Tiểu thương bức xúc trước tình trạng “chợ ngoài chợ”
Việc Hà Nội quyết liệt dẹp chợ tạm, chợ cóc không đơn thuần là xử lý những điểm lấn chiếm vỉa hè, mà là một bước đi nhằm tái lập kỷ cương đô thị và thiết lập lại luật chơi trong hoạt động kinh doanh. Kế hoạch 373/KH-UBND ban hành cuối năm 2025 đã vạch rõ lộ trình xóa bỏ toàn bộ các điểm buôn bán tự phát đến năm 2027, với hàng trăm “chợ cóc” nằm trong diện phải xử lý. Đây không còn là lời kêu gọi, mà là một cam kết quản lý có thời hạn, có đích đến.
Nhưng mục tiêu không dừng lại ở việc trả lại vài mét vỉa hè hay giải tỏa áp lực giao thông. Cốt lõi của vấn đề là buộc hoạt động thương mại phải vận hành trong một khuôn khổ minh bạch, có kiểm soát. Ở đó, an toàn phòng cháy chữa cháy, vệ sinh thực phẩm, nghĩa vụ tài chính và trách nhiệm cộng đồng không phải là lựa chọn, mà là điều kiện bắt buộc. Những chuẩn mực này trong suốt một thời gian dài lại bị các điểm buôn bán tự phát đứng ngoài.
Sâu xa hơn, đây là nỗ lực khôi phục lại sự công bằng tối thiểu của thị trường. Khi một bên phải gánh đủ loại chi phí và ràng buộc, còn bên kia gần như miễn nhiễm với mọi nghĩa vụ, thì đó không còn là cạnh tranh mà là sự phá vỡ trật tự. Luật chơi nếu không được tôn trọng sẽ nhanh chóng bị vô hiệu hóa, và người tuân thủ lại trở thành bên chịu thiệt.
Bởi vậy, mọi sự tồn tại ngoài khuôn khổ, dù được gọi là “tự phát” hay được biện minh bằng hai chữ “mưu sinh”, thực chất đều là những điểm xé rào. Những điểm xé rào ấy nếu không bị xử lý đến cùng sẽ dần hợp thức hóa cái sai, bào mòn kỷ cương và đẩy những người làm đúng ra khỏi lợi thế ngay trên chính sân chơi của mình.
Thực tế tại Chợ Long Biên đang cho thấy một nghịch lý như vậy. Thời gian gần đây, nhiều người dân và tiểu thương liên tục phản ánh tình trạng lấn chiếm vỉa hè đường Hồng Hà để buôn bán trái phép, hình thành một khu “chợ đêm tự phát” hoạt động rầm rộ ngay ngoài phạm vi chợ chính.
Theo ghi nhận tối 13/3, đoạn từ cổng chợ đến ngõ 187 Hồng Hà gần như không còn vỉa hè cho người đi bộ, thay vào đó là những điểm tập kết, trung chuyển hàng hóa hoạt động xuyên đêm.
Tại đây, các tiểu thương chia khu vực thành từng “ô” bán hàng, bày la liệt cá, lươn, hoa quả. Đèn công suất lớn thắp sáng cả tuyến đường, xe tải ra vào liên tục, thậm chí có cả loa mời chào, tạo nên một không khí buôn bán náo nhiệt không khác gì một khu chợ chính thức. Điều đáng nói, toàn bộ khu vực này nằm ngoài phạm vi quản lý của chợ nhưng lại vận hành có tổ chức, điều này khiến nhiều người đặt ra câu hỏi liệu có tình trạng “thuê lốt”?
Chính điều đó đã làm méo mó môi trường cạnh tranh. Trong khi các tiểu thương bên trong chợ phải tuân thủ đầy đủ quy định, đóng phí và chịu kiểm tra thường xuyên, thì các điểm bán bên ngoài gần như đứng ngoài mọi ràng buộc. Một tiểu thương bức xúc cho biết họ đóng phí đầy đủ, bị kiểm tra liên tục nhưng khách lại đổ ra ngoài vì giá rẻ hơn, làm đúng quy định lại trở thành người chịu thiệt.
