Những “ông lớn” nắm giữ kho bạc của thế giới
Khi giá bạc liên tiếp phá vỡ các kỷ lục trong năm 2025, sự chú ý của thị trường không còn dừng ở những biến số quen thuộc như lãi suất hay tỷ giá. Đằng sau các con số tăng giá chóng mặt là một câu chuyện sâu hơn, nơi tài nguyên hữu hạn, địa chính trị và sự chi phối của một nhóm quốc gia giữ vai trò then chốt đang định hình lại cán cân quyền lực trên thị trường bạc toàn cầu.
Năm 2025 đánh dấu một giai đoạn bùng nổ hiếm thấy của bạc. Riêng trong tháng 12, hợp đồng bạc kỳ hạn có thời điểm vượt mốc 80 USD mỗi ounce, mức cao nhất từng được ghi nhận. Tính chung cả năm, giá bạc tăng khoảng 160%, bỏ xa vàng và nhiều kim loại quý khác. Diễn biến này khiến bạc từ vị thế thường bị xem là “kẻ đứng sau vàng” trở thành tâm điểm mới của giới đầu tư.
Ở bề nổi, động lực tăng giá đến từ một thế giới bất ổn kéo dài. Căng thẳng địa chính trị chưa có hồi kết, đồng USD suy yếu và tâm lý tìm kiếm tài sản trú ẩn đã kéo dòng tiền quay lại với bạc, kim loại từ lâu vẫn được ví như “vàng của số đông”. Tuy nhiên, nếu chỉ lý giải bằng các yếu tố tài chính ngắn hạn, bức tranh sẽ thiếu đi mảnh ghép quan trọng nhất là câu chuyện về nguồn cung.
Theo báo cáo công bố tháng 1 năm 2025 của Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ, tổng trữ lượng bạc đã được xác định trên toàn cầu hiện vào khoảng 641.400 tấn. Con số này không chỉ phản ánh quy mô tài nguyên, mà còn phơi bày một thực tế đáng chú ý hơn nhiều là sự phân bổ cực kỳ không đồng đều giữa các quốc gia.
Một nhóm nhỏ các nước đang nắm giữ phần lớn “kho bạc” của thế giới, trong khi nhiều nền kinh tế tiêu thụ lớn lại phụ thuộc nặng nề vào nhập khẩu. Sự mất cân đối này khiến thị trường bạc trở nên nhạy cảm hơn với các cú sốc chính sách, gián đoạn khai thác hoặc những biến động địa chính trị, vốn có thể nhanh chóng làm gián đoạn nguồn cung.
Nổi bật nhất trong bức tranh đó là Peru. Quốc gia Nam Mỹ này hiện sở hữu khoảng 140.000 tấn bạc, tương đương gần 22% tổng trữ lượng toàn cầu. Với tỷ trọng áp đảo, Peru không chỉ là nhà sản xuất lớn mà còn giữ vai trò then chốt trong chuỗi cung ứng bạc thế giới, đặc biệt trong bối cảnh việc phát hiện mỏ mới ngày càng khó khăn, chi phí khai thác ngày càng cao và các rào cản môi trường ngày càng khắt khe.
Không dừng lại ở Peru, Nam Mỹ đang nổi lên như “trung tâm bạc” của thế giới. Toàn khu vực hiện nắm giữ khoảng 30% trữ lượng bạc toàn cầu, qua đó sở hữu một vị thế chiến lược đặc biệt. Đây cũng là lý do vì sao mỗi thay đổi về chính sách khai khoáng, bất ổn chính trị hay tranh cãi môi trường tại Nam Mỹ thường lập tức tạo sóng trên thị trường bạc quốc tế.
Theo sau Peru là nhóm các “ông lớn” khác như Úc, Nga và Trung Quốc. Mỗi quốc gia sở hữu từ 70.000 đến gần 94.000 tấn bạc, và cộng lại chiếm khoảng 40% tổng trữ lượng toàn cầu. Sự phân bổ tương đối cân bằng trong nhóm này giúp nguồn cung bạc mang tính đa cực hơn, song đồng thời cũng khiến thị trường chịu tác động từ nhiều điểm nóng địa chính trị khác nhau.
