Giá cua giảm cho thấy áp lực từ thị trường tiêu thụ
Sau giai đoạn tăng cao phục vụ nhu cầu tiêu thụ trong kỳ nghỉ Quốc khánh Trung Quốc đầu tháng 10, giá cua biển tại Cà Mau đang điều chỉnh giảm. Hiện cua gạch (cua cái) được thương lái thu mua trong khoảng 350.000-400.000 đồng/kg tùy chất lượng, trong khi cua y nhất (cua đực) có giá khoảng 230.000 đồng/kg. So với một tháng trước, mặt bằng giá đã giảm từ 50.000-100.000 đồng/kg.
Diễn biến này có liên quan đến sự thay đổi nhu cầu tại thị trường Trung Quốc. Trong kỳ nghỉ lễ kéo dài từ ngày 1-7/10, sức mua các mặt hàng đặc sản tăng, góp phần thúc đẩy nhu cầu nhập khẩu cua từ Việt Nam. Tuy nhiên, sau kỳ nghỉ, nhu cầu tiêu thụ hạ nhiệt. Cùng thời điểm, Trung Quốc bước vào mùa thu hoạch cua lông Thượng Hải, khiến nguồn cung nội địa gia tăng và tạo thêm sức ép cạnh tranh đối với cua nhập khẩu.
Từ diễn biến trên có thể thấy, giá cua tại vùng nuôi không chỉ phụ thuộc vào sản lượng khai thác hay chất lượng thương phẩm mà còn chịu ảnh hưởng trực tiếp từ sức mua và nguồn cung tại thị trường tiêu thụ. Khi nhu cầu xuất khẩu biến động, tác động có thể nhanh chóng truyền đến hoạt động thu mua trong nước, ảnh hưởng đến doanh thu và kế hoạch sản xuất của người dân.
Dù giá giảm, cua biển vẫn là sản phẩm mang lại giá trị kinh tế đáng kể cho các hộ nuôi. Một hộ dân tại Cà Mau cho biết, với khoảng 5 kg cua thương phẩm vừa thu hoạch từ vuông nuôi, sau khi phân loại bán cho thương lái vẫn có thể thu về gần 1,5 triệu đồng.
Hiện Cà Mau có khoảng 365.000 ha nuôi cua kết hợp trong vuông tôm, với sản lượng hơn 31.000 tấn mỗi năm. Mô hình xen canh giúp người dân tận dụng diện tích mặt nước, nguồn thức ăn tự nhiên và đa dạng hóa đối tượng thu hoạch. Nhờ đó, con cua không chỉ bổ sung nguồn thu bên cạnh con tôm mà còn góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng một đơn vị diện tích.
Với tổng giá trị sản xuất vượt 10.000 tỷ đồng mỗi năm, cua biển đã trở thành một trong những ngành hàng thủy sản chủ lực của địa phương. Đặc biệt, việc được bảo hộ chỉ dẫn địa lý từ năm 2022 tạo thêm lợi thế cho sản phẩm trong việc khẳng định nguồn gốc, bảo vệ danh tiếng và mở rộng khả năng tiếp cận thị trường.
Tuy nhiên, lợi thế về diện tích nuôi, sản lượng và thương hiệu vẫn chưa đủ để bảo đảm đầu ra ổn định. Khi hoạt động tiêu thụ chịu ảnh hưởng đáng kể từ một số thị trường lớn, những biến động về nhu cầu có thể khiến giá thu mua thay đổi nhanh chóng. Đây là vấn đề cần được tính đến trong quá trình mở rộng quy mô ngành hàng, bởi tăng sản lượng nhưng không đồng thời mở rộng năng lực tiêu thụ có thể làm gia tăng áp lực lên người nuôi.
Mở rộng chuỗi liên kết, đa dạng hóa thị trường để giữ đầu ra
Theo định hướng phát triển ngành hàng cua biển đến năm 2030, Cà Mau đặt mục tiêu nâng tổng sản lượng lên 36.500 tấn, đồng thời phấn đấu đưa tối thiểu 30% sản lượng vào các chuỗi liên kết và xuất khẩu chính ngạch.
