Niềm tin dịch chuyển, bán lẻ hiện đại hưởng lợi
Sau hàng loạt vụ việc sữa giả, thuốc giả, thực phẩm chức năng kém chất lượng, mỹ phẩm không rõ nguồn gốc cùng nhiều đường dây kinh doanh hàng giả trên môi trường số bị triệt phá, chiến dịch cao điểm chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả đang tạo ra sự dịch chuyển rõ nét trong hành vi tiêu dùng.
Nếu trước đây giá rẻ là yếu tố được ưu tiên thì nay, nhiều người sẵn sàng chi thêm để đổi lấy sự an tâm về chất lượng và nguồn gốc sản phẩm. Xu hướng này đang mở ra cơ hội tăng trưởng cho các hệ thống bán lẻ hiện đại.
Theo ghi nhận tại nhiều hệ thống siêu thị và cửa hàng tiện lợi, lượng khách đến mua sắm có xu hướng tăng trong thời gian gần đây, đặc biệt ở các ngành hàng từng chịu ảnh hưởng mạnh từ vấn nạn hàng giả như thực phẩm tươi sống, sữa, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng và hàng tiêu dùng thiết yếu. Không chỉ lượng khách tăng, giá trị trung bình mỗi hóa đơn cũng cao hơn khi người tiêu dùng lựa chọn mua nhiều mặt hàng trong cùng một lần, thay vì phân tán ở nhiều kênh như trước.
Đại diện một hệ thống bán lẻ lớn tại Hà Nội cho biết, sau các đợt tăng cường kiểm tra, xử lý hàng giả, người tiêu dùng quan tâm nhiều hơn đến nguồn gốc xuất xứ, hóa đơn chứng từ và uy tín của đơn vị phân phối. Điều này khiến các chuỗi bán lẻ chính thống trở thành lựa chọn ưu tiên của nhiều gia đình.
Số liệu cũng cho thấy sức mua trên thị trường bán lẻ tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực. Theo Bộ Công Thương, 6 tháng đầu năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt gần 3,89 triệu tỷ đồng, tăng 12,9% so với cùng kỳ năm trước - mức tăng cao nhất của cùng kỳ từ trước đến nay.
Ở cấp độ doanh nghiệp, xu hướng này cũng được phản ánh qua kết quả kinh doanh của các chuỗi bán lẻ hiện đại. WinCommerce ghi nhận doanh thu gần 23.000 tỷ đồng trong nửa đầu năm 2026, tăng 28% so với cùng kỳ; lượng khách mua sắm đạt khoảng 1,6 triệu lượt mỗi ngày, tăng 24%.
Trong khi đó, Saigon Co.op cũng công bố doanh thu năm 2025 vượt 32.000 tỷ đồng, doanh thu bán hàng trực tuyến tăng trưởng hai chữ số, mở thêm gần 100 điểm bán, nâng tổng số lên hơn 800 điểm bán trên toàn quốc.
Bước sang năm 2026, doanh nghiệp đặt mục tiêu tiếp tục tăng trưởng doanh thu hai chữ số, phát triển thêm gần 100 điểm bán mới và tăng doanh thu thương mại điện tử gần 40%. Những kết quả này cho thấy các nhà bán lẻ hiện đại đang đón đầu xu hướng người tiêu dùng dịch chuyển sang các kênh mua sắm chính thống, minh bạch và có khả năng kiểm soát chất lượng hàng hóa tốt hơn.
Theo các chuyên gia trong lĩnh vực bán lẻ, sự dịch chuyển này không phải ngẫu nhiên mà xuất phát từ lợi thế vốn có của hệ thống bán lẻ hiện đại. Điểm khác biệt lớn nhất không nằm ở giá bán mà ở khả năng kiểm soát nguồn hàng.
Từ nhiều năm nay, các hệ thống như WinMart, Co.opmart, GO!, MM Mega Market, AEON hay LOTTE Mart đều xây dựng quy trình lựa chọn nhà cung cấp, truy xuất nguồn gốc, kiểm nghiệm chất lượng và thu hồi sản phẩm khi phát hiện vi phạm. Đây là lợi thế mà phần lớn cửa hàng nhỏ lẻ hay các phiên livestream khó có thể đáp ứng.
Ông Vũ Vinh Phú, chuyên gia kinh tế, nguyên Chủ tịch Hiệp hội Siêu thị Hà Nội nhận định, chiến dịch chống hàng giả lần này vô hình trung làm nổi bật giá trị của hệ thống phân phối chính quy. Sau hàng loạt vụ việc gây chấn động, người tiêu dùng không còn chỉ quan tâm đến giá bán mà chú trọng hơn đến nguồn gốc hàng hóa, uy tín của người bán và trách nhiệm của đơn vị phân phối nếu xảy ra sự cố.
