Vi phạm sở hữu trí tuệ dịch chuyển mạnh sang môi trường số
Tại tọa đàm cung cấp thông tin về kết quả thực hiện Điện số 38/ĐK-HT của Bộ trưởng Bộ Công an về cao điểm đấu tranh, ngăn chặn và xử lý tội phạm, vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ diễn ra ngày 23/6, Thiếu tướng Đào Hồng Sơn, Phó Cục trưởng Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu đã chia sẻ nhiều kết quả đáng chú ý sau hơn một tháng triển khai đợt cao điểm trên phạm vi toàn quốc.
Theo Thiếu tướng Đào Hồng Sơn, thực hiện Công điện số 38/CĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công an đã phát động đợt cao điểm kéo dài 3 tháng từ ngày 7/5 đến ngày 7/8/2026 nhằm đấu tranh quyết liệt với các hành vi vi phạm và tội phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ.
Tính đến ngày 19/6/2026, lực lượng Cảnh sát kinh tế đã phát hiện và xử lý hành chính 236 vụ vi phạm với tổng số tiền phạt hơn 2,3 tỷ đồng, giá trị hàng hóa vi phạm khoảng 12 tỷ đồng. Đồng thời, cơ quan chức năng đã khởi tố 90 vụ án với 142 bị can liên quan đến các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Trong số này, có 10 vụ với 43 bị can bị khởi tố về tội xâm phạm quyền tác giả và quyền liên quan; 58 vụ với 71 bị can bị khởi tố về tội xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp; 22 vụ với 28 bị can bị xử lý về hành vi sản xuất, buôn bán hàng giả. Tổng giá trị tài sản bị kê biên, thu hồi lên tới 94 tỷ đồng. Bên cạnh đó, lực lượng chức năng đã ngăn chặn 194 trang mạng có dấu hiệu vi phạm quyền sở hữu trí tuệ và đang tiếp tục xác minh 22 website cùng 2 fanpage có dấu hiệu xâm phạm bản quyền.
Đáng chú ý, trong thời gian cao điểm, nhiều hành vi vi phạm trước đây chưa bị xử lý nay đã được cơ quan Công an phát hiện, điều tra, xử lý, như hành vi cài đặt các loại phần mềm không có bản quyền trên máy tính; hành vi không trả tiền cho tác giả các bài hát của các trung tâm biểu diễn văn hóa nghệ thuật…
Theo lãnh đạo Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, các hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ hiện nay đã dịch chuyển sang môi trường số, kết hợp các vi phạm pháp luật truyền thống với những phương thức tinh vi hơn. Các đối tượng lợi dụng thương mại điện tử, mạng xã hội và livestream bán hàng để phân phối hàng giả, hàng vi phạm sở hữu trí tuệ trên quy mô lớn, gây khó khăn hơn cho công tác truy vết so với các kênh truyền thống. Bên cạnh đó, các đối tượng còn vận hành các website phát trực tuyến xâm phạm bản quyền phim, chương trình thể thao trực tiếp, chương trình giải trí có bản quyền của các hãng lớn trong và ngoài nước.
Đáng chú ý, tình trạng sản xuất hàng giả, xâm phạm sở hữu công nghiệp diễn ra đặc biệt đối với một số nhãn hiệu nổi tiếng thế giới và những mặt hàng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân. Các đối tượng cũng sử dụng tài khoản, dịch vụ ẩn danh, máy chủ đặt ở nước ngoài để che giấu nhân thân, gây khó khăn cho công tác điều tra, truy vết của lực lượng chức năng.
Bảo vệ sở hữu trí tuệ là bảo vệ môi trường đầu tư
Theo Thiếu tướng Đào Hồng Sơn, công tác đấu tranh với tội phạm và vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ có ý nghĩa quan trọng trên nhiều phương diện.
Trước hết, về quan hệ đối ngoại và thương mại quốc tế, thực thi quyền sở hữu trí tuệ hiệu quả là cam kết của Việt Nam trong các hiệp định song phương và đa phương, đồng thời là điều kiện quan trọng để duy trì quan hệ thương mại bình đẳng với các đối tác kinh tế trên thế giới. Khi Cơ quan đại diện thương mại Hoa Kỳ làm việc tại Việt Nam từ ngày 18 đến 21/5/2026, phía Hoa Kỳ đã đánh giá cao các nỗ lực của Bộ Công an, đặc biệt là việc khởi tố nhiều vụ án về tội xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Đây là minh chứng rõ ràng nhất cho thấy hành động thực thi chính là “tiếng nói” thuyết phục nhất trong ngoại giao.
Về an ninh quốc gia và trật tự xã hội, vi phạm sở hữu trí tuệ nếu không được kiểm soát sẽ tạo môi trường cho tội phạm có tổ chức phát triển, gây mất trật tự, an toàn xã hội. Nguy hiểm hơn, các tổ chức phản động, thế lực thù địch đã và đang lợi dụng việc Hoa Kỳ đưa Việt Nam vào danh sách “nước ưu tiên” về sở hữu trí tuệ để tuyên truyền xuyên tạc, gây tâm lý hoang mang trong dư luận. Vì vậy, mỗi kết quả đấu tranh cụ thể, minh bạch chính là câu trả lời thực tiễn mạnh mẽ nhất để bác bỏ những luận điệu sai trái đó.