So với mức sản lượng hơn 31.000 tấn hiện nay, mục tiêu này đòi hỏi ngành hàng phải tiếp tục nâng cao năng lực sản xuất. Tuy nhiên, thách thức lớn hơn nằm ở việc tổ chức hệ thống tiêu thụ tương ứng với quy mô nguồn cung. Nếu chỉ tập trung mở rộng diện tích và sản lượng mà thiếu các kênh phân phối ổn định, người nuôi vẫn có thể đối mặt với tình trạng giá biến động, phụ thuộc vào hoạt động thu mua ngắn hạn.
Một trong những hướng đi quan trọng là tăng cường liên kết giữa người nuôi, hợp tác xã, doanh nghiệp thu mua và đơn vị xuất khẩu. Thay vì chủ yếu tiêu thụ qua các giao dịch riêng lẻ, việc hình thành những chuỗi liên kết có thỏa thuận rõ ràng về sản lượng, tiêu chuẩn chất lượng, phân loại và giá thu mua sẽ giúp các bên chủ động hơn trong kế hoạch sản xuất, kinh doanh.
Đối với người nuôi, tham gia chuỗi liên kết cần gắn với việc tuân thủ quy trình sản xuất và tiêu chuẩn chất lượng. Khi doanh nghiệp và đơn vị tiêu thụ có thể cung cấp thông tin cụ thể về yêu cầu thị trường, người dân sẽ có cơ sở điều chỉnh phương thức nuôi, thời điểm thu hoạch và quy cách sản phẩm. Điều này không chỉ giúp nâng cao khả năng đáp ứng đơn hàng mà còn hạn chế rủi ro khi sản phẩm không phù hợp với yêu cầu của khách hàng.
Bên cạnh liên kết sản xuất, đa dạng hóa thị trường tiêu thụ cũng là yêu cầu cần được chú trọng. Trung Quốc hiện là thị trường có ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động tiêu thụ cua biển, nhưng việc phụ thuộc quá lớn vào một thị trường có thể khiến ngành hàng dễ bị tác động khi nhu cầu hoặc nguồn cung tại đó thay đổi.
Do vậy, bên cạnh duy trì và khai thác hiệu quả thị trường Trung Quốc, cua Cà Mau cần có thêm cơ hội tiếp cận các thị trường khác. Việc mở rộng khách hàng xuất khẩu, phát triển hệ thống phân phối trong nước và tìm kiếm các phân khúc tiêu thụ có yêu cầu khác nhau sẽ góp phần phân tán rủi ro, tạo thêm lựa chọn đầu ra cho sản phẩm.
Một hướng đi khác là nâng cao năng lực bảo quản, sơ chế và chế biến. Đặc thù cua biển là sản phẩm tươi sống, đòi hỏi điều kiện bảo quản và vận chuyển phù hợp. Nếu năng lực bảo quản còn hạn chế, việc tiêu thụ có thể gặp khó khăn khi nguồn cung tăng hoặc hoạt động xuất khẩu bị gián đoạn. Đầu tư vào công nghệ bảo quản, sơ chế và chế biến sẽ giúp kéo dài khả năng lưu thông sản phẩm, mở rộng phương thức phân phối và tiếp cận thêm những nhóm khách hàng mới.
Cùng với đó, lợi thế chỉ dẫn địa lý cua Cà Mau cần được khai thác thực chất hơn thông qua kiểm soát chất lượng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng nhận diện thương hiệu thống nhất. Khi người tiêu dùng và đối tác có thể nhận diện, kiểm chứng nguồn gốc sản phẩm, thương hiệu địa phương sẽ có thêm cơ sở để cạnh tranh bằng chất lượng và giá trị thay vì chỉ dựa vào giá bán.
Mục tiêu 36.500 tấn vào năm 2030 vì thế không đơn thuần là bài toán tăng sản lượng. Điều quan trọng là phải phát triển đồng bộ từ vùng nuôi, tổ chức sản xuất đến hệ thống phân phối và xuất khẩu. Trong đó, liên kết chuỗi, đa dạng hóa thị trường và nâng cao năng lực bảo quản, chế biến sẽ là những yếu tố then chốt giúp cua Cà Mau giảm áp lực trước biến động sức mua, tạo đầu ra ổn định hơn và nâng cao giá trị kinh tế cho người nuôi.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
