Giá điện, xăng dầu và chi phí sinh hoạt tiếp tục tạo áp lực lên CPI
Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), CPI tháng 5/2026 tăng 0,29% so với tháng trước, tăng 5,6% so với cùng kỳ năm trước và tăng 3,61% so với tháng 12/2025. Tính chung 5 tháng đầu năm, CPI tăng 4,31% so với cùng kỳ năm 2025. Diễn biến này phản ánh áp lực giá cả vẫn hiện hữu trên diện rộng khi có tới 10/11 nhóm hàng hóa và dịch vụ tiêu dùng tăng giá trong tháng 5.
Đóng góp lớn nhất vào mức tăng CPI là nhóm nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng với mức tăng 0,96%, làm CPI chung tăng 0,22 điểm phần trăm. Nguyên nhân chủ yếu do nhu cầu sử dụng điện và nước sinh hoạt tăng mạnh trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Giá điện sinh hoạt tăng 2,38%, giá nước sinh hoạt tăng 1,41%, trong khi giá thuê nhà tăng 0,71% và vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 0,81%.
Nhóm giao thông tăng 0,83%, tác động làm CPI chung tăng 0,08 điểm phần trăm. Giá xăng tăng 2,12% là nguyên nhân chính khiến nhóm này tăng giá, dù giá dầu diesel giảm 16,42% so với tháng trước.
Ngoài ra, nhóm văn hóa, giải trí và du lịch tăng 0,48%; nhóm đồ uống và thuốc lá tăng 0,21%; nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 0,17%; nhóm may mặc, mũ nón, giày dép tăng 0,13%; nhóm thuốc và dịch vụ y tế tăng 0,10%.
Ở chiều ngược lại, nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống giảm 0,14%, góp phần kìm hãm đà tăng của CPI nhờ nguồn cung lương thực, thực phẩm dồi dào sau các kỳ nghỉ lễ. Trong đó, giá lương thực giảm 0,68%, thực phẩm giảm 0,25%.
Theo Bộ Tài chính, áp lực lạm phát trong thời gian qua chủ yếu xuất phát từ yếu tố chi phí, đặc biệt là giá năng lượng và nguyên vật liệu đầu vào. Biến động giá xăng dầu thế giới, cùng tác động từ các căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đã làm gia tăng chi phí vận tải, logistics và sản xuất, qua đó lan tỏa sang nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ khác.
Đáng chú ý, chỉ số giá nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng trong 5 tháng đầu năm tăng tới 6,64%, là nhóm có mức tăng cao nhất và đóng góp 1,51 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung. Nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,77%, đóng góp 1,71 điểm phần trăm; nhóm giao thông tăng 5,22%, đóng góp 0,52 điểm phần trăm.
Dư địa kiểm soát lạm phát ngày càng thu hẹp
Việc CPI bình quân 5 tháng đầu năm tăng 4,31% đang đặt ra thách thức lớn cho mục tiêu kiểm soát lạm phát của cả năm.
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 5/2026, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết dư địa để giữ lạm phát quanh mức mục tiêu 4,5% không còn nhiều. Theo tính toán của Bộ Tài chính, để đạt mục tiêu này, CPI bình quân mỗi tháng trong thời gian còn lại của năm chỉ được phép tăng khoảng 0,05% so với tháng trước. Đây là nhiệm vụ không dễ dàng trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu vẫn ở mức cao và nhiều mặt hàng đầu vào tiếp tục chịu áp lực tăng giá.
Đánh giá của các tổ chức phân tích cũng cho thấy rủi ro lạm phát chưa hoàn toàn được loại bỏ. Theo KBSV, giá xăng dầu tăng mạnh trong thời gian qua là tác nhân chính dẫn truyền áp lực giá sang các nhóm hàng hóa khác. Mặc dù giá xăng RON95-III và dầu diesel đã giảm đáng kể so với vùng đỉnh hồi tháng 3/2026, nhưng diễn biến giá dầu thế giới vẫn là biến số khó lường.
Trong kịch bản cơ sở, KBSV dự báo giá dầu Brent bình quân năm 2026 dao động quanh mức 90-95 USD/thùng và CPI bình quân cả năm có thể tăng khoảng 4,8%, cao hơn mục tiêu kiểm soát lạm phát của Chính phủ. Trong trường hợp tiêu cực, khi giá dầu duy trì ở mức 100-110 USD/thùng, lạm phát bình quân năm 2026 có thể lên tới 5,4%.
Dù vậy, các chuyên gia cho rằng áp lực lạm phát hiện nay chủ yếu đến từ các yếu tố giá năng lượng và dịch vụ thiết yếu, thay vì từ yếu tố tiền tệ. Điều này được phản ánh qua việc lạm phát cơ bản bình quân 5 tháng đầu năm chỉ tăng 4,04%, thấp hơn mức tăng 4,31% của CPI chung.
Trước những áp lực đó, Chính phủ đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm ổn định mặt bằng giá. Bên cạnh việc sử dụng linh hoạt Quỹ bình ổn giá xăng dầu, Nhà nước đã giảm các loại thuế trong cơ cấu giá xăng dầu xuống mức 0% nhằm hạn chế tác động của giá dầu thế giới đến thị trường trong nước.
Chính sách giảm 2% thuế giá trị gia tăng (VAT) tiếp tục được duy trì đến hết năm 2026, góp phần hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất và hạ giá thành sản phẩm. Đồng thời, việc miễn học phí cho học sinh từ mầm non đến hết trung học phổ thông công lập và điều chỉnh giảm giá sách giáo khoa từ 5-20% cũng góp phần giảm áp lực chi tiêu cho người dân.
Bộ Tài chính cho biết đã cập nhật các kịch bản lạm phát để chủ động tham mưu Chính phủ trong công tác điều hành, trong đó cân nhắc thời điểm phù hợp đối với việc điều chỉnh giá điện, giá dịch vụ y tế và giáo dục nhằm tránh tạo hiệu ứng cộng hưởng làm gia tăng kỳ vọng lạm phát.
Trong những tháng cuối năm, khi kinh tế thế giới vẫn đối mặt với nhiều bất định từ xung đột địa chính trị, giá năng lượng và xu hướng bảo hộ thương mại, công tác kiểm soát giá cả, đảm bảo cân đối cung cầu hàng hóa và điều hành linh hoạt các chính sách vĩ mô sẽ tiếp tục là yếu tố then chốt để giữ ổn định kinh tế vĩ mô và bảo vệ sức mua của người dân.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
