Dù Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh, sự chủ động từ sớm cho thấy cách tiếp cận dựa trên quản trị rủi ro, coi phòng ngừa là tuyến phòng thủ đầu tiên và hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.
Vi rút Nipah không phải là mối đe dọa mới đối với y học toàn cầu. Từ khi được phát hiện lần đầu vào năm 1999, loại vi rút này đã nhiều lần xuất hiện tại một số quốc gia châu Á, gây ra các đợt bùng phát với tỷ lệ tử vong cao. Tổ chức Y tế thế giới xếp Nipah vào nhóm tác nhân gây bệnh nguy hiểm, có khả năng lây truyền từ động vật sang người và từ người sang người, trong khi đến nay vẫn chưa có vắc xin hay thuốc điều trị đặc hiệu.
Trong bối cảnh Ấn Độ ghi nhận các trường hợp nghi nhiễm vi rút Nipah trong thời gian gần đây, nguy cơ dịch bệnh xâm nhập qua giao thương và di chuyển quốc tế trở thành vấn đề cần được nhận diện nghiêm túc. Trên tinh thần đó, Bộ Y tế đã ban hành các chỉ đạo yêu cầu hệ thống y tế cả nước tăng cường giám sát, phát hiện sớm và sẵn sàng phương án ứng phó, không để bị động trước các tình huống dịch bệnh mới nổi.
Quan điểm xuyên suốt trong chỉ đạo của Bộ Y tế là không chủ quan nhưng cũng không hoang mang. Các địa phương được yêu cầu triển khai các biện pháp phòng, chống dịch dựa trên đánh giá nguy cơ, lấy phát hiện sớm và xử lý ngay từ trường hợp đầu tiên làm trọng tâm. Đây là cách tiếp cận đã được kiểm chứng qua thực tiễn phòng, chống nhiều dịch bệnh trong những năm gần đây, khi hiệu quả không nằm ở phản ứng muộn, mà ở sự chuẩn bị từ trước.
Thực hiện chỉ đạo của Bộ Y tế, Sở Y tế Hà Nội đã nhanh chóng cụ thể hóa các yêu cầu bằng những giải pháp phù hợp với đặc thù của Thủ đô – nơi có mật độ dân cư cao và là đầu mối giao thông quốc tế lớn. Công tác giám sát được tăng cường tại các cơ sở khám chữa bệnh và trong cộng đồng, đặc biệt chú trọng phát hiện các trường hợp có biểu hiện nghi ngờ mắc bệnh kèm yếu tố dịch tễ liên quan đến vùng có dịch.
Cảng hàng không quốc tế Nội Bài được xác định là một trong những tuyến phòng vệ quan trọng. Ngành y tế Hà Nội yêu cầu tăng cường giám sát người nhập cảnh, sẵn sàng phương án cách ly, điều tra dịch tễ và lấy mẫu xét nghiệm khi phát hiện trường hợp nghi ngờ. Song song với đó, các cơ sở y tế trên địa bàn thành phố được yêu cầu chuẩn bị đầy đủ khu cách ly, nhân lực, trang thiết bị, vật tư y tế và thực hiện nghiêm các biện pháp kiểm soát nhiễm khuẩn, bảo đảm an toàn cho nhân viên y tế và người bệnh.
Trong khi đó, tại Hải Phòng, địa phương có hệ thống cảng biển, cửa khẩu và giao thương sôi động, Sở Y tế thành phố đã ban hành chỉ đạo riêng nhằm siết chặt phòng tuyến ngăn ngừa nguy cơ xâm nhập của vi rút Nipah. Trung tâm Kiểm dịch Y tế quốc tế được giao nhiệm vụ tăng cường giám sát, phát hiện sớm các trường hợp nghi ngờ ngay tại cửa khẩu, đặc biệt là các trường hợp nhập cảnh từ những quốc gia đang ghi nhận dịch bệnh.
