Gửi tiền cũng “trúng đậm” lãi suất
Thị trường tiền gửi đang chứng kiến một cú đảo chiều đáng chú ý khi mặt bằng lãi suất tăng tốc chỉ trong thời gian ngắn. Ghi nhận trong tháng 3/2026 cho thấy hàng loạt ngân hàng, từ khối thương mại cổ phần đến các nền tảng ngân hàng số, đã đồng loạt điều chỉnh biểu lãi suất với biên độ tăng phổ biến từ 0,3% đến 1,4% so với cuối năm trước. Diễn biến này không chỉ làm thay đổi kỳ vọng của người gửi tiền mà còn hé lộ cuộc đua huy động vốn đang nóng lên từng ngày.
Thực tế tại quầy cho thấy nhiều khách hàng cá nhân khi đi tái tục sổ tiết kiệm đã không giấu được sự bất ngờ. Anh Quang Huy (Cầu Giấy, Hà Nội), người thường xuyên gửi tiền qua một ứng dụng ngân hàng số, kể lại trải nghiệm khi tất toán khoản tiết kiệm 120 triệu đồng.
“Cuối năm ngoái, tôi gửi kỳ hạn 6 tháng chỉ được khoảng 6,2%/năm. Nhưng lần này, hệ thống báo lên gần 8%/năm, lại còn có thêm khoản thưởng cộng dồn. Tính ra, mức thực nhận xấp xỉ 8,3%. Tôi không nghĩ lãi suất có thể bật lên nhanh như vậy, nhất là với khoản tiền không quá lớn”, anh Huy cho biết.
Không chỉ những khoản tiền lớn mới được ưu ái. Ngay cả người gửi nhỏ lẻ cũng bắt đầu cảm nhận rõ “sức nóng” của cuộc đua lãi suất. Chị Thu Trang (Hai Bà Trưng, Hà Nội) chia sẻ rằng chỉ với 25 triệu đồng gửi tiết kiệm tại một ngân hàng tầm trung, chị vẫn được áp dụng mức lãi suất 7,4%/năm.
“Trước đây số tiền này gần như không có ưu đãi gì, nhưng giờ ngân hàng cũng ‘trải thảm’ như khách lớn”, chị nói. Điều này cho thấy áp lực huy động vốn không còn tập trung ở phân khúc khách hàng lớn mà đã lan xuống cả nhóm khách hàng phổ thông.
Ở cấp độ toàn thị trường, cuộc đua lãi suất đang được đẩy lên một nấc mới. Một số ngân hàng lớn liên tục điều chỉnh biểu lãi suất chỉ trong thời gian ngắn. Có đơn vị đã hai lần tăng lãi suất trong chưa đầy một tháng, đưa mức lãi suất kỳ hạn dài vượt 7,5%/năm, trong khi các kỳ hạn ngắn cũng nhích lên vùng 6,5% - 6,7%/năm. Các ngân hàng khác cũng nhanh chóng nhập cuộc, nâng lãi suất thêm 0,2% đến 0,3% để giữ chân khách hàng, đặc biệt ở kênh gửi online.
Đáng chú ý, nhóm ngân hàng quy mô nhỏ và ngân hàng số đang thể hiện sự “chịu chi” rõ rệt hơn. Một số nền tảng số hiện niêm yết lãi suất 7,7% - 7,9%/năm cho kỳ hạn trung bình, thậm chí với khách hàng mới, mức thực nhận có thể chạm ngưỡng trên 8,4%/năm. Điểm khác biệt nằm ở chỗ ngưỡng gửi rất thấp, chỉ từ vài trăm nghìn đồng, qua đó mở rộng đáng kể tệp khách hàng trẻ hoặc người có vốn nhỏ.
Tuy nhiên, một diễn biến đáng chú ý khác đang âm thầm diễn ra là khoảng cách giữa lãi suất niêm yết và lãi suất thực tế. Khảo sát tại một số chi nhánh cho thấy, mức lãi suất “trên giấy” chỉ mang tính tham khảo, còn con số cuối cùng lại phụ thuộc vào khả năng thương lượng và quy mô tiền gửi. Tại một chi nhánh ngân hàng quốc doanh ở miền Trung, dù bảng niêm yết chỉ quanh 5,5%/năm cho kỳ hạn dài, nhưng khách hàng gửi từ 1 tỷ đồng có thể được chào mức lên tới 7,7%/năm cho kỳ hạn 6 tháng.
Tương tự, tại một chi nhánh ngân hàng tư nhân ở khu vực phía Tây Hà Nội, mức lãi suất thực tế cho kỳ hạn 12 tháng có thể được đẩy lên hơn 8,2%/năm nếu khách hàng có số dư lớn, cao hơn đáng kể so với mức công bố. Cá biệt, ở một số ngân hàng quy mô nhỏ, mức chào mời nội bộ ghi nhận lên tới 8,5% - 8,6%/năm cho kỳ hạn dưới 1 năm, trong khi lãi suất niêm yết công khai chỉ dao động quanh 6,3% - 6,5%/năm.
