Động lực tăng trưởng cho nền kinh tế
Ngành bán lẻ Việt Nam đang chứng kiến giai đoạn tăng trưởng mạnh mẽ và có tính nền tảng cao trong cơ cấu nền kinh tế. Theo Bộ Công Thương, quy mô toàn thị trường bán lẻ Việt Nam năm 2025 dự kiến đạt khoảng 269 tỷ USD, với tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tăng trưởng 9-10% so với năm 2024 đạt mức cao nhất trong vòng 5 năm trở lại đây. Đây là kết quả của xu hướng hồi phục tiêu dùng hậu đại dịch và quá trình hiện đại hóa nhanh chóng hệ thống phân phối trên cả nước.
Theo Cục Thống kê, tính chung 11 năm 2025, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá hiện hành ước đạt 6.377,7 nghìn tỷ đồng, tăng 9,1% so với cùng kỳ năm trước. Với việc gia tăng dân số và tầng lớp trung lưu đang tăng nhanh, Việt Nam đang trở thành một trong những thị trường tiêu dùng hấp dẫn nhất khu vực Đông Nam Á.
Không chỉ về quy mô, bán lẻ còn đóng vai trò "bệ đỡ tâm lý" trong điều hành kinh tế vĩ mô. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu bất ổn, việc duy trì tăng trưởng tiêu dùng nội địa được xem là "van giảm áp lực" cho nền kinh tế Việt Nam. Những chuyển động tích cực trong tiêu dùng, bán lẻ, thương mại điện tử và hệ thống phân phối năm 2025 đã giúp giữ nhịp tăng trưởng, tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số từ năm 2026.
Sự phát triển nhanh của hạ tầng bán lẻ hiện đại cũng góp phần tái định hình lại cách hàng hóa đến với người tiêu dùng Việt Nam. Theo Báo cáo thị trường nội địa Việt Nam năm 2025 do Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) công bố, trên cả nước hiện có 1.293 siêu thị và 276 trung tâm thương mại, cùng với mạng lưới 8.274 chợ truyền thống. Sự phát triển của các kênh phân phối này không chỉ tạo điểm nhấn về hình ảnh kinh tế đô thị mà còn thể hiện thước đo cho sự chuyển biến trong hành vi tiêu dùng từ các hình thức truyền thống sang hiện đại.
Đáng chú ý, thương mại điện tử đóng vai trò ngày càng quan trọng. Quy mô thị trường thương mại điện tử B2C của Việt Nam năm 2025 đã đạt khoảng 31 tỷ USD, với tốc độ tăng trưởng trên 25%. Thương mại điện tử hiện chiếm khoảng 10% tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước, và Việt Nam đang nằm trong top 3 thị trường thương mại điện tử lớn nhất ASEAN, sau Indonesia và Philippines.
Cầu nối giữa thị trường nội địa và thế giới
Sự phát triển nhanh chóng của các nền tảng mua sắm xuyên biên giới, sự hiện diện dày đặc hơn của các thương hiệu ngoại, và làn sóng FDI mạnh mẽ đã biến thị trường bán lẻ trở thành một trong những điểm giao thoa rõ rệt nhất giữa kinh tế nội địa và dòng chảy hội nhập. Từ chỗ phục vụ thị trường trong nước, các doanh nghiệp bán lẻ Việt giờ đây ngày càng đóng vai trò trung gian trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Một số doanh nghiệp nội địa đã đưa hàng hóa Việt ra nước ngoài thông qua nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới như Amazon, Alibaba, TikTok Shop... Những sản phẩm như cà phê, hàng thủ công mỹ nghệ, dệt may… vốn có thế mạnh cạnh tranh được đóng gói, niêm yết và bán tới tay người tiêu dùng Mỹ, châu Âu, Nhật Bản chỉ sau vài cú nhấp chuột.
Ở chiều ngược lại, các doanh nghiệp ngoại cũng đang tận dụng hạ tầng bán lẻ nội địa để thâm nhập thị trường 100 triệu dân đầy tiềm năng. Các thương hiệu quốc tế như Uniqlo, Muji, Decathlon, Watsons, Guardian... liên tục mở rộng chuỗi cửa hàng tại Việt Nam trong giai đoạn 2024-2025. Bên cạnh bán lẻ trực tiếp, họ cũng đưa hàng hóa vào hệ thống siêu thị nội địa, bán qua sàn thương mại điện tử và tạo nên hệ sinh thái tiêu dùng quốc tế ngay trên đất Việt.
