Giảm sức ép lên hệ thống cung ứng điện
Thời gian qua, nhu cầu sử dụng điện trên cả nước đang tăng mạnh, kéo theo hàng loạt mức tiêu thụ kỷ lục mới. Đáng chú ý, miền Bắc liên tục lập đỉnh trong những ngày cuối tháng 5. Áp lực cung ứng điện dự báo căng thẳng hơn khi El Nino có khả năng quay lại từ tháng 6.
Tại tọa đàm "Đảm bảo cung ứng điện mùa khô năm 2026" diễn ra ngày 10/6, ông Hà Đăng Sơn, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Năng lượng và Tăng trưởng xanh cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, nhu cầu phát triển điện sạch nói chung và điện mặt trời mái nhà nói riêng là rất cấp thiết. Nhìn từ góc độ “ích nước, lợi nhà”, điện mặt trời mái nhà mang lại nhiều lợi ích cho cả hệ thống điện và người sử dụng.
Đối với hệ thống điện, việc phát triển điện mặt trời mái nhà giúp giảm nhu cầu truyền tải điện, đồng thời hỗ trợ đáp ứng nhu cầu tiêu thụ điện của doanh nghiệp vào các thời điểm cao điểm trong ngày.
Quan trọng hơn, điện mặt trời mái nhà góp phần giảm sức ép lên hệ thống cung ứng điện tại từng khu vực. Nếu các doanh nghiệp tại miền Trung và miền Nam đẩy mạnh lắp đặt điện mặt trời mái nhà, bản thân các địa phương này sẽ có thêm dư địa về nguồn điện, từ đó giảm áp lực lên hệ thống truyền tải và tạo điều kiện hỗ trợ cung ứng điện cho miền Bắc khi cần thiết.
Ở góc độ người sử dụng, điện mặt trời mái nhà còn mang lại lợi ích rất rõ ràng. Thời điểm nhiệt độ tăng cao nhất trong ngày cũng thường là lúc hệ thống điện mặt trời phát điện hiệu quả nhất. Điều này tạo ra sự đồng bộ giữa nguồn điện sản xuất và nhu cầu sử dụng điện cho làm mát, qua đó trực tiếp giảm áp lực tiêu thụ điện từ lưới điện quốc gia.
Bên cạnh đó, việc lắp đặt các tấm pin trên mái nhà còn giúp giảm nhiệt độ bề mặt mái từ khoảng 2-3 độ C, qua đó giảm nhu cầu sử dụng điều hòa và tiết kiệm thêm điện năng.
Về chi phí, lợi ích đối với hộ gia đình và doanh nghiệp là rất rõ ràng. Trong trường hợp các cơ chế khuyến khích của Bộ Công Thương được đẩy mạnh theo hướng tự sản xuất, tự tiêu thụ, người dùng còn có thể giảm đáng kể chi phí điện nhờ hạn chế sử dụng điện ở các bậc thang giá cao.
Đối với doanh nghiệp, điện mặt trời mái nhà còn mang ý nghĩa chiến lược khi nhiều thị trường xuất khẩu, đặc biệt là châu Âu, ngày càng yêu cầu sử dụng năng lượng xanh trong chuỗi sản xuất. Xa hơn, việc phát triển điện mặt trời mái nhà kết hợp với các giải pháp lưu trữ năng lượng sẽ góp phần nâng cao khả năng bảo đảm cung ứng điện của quốc gia. Có thể nói, đây là giải pháp rất phù hợp với bối cảnh hiện nay, vừa giúp tăng cường an ninh năng lượng, vừa mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và doanh nghiệp.
Tháo gỡ vướng mắc cơ chế
Ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực cho biết, để khuyến khích điện mặt trời mái nhà, năm 2025, Bộ Công Thương đã trình Chính phủ ban hành Nghị định 58/2025/NĐ-CP, trong đó có một số cơ chế khuyến khích để động viên phát triển hệ thống điện mặt trời mái nhà, đặc biệt là cơ chế có thể bán phần điện dư vào lưới điện. Tuy nhiên vẫn còn một số vướng mắc tồn tại trong thực thi.
Hiện nay, Bộ Công Thương đang trình Chính phủ ban hành Nghị định sửa đổi Nghị định 58/2025/NĐ-CP để phù hợp với thực tiễn, có thể áp dụng thuận lợi trong quá trình phát triển hệ thống điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ.
Ngoài ra, Luật Điện lực cũng quy định đối với các địa phương, HĐND cấp tỉnh cũng xây dựng những chính sách để khuyến khích điện mặt trời mái nhà tại địa phương mình.
Mới đây, Bộ Công Thương đã ban hành Thông tư về thị trường điện, trong đó, có hướng dẫn thực hiện cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA).
Trước đây, đối với DPPA chỉ áp dụng cho những khách hàng sử dụng điện lớn với công suất 200 nghìn KWh/tháng trở lên thì bây giờ đã giảm còn 20 nghìn KWh/tháng.
Như vậy, đối với một số hệ thống điện mặt trời mái nhà ở khu công nghiệp, nhà xưởng nếu đáp ứng được điều kiện này thì có thể tham gia mua bán điện trực tiếp DPPA. Đây sẽ là cơ chế có rất nhiều đơn vị trong khu công nghiệp triển khai.
Ông Vũ Xuân Thoàn, Phó giám đốc Công ty TNHH MTV Diesel Sông Công chia sẻ, liên quan đến doanh nghiệp tổ chức lắp điện áp mái tự sản tự tiêu, đơn vị đã triển khai điện áp mái từ tháng 3/2026, công suất đến hiện tại được khoảng 4mW.
Xét lợi ích kinh tế tuy không nhiều, chỉ tiết kiệm khoảng 1 tỷ đồng nhưng tôi thấy cũng đóng góp vào hiệu quả và chia sẻ việc tiết kiệm điện. Cũng liên quan đến lợi ích nữa, các khách hàng toàn cầu, ví dụ các tập đoàn Đức, Italia, Nhật Bản, đều yêu cầu chúng tôi phải dùng điện tái tạo, yêu cầu lộ trình cắt giảm khí nhà kính hướng tới mục tiêu Net Zero vào 2050.
Công ty phải lập kế hoạch, đăng ký với họ tiết giảm điện thế nào và dùng điện tái tạo ra sao. Vì vậy mục tiêu lớn liên quan đến kinh tế và thứ hai là yêu cầu của khách hàng.
Việc triển khai thực hiện, đơn vị nhận thấy lợi ích việc lắp điện áp mái để sử dụng khá tốt. Trong quá trình thực hiện, chúng tôi cũng được điện lực và Sở Công thương Thái Nguyên kết hợp, chỉ dẫn các bước để lắp đặt, đấu nối, triển khai các bước tuân thủ, phù hợp các quy định pháp luật. Mong Sở Công thương và điện lực Thái Nguyên rút ngắn thời gian thực hiện các bước để các doanh nghiệp mạnh dạn triển khai điện áp mái tự sản tự tiêu.
Trước khi lắp, chúng tôi là doanh nghiệp nhà nước nên cũng đắn đo về chi phí. Cũng phải tìm hiểu các doanh nghiệp tự đầu tư, khi đó chúng tôi quyết định tự đầu tư và triển khai và đến giờ thấy rất hiệu quả. Thứ hai liên quan đến mùa hè, cũng chủ động tiết giảm phụ tải để đăng ký với điện lực Thái Nguyên, thực hiện đúng cam kết.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
