Chiều 10/3, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc chủ trì cuộc họp về đề án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2035 theo định hướng phát triển theo mô hình tập đoàn.
Theo báo cáo của Bộ Tài chính Việt Nam, mục tiêu của việc cơ cấu lại là chuyển đổi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam sang mô hình tập đoàn kinh tế hoạt động theo cấu trúc nhóm công ty mẹ – công ty con. Trong đó, công ty mẹ là doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ toàn bộ vốn điều lệ, đóng vai trò trung tâm điều phối chiến lược và phát triển ngành.
Cụ thể, Bộ Tài chính đề xuất thành lập Công ty mẹ – Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam trên cơ sở chuyển đổi mô hình của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam hiện nay. Doanh nghiệp này sẽ giữ vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái đường sắt, đủ năng lực tham gia triển khai các dự án lớn cũng như thực hiện các nhiệm vụ Nhà nước giao trong giai đoạn phát triển mới.
Theo định hướng của đề án, trong giai đoạn 2026–2030 và tầm nhìn đến năm 2035, giá trị sản lượng và doanh thu của toàn hệ thống Tổng công ty Đường sắt Việt Nam, sau khi chuyển đổi thành tập đoàn, được kỳ vọng tăng trưởng bình quân từ 10% mỗi năm trở lên.
Định hướng xây dựng Tập đoàn Đường sắt Quốc gia
Phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc nhấn mạnh việc xây dựng đề án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng giai đoạn phát triển mới của ngành đường sắt, khi nhiều dự án và tuyến đường sắt lớn đang được chuẩn bị triển khai.
Theo Phó Thủ tướng, kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều quốc gia có hệ thống đường sắt phát triển mạnh như Trung Quốc, Đức, Pháp, Nga, Nhật Bản và Hàn Quốc đều tổ chức doanh nghiệp đường sắt theo mô hình tập đoàn để tập trung nguồn lực và nâng cao hiệu quả quản trị. Vì vậy, việc định hướng nâng cấp Tổng công ty Đường sắt Việt Nam thành tập đoàn được xem là bước đi cần thiết trong bối cảnh hiện nay.
Nếu mô hình Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam được hình thành, theo Phó Thủ tướng, ngành đường sắt sẽ có thêm điều kiện phát triển các lĩnh vực quan trọng, đặc biệt là công nghiệp chế tạo trong ngành như sản xuất đầu máy, toa xe và thiết bị chuyên ngành.
Bên cạnh đó, hệ thống các công ty con thuộc tập đoàn sẽ mở rộng hoạt động sang các lĩnh vực logistics, quản lý và khai thác hệ thống đường sắt cao tốc cũng như các tuyến đường sắt hiện hữu. Mô hình này cũng được kỳ vọng giúp khai thác hiệu quả hạ tầng đường sắt, đồng thời thúc đẩy liên kết với khu vực tư nhân để hình thành hệ sinh thái phát triển toàn diện cho ngành.
Tuy nhiên, Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc cũng nhấn mạnh yêu cầu quan trọng là việc chuyển đổi mô hình phải tạo ra động lực phát triển thực chất từ bên trong doanh nghiệp, tránh tình trạng thay đổi hình thức nhưng không mang lại hiệu quả thực tế.
Trên cơ sở đó, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Tài chính phối hợp với Văn phòng Chính phủ Việt Nam khẩn trương hoàn thiện đề án để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Sắp xếp lại hệ thống đơn vị và doanh nghiệp thành viên
Trước đó, đề án cơ cấu lại Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đã được Chính phủ phê duyệt từ năm 2024, trong đó xác định rõ định hướng tổ chức lại hệ thống doanh nghiệp và các đơn vị trực thuộc khi chuyển sang mô hình tập đoàn.
Theo phương án sắp xếp, nhiều đơn vị sẽ trực thuộc công ty mẹ, bao gồm Trung tâm Điều hành giao thông vận tải đường sắt; 12 chi nhánh khai thác đường sắt tại Hà Nội, Lào Cai, Hà Lào, Hà Lạng, Hà Thái Hải, Hà Thanh, Nghệ Tĩnh, Thừa Thiên – Huế, Nghĩa Bình, Phú Khánh, Sài Gòn và ga Đồng Đăng; ba chi nhánh xí nghiệp đầu máy tại Hà Nội, Vinh và Sài Gòn; cùng ba đơn vị sự nghiệp là Trường Cao đẳng Đường sắt, Trung tâm Y tế Đường sắt và Ban Quản lý dự án Đường sắt khu vực 1.
Ngoài ra, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam dự kiến thành lập mới Trung tâm Nghiên cứu – Ứng dụng và Phát triển Đường sắt trực thuộc công ty mẹ nhằm tăng cường năng lực nghiên cứu và phát triển công nghệ trong ngành.
Đối với các doanh nghiệp cổ phần, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam sẽ tiếp tục duy trì tỷ lệ nắm giữ trên 50% vốn điều lệ tại một số đơn vị như Công ty cổ phần Xe lửa Dĩ An, Công ty cổ phần Xe lửa Gia Lâm; 15 công ty cổ phần đường sắt khu vực; 5 công ty cổ phần thông tin tín hiệu đường sắt; cùng Công ty cổ phần Đá Đồng Mỏ.
Trong khi đó, doanh nghiệp cũng dự kiến thoái toàn bộ vốn tại một số công ty hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ, tư vấn, xây dựng và đầu tư hạ tầng nhằm tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực cốt lõi của ngành đường sắt.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