Sự "đồng hiện diện" của sản phẩm nội và ngoại trong cùng một nền tảng từ siêu thị đến online, giúp thị trường Việt Nam trở thành điểm trung chuyển, giao thoa giữa hàng hóa nội địa và tiêu dùng toàn cầu. Trong bối cảnh Việt Nam đã ký kết 17 hiệp định thương mại tự do (FTA) với 65 quốc gia và vùng lãnh thổ. Các cam kết mở cửa thị trường, giảm thuế nhập khẩu và minh bạch thương mại đang tạo điều kiện thuận lợi cho hàng hóa nước ngoài vào Việt Nam và ngược lại.
Định hình tương lai: Bán lẻ xanh, số hóa và lan tỏa tới mọi địa phương
Nếu giai đoạn 2020-2022 là thời điểm để ngành bán lẻ phục hồi và chuyển mình sau đại dịch, thì 2023-2025 là quãng thời gian định hình lại chiến lược phát triển. Trong bối cảnh thị trường đang trở nên cạnh tranh hơn, hành vi tiêu dùng thay đổi và xu thế công nghệ lên ngôi, các doanh nghiệp bán lẻ Việt đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi toàn diện từ mô hình kinh doanh, ứng dụng công nghệ, cho tới định vị bền vững.
Một trong những hướng phát triển rõ nét nhất của bán lẻ Việt Nam là số hóa toàn diện quy trình vận hành. Nhiều doanh nghiệp đã, hoặc đang chuẩn bị triển khai chuyển đổi số ở các khâu từ vận hành, quản lý hàng tồn, chăm sóc khách hàng, đến cá nhân hóa trải nghiệm tiêu dùng.
Trong đó, các chuỗi bán lẻ lớn như WinCommerce, Saigon Co.op, BRG Retail hay Bách Hóa Xanh đều đầu tư mạnh vào phần mềm quản lý bán hàng, kết nối dữ liệu từ online đến offline. Những nền tảng như VinID, MoMo, ZaloPay tích hợp thêm tính năng thương mại điện tử, tạo nên hệ sinh thái số khép kín, nơi mua sắm - thanh toán - tích điểm - giao hàng được xử lý đồng bộ, nhanh chóng.
Không chỉ là xu hướng, số hóa đang trở thành điều kiện sống còn khi hành vi người tiêu dùng thay đổi. Người mua ngày nay đòi hỏi trải nghiệm nhanh, tiện, minh bạch giá, đánh giá rõ ràng. Nếu không theo kịp, doanh nghiệp sẽ tụt lại phía sau trong cuộc đua giành khách hàng. Ngược lại, các quy trình số hóa cũng giúp gia tăng doanh số cho hoạt động bán lẻ, khi mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng từ thành thị tới nông thôn. Từ đó, chuyển đổi số cũng từ thách thức trở thành một trong những nền tảng giúp các doanh nghiệp phát triển mạnh mẽ.
Báo cáo thị trường nội địa Việt Nam cũng dự báo triển vọng phát triển đầy hứa hẹn cho giai đoạn 2026-2030. Với dân số hơn 100 triệu người, cơ cấu dân số trẻ, thu nhập bình quân đầu người đang tăng trưởng nhanh, Việt Nam hứa hẹn sẽ trở thành một trong những thị trường bán lẻ lớn nhất khu vực. Trong đó, thương mại điện tử dự kiến sẽ đạt 50 tỷ USD vào năm 2030, tiếp tục khẳng định vai trò của Việt Nam như một trong những thị trường tăng trưởng thương mại điện tử nhanh nhất Đông Nam Á.
Tuy nhiên, để đạt được những kỳ vọng này, cần một chiến lược phát triển toàn diện hơn ở cấp chính sách và doanh nghiệp. Đó là sự phối hợp giữa hạ tầng thương mại, logistics và công nghệ; giữa đào tạo nhân lực, quản trị và hỗ trợ vốn. Đặc biệt là tư duy định vị lại ngành bán lẻ không chỉ là kênh bán hàng, mà là mắt xích trung tâm trong chuỗi giá trị sản xuất, phân phối và tiêu dùng.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
