Các con số làm người Mỹ lo ngại
Mùa đông năm nay, thế giới đang chứng kiến một kịch bản đáng lo ngại khi virus cúm không còn tuân theo những quy luật thông thường. Thay vì khởi phát chậm rãi, dịch bệnh đã bùng nổ mạnh mẽ với sự xuất hiện của một tác nhân mới: biến thể "nhánh phụ K".
Theo báo cáo mới nhất từ Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ, tính đến thời điểm hiện tại, mùa cúm năm nay đã ghi nhận ít nhất 7,5 triệu ca mắc bệnh, 81.000 ca nhập viện và 3.100 ca tử vong. Đáng đau lòng hơn, trong số đó có ít nhất 8 trường hợp tử vong là trẻ em. Những con số này chỉ mới dựa trên dữ liệu tính đến ngày 20 tháng 12, thời điểm trước khi các cuộc tụ họp lớn và làn sóng di chuyển trong kỳ nghỉ lễ diễn ra.
Tại Mỹ, hơn một nửa số tiểu bang đang ở mức độ cảnh báo "cao" hoặc "rất cao". New York đang trở thành tâm điểm của đợt bùng phát này. Sở Y tế bang New York báo cáo rằng tuần kết thúc ngày 20 tháng 12 đã ghi nhận con số kỷ lục: 71.000 ca mắc, mức cao nhất trong một tuần kể từ năm 2004. Điều này cho thấy tốc độ lây lan kinh khủng của biến thể mới so với các thập kỷ trước.
Về mặt sinh học, virus cúm là một "kẻ biến hình" thực thụ. Chúng liên tục đột biến để sinh tồn và né tránh hệ miễn dịch của vật chủ. Cúm loại A thường có hai phân nhóm chính, và nhánh phụ K là một biến thể đột biến từ chủng H3N2.
Trong lịch sử dịch tễ học, các chủng H3N2 luôn được coi là "đối thủ nặng ký" nhất vì chúng thường gây ra các triệu chứng nghiêm trọng hơn và tỷ lệ nhập viện cao hơn so với cúm B hoặc chủng H1N1, đặc biệt là ở người cao tuổi. Andrew Pekosz, chuyên gia vi rút học tại Trường Y tế Công cộng Johns Hopkins Bloomberg, giải thích rằng mặc dù những đột biến của nhánh phụ K chưa đủ lớn để tạo thành một loại cúm hoàn toàn mới, nhưng chúng đủ khác biệt để "đánh lừa" các kháng thể được tạo ra từ vắc-xin của năm nay.
Sự hiện diện của nhánh phụ K đã được ghi nhận sớm tại Vương quốc Anh, Nhật Bản và Canada trước khi tràn vào Mỹ. Khả năng lây lan nhanh chóng của nó đặt ra câu hỏi lớn: Liệu nó chỉ đơn giản là dễ lây hơn, hay nó thực sự độc lực mạnh hơn? Câu trả lời vẫn đang được các nhà khoa học tìm kiếm, nhưng áp lực lên các phòng cấp cứu hiện nay là bằng chứng rõ nhất cho sự nguy hại của nó.
Giai đoạn cuối tháng 12 và đầu tháng 1 là thời điểm nhạy cảm nhất. Việc hàng triệu người di chuyển bằng đường hàng không, tàu xe và tụ tập trong các không gian kín để ăn mừng lễ hội tạo điều kiện lý tưởng cho virus phát tán. Các chuyên gia lo ngại rằng đỉnh dịch vẫn còn ở phía trước và hệ thống y tế có thể rơi vào tình trạng quá tải nếu số ca nhập viện tiếp tục tăng theo cấp số nhân.
Người Mỹ sẽ ngăn chặn nó như thế nào?
Trước sự tấn công của biến thể nhánh phụ K, các chuyên gia y tế khẳng định rằng chúng ta không hề bất lực. Tuy nhiên, việc ngăn chặn đòi hỏi sự phối hợp giữa ý thức cá nhân và các chiến lược y tế cộng đồng.
Dù có những lo ngại về việc nhánh phụ K có khả năng né tránh vắc-xin, nhưng đây vẫn là vũ khí quan trọng nhất. Một phân tích sơ bộ từ Anh cho thấy, dù không hoàn toàn phù hợp với chủng mới, vắc-xin vẫn cung cấp "khả năng bảo vệ một phần". Điều này có nghĩa là ngay cả khi bạn bị nhiễm bệnh, vắc-xin vẫn giúp giảm đáng kể nguy cơ bệnh chuyển nặng, giảm tỷ lệ nhập viện và tử vong.
Hiện nay, tỷ lệ tiêm chủng tại Mỹ đang ở mức thấp đáng báo động: chỉ khoảng 42% người lớn và trẻ em đã tiêm phòng. Đây là một lỗ hổng lớn trong miễn dịch cộng đồng. Các chuyên gia khuyến cáo:
Tất cả mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên. Đặc biệt là người trên 65 tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người có bệnh nền (hen suyễn, tiểu đường, tim mạch).
Tính đa dụng: Vắc-xin năm nay được thiết kế để bảo vệ chống lại ba chủng. Ngay cả khi hiệu quả với H3N2 (nhánh phụ K) bị giảm sút, nó vẫn bảo vệ rất tốt trước H1N1 và cúm loại B - những chủng dự kiến sẽ cùng lưu hành trong mùa này.
Bên cạnh dạng tiêm truyền thống, thuốc xịt mũi FluMist (dành cho người từ 2 đến 49 tuổi) hiện đã có thể tự sử dụng tại nhà cho một số đối tượng đủ điều kiện, giúp tăng khả năng tiếp cận y tế.
Đối với những người đã nhiễm bệnh hoặc có nguy cơ cao, thời gian là yếu tố sống còn. CDC lưu ý rằng các loại thuốc kê đơn (như Tamiflu) có hiệu quả rất cao nếu được sử dụng đúng cách.
Thuốc kháng virus đạt hiệu quả tối ưu nếu bắt đầu dùng trong vòng 1-2 ngày kể từ khi triệu chứng. Trong bối cảnh virus lây lan qua giọt bắn, các biện pháp vệ sinh cơ bản vẫn giữ nguyên giá trị: Sử dụng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn là cách đơn giản nhất để tiêu diệt virus trên bề mặt tiếp xúc. Đặc biệt cần thiết khi ở trong không gian kín, phương tiện công cộng hoặc nơi đông người trong mùa lễ hội.
Nếu bạn có triệu chứng sốt, ho hoặc mệt mỏi, hãy ở nhà. Việc tự cách ly không chỉ bảo vệ cộng đồng mà còn giúp cơ thể hồi phục nhanh hơn.
Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là làn sóng thông tin sai lệch về vắc-xin. Các hiệp hội y tế lớn khẳng định vắc-xin cúm đã có lịch sử an toàn hàng thập kỷ. Việc tin tưởng vào các hướng dẫn khoa học từ CDC và các tổ chức y tế uy tín là chìa khóa để bảo vệ bản thân và gia đình.
Biến thể nhánh phụ K của chủng H3N2 rõ ràng là một lời nhắc nhở rằng cúm không bao giờ là một căn bệnh "thông thường" hay "nhẹ". Nó là một mối đe dọa biến đổi liên tục và cực kỳ nguy hiểm với các nhóm yếu thế. Tuy nhiên, bằng cách kết hợp giữa việc tiêm phòng kịp thời, sử dụng thuốc kháng virus sớm và duy trì các thói quen vệ sinh tốt, chúng ta hoàn toàn có thể giảm bớt sức tàn phá của mùa dịch năm nay.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
