kinh doanh minh bạch chỉ có thể hình thành khi dữ liệu thuế được chuẩn hóa, cơ chế quản lý được số hóa và mỗi cá nhân, doanh nghiệp đều nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật. Khi đó, niềm tin của nhà đầu tư sẽ được củng cố, chi phí tuân thủ giảm xuống và nền kinh tế sẽ có thêm động lực để phát triển ổn định, bền vững.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