Không chỉ gây thất thu ngân sách, “chợ ngoài chợ” còn trực tiếp bào mòn hoạt động kinh doanh hợp pháp và tạo ra tiền lệ nguy hiểm trong quản lý thương mại đô thị, nơi cái sai nếu tồn tại đủ lâu có thể trở thành điều bình thường.
Nguy cơ an toàn bị xem nhẹ
Đáng lo ngại, toàn bộ hoạt động buôn bán này diễn ra ngay sát khu vực trạm biến áp điện, nơi cung cấp điện không chỉ cho chợ mà còn cho nhiều hộ dân trên tuyến đường Hồng Hà. Việc kinh doanh thủy sản với nước thải, đá lạnh, nền trơn trượt, cùng hệ thống dây điện chằng chịt đã đẩy rủi ro chập điện, cháy nổ lên mức đáng báo động.
Theo quy định pháp luật, đây không đơn thuần là câu chuyện lấn chiếm vỉa hè mà là hành vi xâm phạm hành lang an toàn công trình điện. Luật Điện lực nghiêm cấm mọi hành vi xâm phạm khu vực bảo vệ trạm điện. Nghị định 14/2014/NĐ-CP cũng quy định rõ khu vực này phải được kiểm soát nghiêm ngặt, không được sử dụng để kinh doanh, tập kết hàng hóa, đặc biệt là trong môi trường ẩm ướt, có khả năng dẫn điện hoặc tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ. Nghị định 134/2013/NĐ-CP tiếp tục đặt ra chế tài xử phạt, buộc tháo dỡ và xử lý nghiêm nếu gây sự cố.
Trong bối cảnh đó, việc một khu buôn bán thủy sản hoạt động ngay sát trạm điện, với nước thải chảy tràn, đá lạnh, hàng hóa chất đống và lượng người tập trung đông, không còn có thể được xem là buôn bán tự phát. Nó đã vượt qua ranh giới vi phạm thông thường và chạm trực tiếp vào khu vực nhạy cảm của an toàn hạ tầng thiết yếu.
Đây không còn là nguy cơ trên lý thuyết mà là mối đe dọa hiện hữu, có thể phát sinh sự cố bất cứ lúc nào. Nếu tình trạng này kéo dài, hậu quả không chỉ dừng lại ở thiệt hại tài sản mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tính mạng của người bán, người mua và cư dân xung quanh.
Trước thực trạng đó, lãnh đạo Công an phường Hồng Hà cho biết đã nắm bắt sự việc, phối hợp với Ban quản lý chợ lập rào chắn quanh trạm biến áp và tổ chức xử lý. Tối 17/3, lực lượng chức năng đã ra quân nhắc nhở, giải tỏa các điểm lấn chiếm. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình trạng này chỉ lắng xuống khi có lực lượng kiểm tra, rồi nhanh chóng tái diễn ngay sau đó.
Sự lặp lại này cho thấy một vấn đề lớn hơn là cách quản lý thiếu tính bền vững. Trong khi Thành phố Hà Nội đang triển khai các đợt cao điểm nhằm xóa bỏ chợ cóc, chợ tạm để lập lại trật tự đô thị, thì việc một điểm nóng như đường Hồng Hà vẫn tồn tại dai dẳng đặt ra câu hỏi về hiệu quả thực thi.
Trách nhiệm không thể bị chia nhỏ rồi trôi vào khoảng trống. Chính quyền địa phương phải chịu trách nhiệm quản lý địa bàn. Ban quản lý chợ cần kiểm soát khu vực giáp ranh. Lực lượng công an và trật tự đô thị phải duy trì kiểm tra thường xuyên. Ngành điện lực phải chủ động cảnh báo và phối hợp xử lý nguy cơ.
Nếu không có sự vào cuộc đồng bộ và xử lý đến cùng, những “chợ cóc” như vậy sẽ tiếp tục tồn tại, thậm chí biến tướng tinh vi hơn. Và khi đó, người chịu thiệt đầu tiên vẫn là những tiểu thương chân chính, những người tuân thủ luật chơi nhưng lại bị đẩy ra ngoài cuộc bởi chính những lỗ hổng trong quản lý.
Thương Trường sẽ tiếp tục thông tin sự việc này!...
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