Theo chỉ đạo của Sở Y tế Hải Phòng, công tác phòng, chống dịch tại cửa khẩu phải được xây dựng theo từng tình huống cụ thể, bảo đảm sẵn sàng nhân lực, vật tư, hóa chất, thiết bị và phương tiện để đáp ứng kịp thời khi phát sinh ca bệnh nghi ngờ. Khi phát hiện trường hợp nghi ngờ, các đơn vị phải khẩn trương báo cáo, tổ chức cách ly, lấy mẫu xét nghiệm và xử lý ngay tại chỗ, đồng thời thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng hộ cá nhân đối với nhân viên y tế và những người tiếp xúc gần.
Không dừng lại ở tuyến cửa khẩu, Sở Y tế Hải Phòng yêu cầu Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố tăng cường giám sát tại các cơ sở y tế và trong cộng đồng. Mục tiêu được đặt ra rõ ràng: quản lý, thu dung, điều trị kịp thời; khoanh vùng và xử lý triệt để ngay từ trường hợp đầu tiên, không để dịch bệnh lây lan rộng, đặc biệt trong dịp Tết Nguyên đán và mùa lễ hội đầu năm 2026, thời điểm nguy cơ dịch tễ gia tăng do nhu cầu đi lại, giao lưu lớn.
CDC Hải Phòng đồng thời được giao nhiệm vụ thường xuyên theo dõi chặt chẽ tình hình dịch bệnh trên thế giới, kịp thời tham mưu cho Sở Y tế các biện pháp phòng, chống phù hợp với thực tiễn. Việc phối hợp với các cơ sở khám chữa bệnh trong và ngoài công lập trong công tác điều tra dịch tễ, lấy mẫu bệnh phẩm gửi Viện Vệ sinh dịch tễ Trung ương xét nghiệm chẩn đoán được xác định là khâu then chốt để bảo đảm phát hiện sớm và xử lý chính xác.
Điểm chung dễ nhận thấy trong các chỉ đạo của Bộ Y tế, Sở Y tế Hà Nội và Sở Y tế Hải Phòng là cách tiếp cận dựa trên “phòng tuyến nhiều lớp”. Từ cửa khẩu, cơ sở y tế đến cộng đồng, mỗi tuyến đều có vai trò riêng nhưng liên thông chặt chẽ, nhằm ngăn chặn dịch bệnh ngay từ điểm xâm nhập, không để lan sâu vào xã hội. Đây chính là biểu hiện cụ thể của tư duy quản trị rủi ro trong y tế công cộng, thay vì chờ đến khi dịch bùng phát mới triển khai các biện pháp ứng phó.
Bên cạnh yếu tố chuyên môn, công tác thông tin và truyền thông y tế cũng được đặt ở vị trí quan trọng. Các văn bản chỉ đạo đều nhấn mạnh yêu cầu cung cấp thông tin kịp thời, chính xác, giúp người dân hiểu đúng bản chất nguy cơ, không hoang mang nhưng cũng không chủ quan. Trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh, thông tin sai lệch có thể lan nhanh hơn cả dịch bệnh, việc giữ vững “kỷ luật thông tin” trở thành một phần không thể thiếu của phòng, chống dịch.
Thực tế cho thấy, khi một dịch bệnh không xảy ra, điều đó không đồng nghĩa với cảnh báo thừa. Ngược lại, đó là kết quả của sự chuẩn bị nghiêm túc, bài bản và hành động từ sớm của hệ thống y tế. Việc Bộ Y tế cùng Hà Nội và Hải Phòng chủ động kích hoạt các biện pháp phòng, chống vi rút Nipah trong khi chưa ghi nhận ca bệnh tại Việt Nam cho thấy sự tỉnh táo trong điều hành, coi phòng ngừa là giải pháp căn cơ, bền vững nhất.
Trong bối cảnh các thách thức y tế toàn cầu ngày càng đan xen và khó dự báo, cách tiếp cận này không chỉ nhằm ứng phó với một nguy cơ cụ thể, mà còn góp phần củng cố năng lực hệ thống y tế, nâng cao khả năng sẵn sàng trước những dịch bệnh mới trong tương lai. Khi phòng tuyến y tế được xây dựng vững chắc từ sớm, đó cũng là lúc niềm tin của người dân vào năng lực bảo vệ sức khỏe cộng đồng được củng cố, một yếu tố quan trọng không kém bất kỳ loại vắc xin nào.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