Những “khoảng chênh” này cho thấy một thực tế ít được nói ra: cuộc đua lãi suất không chỉ diễn ra trên bảng niêm yết mà còn âm thầm tại từng quầy giao dịch. Khi chỉ tiêu huy động vốn trở thành áp lực trực tiếp, các chi nhánh buộc phải linh hoạt, thậm chí “nới biên” để giữ chân khách hàng. Và chính điều đó đang khiến thị trường tiền gửi trở nên sôi động hơn bao giờ hết, với người hưởng lợi rõ ràng nhất là những người đang nắm giữ tiền nhàn rỗi.
Vì sao lãi suất quay đầu tăng?
Đà tăng của lãi suất huy động không phải là một hiện tượng ngẫu nhiên, mà là kết quả của nhiều lực đẩy cùng lúc, từ áp lực nội tại của hệ thống ngân hàng cho tới những biến động khó lường của kinh tế toàn cầu.
Trước hết, bài toán vốn trong nước đang trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Sau giai đoạn đầu năm, các ngân hàng bước vào chu kỳ tăng tốc tín dụng, trong khi nhu cầu giải ngân đầu tư công dự kiến bùng lên mạnh trong năm 2026.
Khi dòng tiền bị kéo căng, lãi suất liên ngân hàng có thời điểm vọt lên quanh 7%/năm, phản ánh sự thiếu hụt thanh khoản ngắn hạn trong hệ thống. Trong bối cảnh hạn mức tín dụng vẫn được kiểm soát chặt, quay về “hút tiền” từ dân cư bằng lãi suất cao trở thành lựa chọn gần như không thể tránh.
Không chỉ áp lực nội tại, yếu tố bên ngoài cũng đang tạo ra những cú hích đáng kể. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông làm gián đoạn chuỗi cung ứng, kéo giá dầu tăng mạnh trong biên độ 8 đến 13%. Khi chi phí năng lượng leo thang, áp lực lạm phát toàn cầu bị đẩy lên, buộc các ngân hàng trung ương lớn phải duy trì trạng thái thận trọng thay vì nới lỏng mạnh tay như kỳ vọng trước đó. Hệ quả dây chuyền là tỷ giá chịu sức ép, và để giữ sức hấp dẫn của đồng nội tệ, các ngân hàng trong nước buộc phải nâng lãi suất VND như một “van điều tiết”.
Ở góc nhìn chuyên gia, đây là phản ứng mang tính quy luật hơn là bất thường. Một giảng viên kinh tế tại Hà Nội nhận định, khi nhu cầu vốn trung và dài hạn tăng lên trong khi nguồn cung không theo kịp, lãi suất sẽ phải điều chỉnh để tái cân bằng.
Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất sẽ không tăng đồng đều. Nhóm ngân hàng quy mô nhỏ, vốn chịu áp lực huy động lớn hơn, sẽ phải “đẩy giá vốn” cao hơn để cạnh tranh, trong khi các ngân hàng lớn có lợi thế về thương hiệu và nguồn tiền ổn định sẽ tăng chậm và có chọn lọc.
Các tổ chức phân tích tài chính cũng đưa ra nhận định tương tự. Nhiều dự báo cho rằng xu hướng tăng lãi suất huy động có thể còn kéo dài trong nửa đầu năm 2026, khi áp lực cân đối nguồn vốn vẫn hiện hữu. Bối cảnh tỷ giá chưa thực sự ổn định, cộng thêm những bất định từ địa chính trị, khiến dư địa giảm lãi suất là rất hạn chế.
Dù vậy, cần nhìn nhận rõ rằng đợt tăng lần này mang tính điều chỉnh hơn là bùng nổ. Cơ quan điều hành vẫn theo đuổi chính sách tiền tệ linh hoạt, phối hợp với chính sách tài khóa để giữ ổn định vĩ mô. Điều đó đồng nghĩa với việc lãi suất sẽ tăng có chọn lọc, phân hóa theo từng ngân hàng và từng phân khúc khách hàng, thay vì hình thành một “cơn sốt” trên diện rộng như các giai đoạn căng thẳng trước đây.
Trong bối cảnh mặt bằng lãi suất đang neo ở vùng tương đối hấp dẫn, quanh 7,5% đến 8,5% mỗi năm, dòng tiền nhàn rỗi có xu hướng quay trở lại hệ thống ngân hàng. Tuy nhiên, lợi thế không nằm ở con số niêm yết mà ở khả năng tiếp cận mức lãi suất thực tế.
Người gửi tiền ngày càng phải chủ động hơn, từ việc lựa chọn kênh gửi online đến trực tiếp thương lượng tại quầy, để tận dụng tối đa các khoản cộng thêm và ưu đãi, thay vì chỉ dừng lại ở mức lãi suất “trên giấy”.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