Trong bối cảnh bạc ngày càng được sử dụng rộng rãi trong các lĩnh vực công nghệ cao như năng lượng tái tạo, pin, xe điện và điện tử, vai trò của các quốc gia nắm giữ trữ lượng lớn càng trở nên quan trọng. Giá bạc vì thế không chỉ phản ánh cung cầu tài chính, mà còn là chỉ dấu cho những chuyển dịch sâu sắc hơn về tài nguyên và quyền lực kinh tế toàn cầu.
Khoảng cách cung cầu định hình xu hướng dài hạn của thị trường bạc
Một lát cắt quan trọng khác của thị trường bạc nằm ở sự chênh lệch ngày càng rõ giữa trữ lượng địa chất và sản lượng khai thác thực tế. Mexico hiện là quốc gia sản xuất bạc lớn nhất thế giới, song trữ lượng đã được xác định chỉ vào khoảng 37.000 tấn, tương đương gần 6% tổng trữ lượng toàn cầu. Điều này cho thấy ngành bạc của Mexico đang vận hành chủ yếu dựa trên khai thác thâm canh các mỏ hiện hữu, thay vì mở rộng bằng những phát hiện mới.
Mô hình này đem lại lợi thế rõ rệt trong ngắn hạn khi giúp duy trì sản lượng ở mức cao. Tuy nhiên, về dài hạn, rủi ro ngày càng lộ diện. Khi các mỏ truyền thống bước vào giai đoạn suy giảm, chi phí khai thác sẽ leo thang, trong khi số dự án mới có trữ lượng được xác nhận lại không nhiều. Trong kịch bản nhu cầu bạc tiếp tục tăng nhanh, áp lực thiếu hụt nguồn cung từ chính các quốc gia khai thác chủ lực sẽ trở nên rõ nét hơn.
Ở chiều ngược lại, triển vọng nhu cầu đang đóng vai trò như một bệ đỡ vững chắc cho xu hướng tăng dài hạn của giá bạc. Ngoài vai trò quen thuộc trong đầu tư và sản xuất công nghiệp, bạc ngày càng khẳng định vị thế trong các lĩnh vực công nghệ cao và quá trình chuyển đổi năng lượng. Kim loại này vì thế không còn đơn thuần là tài sản trú ẩn, mà đang dần trở thành một loại nguyên liệu mang tính chiến lược.
Năng lượng mặt trời là ví dụ tiêu biểu. Nhu cầu bạc cho sản xuất pin mặt trời đã tăng mạnh trong hơn một thập kỷ qua, từ dưới 50 triệu ounce lên khoảng 160 triệu ounce vào năm 2023. Việc nhiều nền kinh tế lớn đẩy nhanh lộ trình phát triển điện mặt trời đang tạo ra một nguồn cầu ổn định, có tính dài hạn và ít phụ thuộc vào chu kỳ kinh tế ngắn hạn.
Không chỉ dừng ở đó, làn sóng xe điện, hệ thống lưu trữ năng lượng và các thiết bị điện tử công suất cao cũng kéo theo mức tiêu thụ bạc ngày càng lớn. Nhờ đặc tính dẫn điện và dẫn nhiệt vượt trội, bạc hiện vẫn chưa có vật liệu nào có thể thay thế hoàn toàn trong nhiều ứng dụng then chốt. Điều này khiến nhu cầu khó suy giảm trong trung và dài hạn, ngay cả khi giá biến động mạnh.
Trái ngược với xu hướng cầu, nguồn cung bạc lại đối mặt với nhiều lực cản. Chi phí khai thác có xu hướng gia tăng do tiêu chuẩn môi trường ngày càng khắt khe, hàm lượng quặng suy giảm và yêu cầu đầu tư lớn hơn cho công nghệ khai thác. Những yếu tố này khiến việc mở rộng nguồn cung trở nên chậm chạp, khó theo kịp tốc độ tăng của nhu cầu toàn cầu.
Tổng hợp các yếu tố trên cho thấy đà tăng mạnh của giá bạc trong năm 2025 không chỉ mang tính nhất thời. Đây là hệ quả của những thay đổi mang tính cấu trúc trong cán cân cung cầu, sự phân bổ không đồng đều của trữ lượng và vai trò ngày càng lớn của bạc trong nền kinh tế xanh.
Trong bối cảnh đó, các quốc gia nắm giữ nguồn tài nguyên lớn, đặc biệt là Peru và khu vực Nam Mỹ, đang trở thành những mắt xích không thể thiếu trong câu chuyện dài hạn của thị trường bạc toàn cầu.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
