Lần đầu có khuôn khổ riêng về xuất xứ hàng hóa lưu thông trong nước
Ngày 30/10, tại TP Hồ Chí Minh, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tổ chức Hội nghị đánh giá công tác quản lý nhà nước về xuất xứ hàng hóa và phổ biến văn bản quy phạm pháp luật về xuất xứ hàng hóa.
Hội nghị có sự tham dự của đại diện Sở Công Thương các tỉnh, thành phố, các hiệp hội ngành hàng sản xuất, chế biến, kinh doanh, Hiệp hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, Hiệp hội Lương thực thực phẩm TP Hồ Chí Minh cùng hơn 150 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, chế biến, lưu thông thương mại, xuất khẩu và nhập khẩu.
Một trong những nội dung trọng tâm được đặt ra là hướng dẫn doanh nghiệp xác định, công bố xuất xứ hàng hóa Việt Nam theo quy định mới, qua đó phòng ngừa gian lận thương mại, bảo vệ người tiêu dùng cũng như uy tín của hàng hóa trong nước.
Phát biểu tại hội nghị, bà Trịnh Thị Thu Hiền, Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu cho biết, thời gian qua, Đảng và Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, tháo gỡ điểm nghẽn, kiến tạo môi trường phát triển và xây dựng hành lang pháp lý minh bạch.
Trong đó, việc hoàn thiện các quy định liên quan đến hàng hóa, chất lượng sản phẩm, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và minh bạch thông tin về đặc tính, chất lượng sản phẩm có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng môi trường thương mại lành mạnh, chất lượng và an toàn.
Theo bà Hiền, công tác quản lý sản phẩm, hàng hóa phải bảo đảm hiệu quả, công khai, minh bạch và khách quan, phù hợp với mức độ rủi ro; không phân biệt đối xử về xuất xứ hàng hóa và các chủ thể liên quan. Đồng thời, quy định phải phù hợp với thông lệ quốc tế, tránh tạo ra những rào cản kỹ thuật không cần thiết.
Việt Nam hiện đã tham gia 19 hiệp định thương mại tự do (FTA) và có nhiều quy định về xuất xứ hàng hóa phục vụ hoạt động xuất nhập khẩu. Tuy nhiên, đối với hàng hóa được sản xuất và lưu thông trong nước, trước đây chưa có một khuôn khổ pháp lý riêng, thống nhất và đầy đủ để xác định xuất xứ Việt Nam.
Thực tế này đặt ra yêu cầu xây dựng quy định cụ thể, vừa tạo cơ sở để doanh nghiệp tự xác định và công bố xuất xứ sản phẩm, vừa giúp cơ quan chức năng có căn cứ kiểm tra, giám sát.
Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đã tham mưu Chính phủ ban hành Nghị định số 384/2026/NĐ-CP ngày 9/10/2026 quy định xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trong nước. Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.
Đây là văn bản pháp lý đầu tiên thiết lập khuôn khổ riêng về xác định xuất xứ Việt Nam đối với hàng hóa sản xuất và lưu thông trên thị trường nội địa.
Theo Cục Xuất nhập khẩu, quy định mới hướng tới xây dựng hệ thống tiêu chí xác định xuất xứ minh bạch, có căn cứ và phù hợp với các quy định hiện hành. Qua đó, doanh nghiệp và cơ quan quản lý có cơ sở thống nhất trong xác định, công bố và kiểm tra xuất xứ hàng hóa.
Đồng thời, khuôn khổ pháp lý mới được kỳ vọng góp phần phòng, chống gian lận và giả mạo xuất xứ, ngăn ngừa hành vi chuyển tải bất hợp pháp, qua đó bảo vệ uy tín và thương hiệu hàng hóa Việt Nam.
Gia công, lắp ráp tại Việt Nam chưa chắc có xuất xứ Việt Nam
Tại hội nghị, đại diện Cục Xuất nhập khẩu đã phổ biến những nội dung trọng tâm của Nghị định số 384/2026/NĐ-CP, trong đó làm rõ các khái niệm hàng hóa có xuất xứ, hàng hóa có xuất xứ thuần túy và không thuần túy; tiêu chí xác định xuất xứ; công đoạn gia công, chế biến đơn giản; những yếu tố không được xem xét khi xác định xuất xứ cũng như trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan.
Trong đó, trách nhiệm của thương nhân khi thể hiện xuất xứ Việt Nam trên hàng hóa nhận được sự quan tâm của nhiều đại biểu. Theo quy định được phổ biến tại hội nghị, doanh nghiệp cần lưu ý hàng hóa được gia công, lắp ráp hoặc đóng gói tại Việt Nam không có nghĩa đương nhiên được xác định có xuất xứ Việt Nam. Việc xác định xuất xứ phải dựa trên những tiêu chí cụ thể theo quy định. Đây là cơ sở để hạn chế tình trạng công bố thông tin thiếu chính xác hoặc gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.
Tại phần thảo luận, các đại biểu tập trung trao đổi về phương pháp xác định hàng hóa có xuất xứ Việt Nam, tiêu chí đối với các công đoạn gia công, chế biến đơn giản, yếu tố trung gian và những vấn đề doanh nghiệp cần lưu ý khi triển khai quy định mới.
Bên cạnh Nghị định số 384/2026/NĐ-CP, hội nghị cũng trao đổi về các quy định dự kiến tại một số dự thảo thông tư của Bộ trưởng Bộ Công Thương hướng dẫn thi hành Luật Quản lý ngoại thương về xuất xứ hàng hóa, cũng như những vấn đề doanh nghiệp cần lưu ý khi thực hiện quy tắc xuất xứ theo các FTA.
Các đại biểu đề xuất tăng cường phối hợp giữa cơ quan quản lý nhà nước, Sở Công Thương các địa phương, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp nhằm bảo đảm quy định mới được thực hiện thống nhất, hiệu quả trên phạm vi cả nước.
Kết luận hội nghị, bà Trịnh Thị Thu Hiền ghi nhận những ý kiến đóng góp, đề xuất từ các Sở Công Thương, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp. Cục Xuất nhập khẩu sẽ tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các dự thảo thông tư hướng dẫn nhằm bảo đảm quy định khi ban hành phù hợp với thực tiễn và tạo thuận lợi cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện.
Trước thời điểm Nghị định số 384/2026/NĐ-CP có hiệu lực, Bộ Công Thương khuyến nghị doanh nghiệp chủ động nghiên cứu quy định mới, rà soát nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất, phương pháp xác định xuất xứ và hệ thống hồ sơ liên quan.
Việc chuẩn bị sớm không chỉ giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý khi công bố xuất xứ mà còn góp phần củng cố niềm tin của người tiêu dùng, bảo vệ thương hiệu và nâng cao giá trị hàng hóa Việt Nam.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
