Ngày 2/2, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã công bố loạt kết quả đáng chú ý liên quan đến thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM), tiến trình chuyển đổi số của ngành Ngân hàng và việc triển khai Đề án 06 theo Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 06/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ về phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn đến năm 2030.
Bức tranh thanh toán năm 2025 cho thấy sự dịch chuyển rõ rệt trong thói quen tài chính của người dân. Hệ thống ATM tiếp tục thu hẹp, với số lượng giảm 1,09%, kéo theo số giao dịch rút tiền mặt giảm mạnh tới 17,3%. Ở chiều ngược lại, mạng lưới chấp nhận thanh toán điện tử mở rộng nhanh chóng: số lượng máy POS tăng gần 20%, trong khi thanh toán qua QR Code bùng nổ với tốc độ tăng trưởng bình quân lên tới 106,24% về số lượng giao dịch và 128,15% về giá trị. Điều này phản ánh xu hướng rời xa tiền mặt ngày càng rõ nét trong đời sống kinh tế xã hội.
Đến cuối năm 2025, quy mô giá trị thanh toán không dùng tiền mặt đã đạt mức gấp khoảng 28 lần GDP. Tỷ lệ người dân trưởng thành sở hữu tài khoản ngân hàng tiến sát mốc 87%, tương ứng hơn 232 triệu tài khoản cá nhân đang hoạt động. Những con số này cho thấy sự thay đổi mang tính căn bản trong hành vi tài chính của xã hội, từ thói quen rút tiền để chi tiêu sang quét mã, quẹt thẻ và giao dịch số trên nền tảng ngân hàng.
Không dừng lại trong phạm vi nội địa, hạ tầng thanh toán số của Việt Nam đã từng bước mở rộng ra ngoài biên giới. Hiện nay, Việt Nam đã kết nối thông luồng thanh toán QR với Thái Lan, Campuchia, Lào và Trung Quốc, cho phép người dân và doanh nghiệp thực hiện các giao dịch xuyên biên giới với trải nghiệm gần như tương đương giao dịch trong nước.
Tuy nhiên, cùng với sự gia tăng nhanh chóng của giao dịch số là nguy cơ gian lận, lừa đảo ngày càng tinh vi. Trước thực tế đó, ngành Ngân hàng xác định việc triển khai Đề án 06 không đơn thuần là nhiệm vụ hành chính, mà là yêu cầu kỹ thuật mang tính bắt buộc nhằm làm sạch hệ thống tài chính ngân hàng từ gốc.
Tính đến ngày 23/01/2026, toàn ngành đã đối chiếu, chuẩn hóa và làm sạch hơn 146,1 triệu hồ sơ khách hàng cá nhân thông qua dữ liệu sinh trắc học và căn cước công dân gắn chip. Hiệu quả của quá trình này không chỉ thể hiện trên báo cáo tổng kết, mà được đo bằng những con số cụ thể trong thực tiễn.
Thông qua hệ thống giám sát và phòng ngừa rủi ro (SIMO), tính đến giữa tháng 1/2026, đã có hơn 831.000 lượt khách hàng chủ động dừng giao dịch sau khi nhận được cảnh báo rủi ro. Nhờ đó, ngành Ngân hàng đã kịp thời ngăn chặn nguy cơ thất thoát số tiền lên tới khoảng 3.060 tỷ đồng.
Hiện nay, xác thực sinh trắc học thông qua CCCD gắn chip hoặc VNeID đã được triển khai rộng rãi tại các quầy giao dịch và trên ứng dụng ngân hàng, với 57 tổ chức tín dụng áp dụng trên app và 63 tổ chức tín dụng triển khai tại quầy. Đây được xem là chốt chặn quan trọng nhằm loại bỏ tài khoản ảo, tài khoản rác, vốn là nguồn phát sinh của phần lớn các vụ lừa đảo tài chính hiện nay.
Đáng chú ý, chuyển đổi số ngân hàng không chỉ phục vụ hoạt động thanh toán thương mại, mà đang dần trở thành mạch kết nối cho các dịch vụ công và hệ thống an sinh xã hội.
Trong lĩnh vực giáo dục và an sinh, 100% trường đại học, cao đẳng tại khu vực đô thị đã thực hiện thu học phí qua ngân hàng; khoảng 82% người hưởng lương hưu, trợ cấp xã hội tại đô thị không còn phải trực tiếp xếp hàng nhận tiền mặt như trước.
Song song với đó, cải cách thủ tục hành chính được đẩy mạnh. Riêng trong năm 2025, NHNN đã cắt giảm hơn 90% thủ tục hành chính, đồng thời kết nối trực tiếp với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư nhằm loại bỏ yêu cầu nộp hồ sơ giấy. Đến nay, toàn bộ thủ tục hành chính liên quan đến doanh nghiệp đã được cung cấp dưới dạng dịch vụ công toàn trình.
Những kết quả trên cho thấy, chuyển đổi số của ngành Ngân hàng giai đoạn 2021-2025 không chỉ dừng lại ở việc phát triển các ứng dụng hay tiện ích bề nổi, mà đã đi sâu vào xử lý những bài toán cốt lõi như minh bạch hóa dòng tiền, giảm chi phí xã hội và nâng cao mức độ an toàn tài sản cho người dân trong môi trường số.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