"Người tiêu dùng đang mua sự an tâm chứ không đơn thuần mua sản phẩm. Đây chính là thời điểm bán lẻ hiện đại phát huy lợi thế lớn nhất là tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc", ông Phú phân tích.
Theo ông, nếu hoạt động kiểm tra, xử lý hàng giả tiếp tục được duy trì quyết liệt và thường xuyên, xu hướng dịch chuyển sang các kênh bán lẻ hiện đại sẽ còn rõ nét hơn trong thời gian tới.
Thị trường tái định hình
Ở chiều ngược lại, chiến dịch chống hàng giả đang tạo áp lực không nhỏ đối với các cửa hàng nhỏ lẻ, đại lý cá thể và những người kinh doanh phụ thuộc vào hình thức livestream hoặc bán hàng trên mạng xã hội.
Một chủ cửa hàng mỹ phẩm tại Hà Nội cho biết lượng khách giảm đáng kể sau các vụ việc liên quan đến mỹ phẩm giả và hàng xách tay. Nhiều khách hàng chủ động yêu cầu hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ hoặc chuyển sang mua tại các hệ thống bán lẻ lớn dù giá cao hơn.
Không ít phiên livestream từng thu hút hàng chục nghìn lượt xem cũng ghi nhận lượng tương tác và tỷ lệ chốt đơn giảm khi người tiêu dùng trở nên thận trọng hơn với những lời quảng cáo "giá sốc", "xả kho", "hàng xách tay chính hãng" nhưng không có căn cứ xác thực.
Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh hoạt động kiểm tra, xử lý vi phạm được siết chặt trên phạm vi cả nước. Theo Ban Chỉ đạo 389 quốc gia, trong 6 tháng đầu năm 2026, các lực lượng chức năng đã kiểm tra, xử lý hơn 50.700 vụ vi phạm; trong đó có gần 10.900 vụ buôn bán, vận chuyển hàng cấm, hàng lậu, hơn 37.200 vụ gian lận thương mại, gian lận thuế và 2.600 vụ sản xuất, kinh doanh hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.
Tổng số tiền thu nộp ngân sách nhà nước vượt 6.500 tỷ đồng, đồng thời khởi tố hơn 1.800 vụ với trên 3.200 đối tượng. Những con số này cho thấy quyết tâm mạnh mẽ của cơ quan chức năng trong việc làm lành mạnh hóa thị trường.
Theo các chuyên gia, đây là hệ quả tất yếu của quá trình thanh lọc thị trường. Những doanh nghiệp kinh doanh minh bạch, đáp ứng đầy đủ quy định về hóa đơn, chứng từ và truy xuất nguồn gốc sẽ có thêm cơ hội mở rộng thị phần. Ngược lại, các mô hình kinh doanh dựa chủ yếu vào niềm tin cá nhân, thiếu khả năng kiểm soát nguồn hàng hoặc không chứng minh được xuất xứ sản phẩm sẽ ngày càng gặp nhiều khó khăn.
Tuy nhiên, lợi thế hiện nay cũng không đồng nghĩa các nhà bán lẻ hiện đại có thể chủ quan. Chỉ cần một sản phẩm giả hoặc kém chất lượng lọt vào hệ thống cũng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín thương hiệu được xây dựng trong nhiều năm.
Vì vậy, nhiều doanh nghiệp đang tiếp tục siết chặt quy trình lựa chọn nhà cung cấp, tăng cường kiểm nghiệm chất lượng, đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng mã QR, ứng dụng công nghệ số trong quản lý chuỗi cung ứng, đồng thời mở rộng hợp tác trực tiếp với nhà sản xuất và vùng nguyên liệu nhằm giảm bớt khâu trung gian, nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng.
Chiến dịch chống hàng giả vì thế không chỉ là một đợt cao điểm xử lý vi phạm mà đang trở thành động lực tái cấu trúc thị trường bán lẻ. Khi niềm tin trở thành yếu tố quyết định hành vi mua sắm, cuộc cạnh tranh sẽ không còn xoay quanh việc ai bán rẻ hơn, mà là ai có thể bảo đảm hàng hóa chính hãng, minh bạch nguồn gốc và bảo vệ tốt nhất quyền lợi người tiêu dùng.
Điều đó cũng đặt ra yêu cầu đối với các cửa hàng truyền thống, nhà bán hàng trực tuyến và các sàn thương mại điện tử phải nâng cao tiêu chuẩn quản trị, siết chặt kiểm soát người bán và chuỗi cung ứng nếu không muốn bị tụt lại trong cuộc đua giành niềm tin của khách hàng.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