Về kinh tế - xã hội, một môi trường tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ là nền tảng để thu hút đầu tư nước ngoài, bảo vệ doanh nghiệp trong nước và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Khi hàng giả, hàng nhái bị đẩy lùi, doanh nghiệp làm ăn chân chính mới có điều kiện phát triển bền vững; người tiêu dùng được bảo vệ an toàn, đặc biệt với các sản phẩm thực phẩm, dược phẩm thiết yếu. Đó chính là cốt lõi của một môi trường kinh doanh lành mạnh và nền kinh tế phát triển bền vững.
Cuộc chiến không khoan nhượng
Theo Thiếu tướng Đào Hồng Sơn, phải xác định công tác đấu tranh với tội phạm và vi phạm pháp luật về sở hữu trí tuệ là cuộc chiến không khoan nhượng. Để xây dựng văn hóa tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ trong toàn dân, toàn xã hội, đấu tranh với loại tội phạm này không thể là công việc mang tính “thời điểm”, mà phải trở thành công tác thường xuyên, liên tục với phương châm “hiểu rõ, nắm chắc và hành động quyết liệt”. Bộ Công an tập trung vào một số giải pháp, nhiệm vụ trọng tâm trong thời gian tới.
Thời gian tới, Bộ Công an tiếp tục chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương triển khai hiệu quả cao điểm đấu tranh đến ngày 07/8/2026 và sau đó duy trì thường xuyên, liên tục. Đồng thời, tiếp tục theo dõi, dự báo kịp thời các phương thức, thủ đoạn mới của loại tội phạm này nhằm phục vụ công tác phòng ngừa, đấu tranh, ngăn chặn. Bên cạnh đó, không ngoại trừ việc đấu tranh với các luận điểm chống phá, xuyên tạc của các thế lực thù địch, các tổ chức liên quan gây ảnh hưởng đến uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế.
Cùng với đó, cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, tháo gỡ các “nút thắt” pháp lý. Bộ Công an đang phối hợp với Bộ Tư pháp đề xuất sửa đổi Bộ luật Hình sự theo hướng mở rộng hành vi, tăng chế tài đối với các tội tại Điều 225, Điều 226; bổ sung quy định xử lý hành vi giải mã trái phép tín hiệu cáp, vệ tinh; hoàn thiện hướng dẫn về tình tiết “quy mô thương mại”. Đồng thời, Bộ Công an cũng đề xuất sửa đổi Luật Xử lý vi phạm hành chính về phương pháp định giá tang vật vi phạm, hoàn thiện hành lang pháp lý liên quan nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan thực thi.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là tăng cường hợp tác quốc tế. Bộ Công an tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Cơ quan đại diện thương mại Hoa Kỳ và các cơ quan có thẩm quyền của Hoa Kỳ trong quá trình thực hiện điều tra theo Mục 301 Đạo luật Thương mại 1974; phối hợp với Bộ Ngoại giao thu thập tài liệu, bằng chứng trong các vụ án có yếu tố nước ngoài. Đồng thời, phối hợp với các cơ quan, tổ chức, cá nhân ngoài nước bị xâm phạm sở hữu trí tuệ.
Bộ Công an cũng chú trọng ứng dụng công nghệ trong quản lý, phối hợp với Bộ Công Thương triển khai “định danh” người bán trên sàn thương mại điện tử qua VNeID khi Luật Thương mại điện tử 2025 có hiệu lực từ ngày 01/7/2026; xây dựng nền tảng dữ liệu truy xuất nguồn gốc hàng hóa; hoàn thiện Nghị định về cơ sở dữ liệu quốc gia về định danh, xác thực và truy xuất nguồn gốc hàng hóa.
Bên cạnh các giải pháp trên, cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức xã hội. Thiếu tướng Đào Hồng Sơn nhấn mạnh, người dân và doanh nghiệp chính là “cánh tay nối dài” không thể thiếu của lực lượng Công an trong công tác đấu tranh với vi phạm sở hữu trí tuệ.
Đối với người tiêu dùng, cần “nói không” với hàng giả, hàng nhái, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Người dân không truy cập, không sử dụng các trang web phát nội dung vi phạm bản quyền; không sử dụng phần mềm không có bản quyền, bởi đây là hành vi vi phạm pháp luật và có thể bị xử phạt hành chính, thậm chí bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Đối với doanh nghiệp, cần chủ động bảo vệ “tài sản” của mình bằng cách đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, bản quyền, sáng chế, chỉ dẫn địa lý. Đồng thời, doanh nghiệp cần hợp tác chặt chẽ với cơ quan chức năng khi phát hiện hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Thực thi quyền sở hữu trí tuệ không chỉ bảo vệ lợi ích doanh nghiệp mà còn góp phần xây dựng môi trường cạnh tranh lành mạnh, bình đẳng.
Khi phát hiện hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ, đề nghị người dân và doanh nghiệp tích cực tố giác qua đường dây nóng của Công an, qua ứng dụng VNeID hoặc liên hệ trực tiếp với cơ quan Công an gần nhất. Mỗi thông tin tố giác có thể là manh mối quan trọng để lực lượng chức năng triệt phá những đường dây tội phạm, bảo vệ môi trường kinh doanh lành mạnh cho toàn xã hội.
Bảo vệ sở hữu trí tuệ là bảo vệ thành quả sáng tạo của mỗi cá nhân và doanh nghiệp, bảo vệ uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế. Đây là trách nhiệm chung của toàn xã hội, không chỉ của riêng lực lượng Công an. Với sự chung tay của cả hệ thống chính trị và mỗi người dân, tôi tin tưởng rằng chúng ta sẽ tạo được chuyển biến thực sự, vững chắc.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
