Theo báo cáo, sau khi Nghị định số 101/2026/NĐ-CP có hiệu lực, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tiếp nhận 7 văn bản kiến nghị từ VAMA, VAMM, Honda Việt Nam, TC Group, EuroCham, Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại Việt Nam (JCCI) và Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam.
Các kiến nghị chủ yếu tập trung vào 5 nhóm vấn đề liên quan đến danh mục công nghệ cấm chuyển giao, công nghệ hạn chế chuyển giao, phạm vi áp dụng, thủ tục hành chính và cơ chế đối với sản phẩm sản xuất để xuất khẩu.
Đáng chú ý, các hiệp hội và doanh nghiệp đề nghị xem xét loại bỏ công nghệ sản xuất, lắp ráp ô tô đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 5 và xe máy đạt tiêu chuẩn Euro 4 khỏi danh mục công nghệ hạn chế chuyển giao, đồng thời không đưa công nghệ sản xuất ô tô tiêu chuẩn Euro 4 trở xuống và xe máy tiêu chuẩn Euro 3 trở xuống vào danh mục công nghệ cấm chuyển giao.
Ngoài ra, doanh nghiệp cũng mong muốn làm rõ phạm vi áp dụng đối với linh kiện, phụ tùng, khái niệm "động cơ", cũng như đơn giản hóa các thủ tục hành chính phát sinh khi thực hiện quy định mới.
Kiến nghị tháo gỡ để tránh ảnh hưởng chuỗi sản xuất
Theo VAMA, việc đưa công nghệ sản xuất ô tô đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 5 vào danh mục công nghệ hạn chế chuyển giao chưa phù hợp với lộ trình tiêu chuẩn khí thải hiện hành, bởi đây vẫn là mức tiêu chuẩn cao nhất đang được áp dụng tại Việt Nam.
Hiệp hội cho rằng quy định này có thể làm gia tăng chi phí tuân thủ, phát sinh thủ tục xin cấp giấy phép chuyển giao công nghệ, ảnh hưởng đến kế hoạch đầu tư, sản xuất và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng đề nghị không áp dụng quy định cấm chuyển giao công nghệ đối với các trường hợp sản xuất sản phẩm để xuất khẩu. Theo các doanh nghiệp, nhiều thị trường tại châu Phi, Trung Đông và một số nước đang phát triển vẫn chấp nhận các dòng xe đạt tiêu chuẩn khí thải Euro 2, Euro 3 hoặc Euro 4.
Nếu quy định được áp dụng đồng loạt, hoạt động xuất khẩu có thể bị ảnh hưởng, thậm chí gây đứt gãy chuỗi cung ứng và làm giảm sức hấp dẫn đầu tư của ngành sản xuất ô tô, xe máy tại Việt Nam.
Sau khi tiếp nhận các kiến nghị, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tổ chức làm việc với đại diện Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính cùng các hiệp hội, doanh nghiệp để rà soát, đánh giá các nội dung còn vướng mắc trước khi báo cáo Chính phủ.
Đề xuất cơ chế linh hoạt đối với sản phẩm xuất khẩu
Theo ý kiến của các bộ, việc duy trì danh mục công nghệ cấm và hạn chế chuyển giao vẫn là cần thiết nhằm ngăn chặn công nghệ lạc hậu, tiêu hao năng lượng, gây ô nhiễm môi trường và không còn phù hợp với định hướng phát triển bền vững. Vì vậy, đề xuất loại bỏ hoàn toàn các công nghệ nêu trên khỏi danh mục hiện chưa có cơ sở pháp lý để thực hiện.
Đối với hoạt động sản xuất phục vụ xuất khẩu, nhiều ý kiến cho rằng cần có cách tiếp cận linh hoạt hơn. Bộ Xây dựng dẫn Quyết định số 19/2024/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về lộ trình áp dụng tiêu chuẩn khí thải, trong đó quy định không áp dụng lộ trình này đối với xe cơ giới sản xuất, lắp ráp để xuất khẩu. Trên cơ sở đó, Bộ Xây dựng đề nghị nghiên cứu cơ chế riêng đối với các công nghệ phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu và báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Cùng quan điểm, Bộ Công Thương cho rằng đối với các sản phẩm chỉ phục vụ xuất khẩu, không lưu thông tại thị trường Việt Nam và đáp ứng tiêu chuẩn của nước nhập khẩu thì có thể nghiên cứu cơ chế ngoại lệ. Tuy nhiên, cơ chế này cần đi kèm các điều kiện kiểm soát chặt chẽ như doanh nghiệp cam kết không tiêu thụ sản phẩm trong nước, có khả năng truy xuất mục đích sản xuất, lưu giữ hồ sơ xuất khẩu và chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu sử dụng sai mục đích. Đồng thời, cơ quan quản lý sẽ thực hiện hậu kiểm khi cần thiết.
Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, việc xem xét áp dụng cơ chế ngoại lệ đối với công nghệ cấm chuyển giao để phục vụ sản xuất hàng xuất khẩu không đồng nghĩa với việc loại bỏ các công nghệ này khỏi danh mục cấm chuyển giao. Bộ Khoa học và Công nghệ nhận định đây là vấn đề liên quan trực tiếp đến chiến lược phát triển ngành ô tô, xe máy, hoạt động xuất khẩu, thu hút đầu tư và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Vì vậy, Bộ đề nghị các Bộ Xây dựng, Công Thương, Tài chính và Khoa học và Công nghệ tiếp tục phối hợp rà soát, thống nhất phương án xử lý nhằm bảo đảm hài hòa giữa mục tiêu kiểm soát công nghệ, bảo vệ môi trường với yêu cầu phát triển sản xuất, xuất khẩu và nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong nước.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
