Sàn thương mại điện tử đua tăng phí, người bán hàng chịu áp lực
Thị trường thương mại điện tử (TMĐT) Việt Nam đang trải qua giai đoạn biến động mạnh về cấu trúc chi phí. Cả ba sàn TMĐT lớn nhất Việt Nam là Shopee, TikTok Shop và Lazada vừa đồng loạt điều chỉnh nhiều loại phí với mức tăng khoảng 3-4% tùy ngành hàng khiến đông đảo người bán hàng, tiểu thương đối mặt nguy cơ thua lỗ.
Chỉ trong tháng 5, ba nền tảng lớn gồm Shopee, TikTok Shop và Lazada liên tiếp thông báo điều chỉnh nhiều loại phí đối với nhà bán hàng. Theo thông báo mới, Lazada sẽ tăng phí xử lý đơn hàng thành công từ 5% lên 6%, đồng thời bắt đầu thu thêm phí hạ tầng kỹ thuật 3.000 đồng mỗi đơn giao thành công từ cuối tháng 5.
Trong khi đó, Shopee điều chỉnh tăng phí hoa hồng ở nhiều ngành hàng như thời trang, mỹ phẩm, mẹ và bé, hàng tiêu dùng nhanh. Nền tảng này cũng tăng phí các gói hỗ trợ hiển thị, voucher và quảng cáo dành cho người bán ngoài hệ thống gian hàng chính hãng.
Đáng chú ý, Shopee triển khai thêm chính sách “duy trì hiển thị”, tự động trích tối thiểu 1% giá trị đơn hàng thành công để nạp vào tài khoản quảng cáo nhằm giữ khả năng tiếp cận khách hàng trên sàn.
Với TikTok Shop, mức phí hoa hồng mới ở nhiều ngành hàng hiện dao động khoảng 9 - 17,8%, tùy nhóm sản phẩm và loại hình cửa hàng. Ngoài phí nền tảng, người bán còn phải chi thêm cho vận chuyển, quảng cáo, hỗ trợ hiển thị và các chương trình khuyến mãi.
Việc các sàn gần như đồng loạt tăng phí đang tạo áp lực lớn lên nhóm tiểu thương và doanh nghiệp nhỏ vốn phụ thuộc mạnh vào doanh số online.
Chị Hồng Nhung, chủ một cửa hàng thời trang tại Hà Nội cho biết việc kinh doanh online hiện không còn dễ tạo lợi nhuận như trước. Theo chị, nếu không tham gia quảng cáo hoặc các chương trình ưu đãi của sàn thì rất khó có đơn hàng. Tuy nhiên, càng chạy chương trình thì chi phí phát sinh càng lớn.
Chi Nhung cho biết, có những tháng doanh thu tăng nhưng lợi nhuận lại giảm vì phải gánh thêm nhiều loại phí. Sau khi trừ hoa hồng, vận chuyển, hoàn hàng và quảng cáo, nhiều đơn gần như không còn lãi.
Không chỉ ngành thời trang, nhóm hàng mỹ phẩm, gia dụng và thực phẩm cũng đang chịu tác động tương tự. Nhiều nhà bán cho biết chi phí vận hành trên sàn hiện tăng nhanh khiến giá bán online đôi khi cao hơn cả kênh truyền thống.
Trong bối cảnh thị trường thương mại điện tử Việt Nam đang bước qua giai đoạn tăng trưởng bằng trợ giá để chuyển sang giai đoạn tối ưu lợi nhuận. Sau nhiều năm cạnh tranh bằng miễn phí vận chuyển, voucher và khuyến mãi lớn, các sàn bắt đầu siết chặt bài toán doanh thu.
Đại diện TikTok Shop cho biết, việc điều chỉnh phí xuất phát từ nhu cầu tái đầu tư vào hạ tầng, công nghệ và hệ sinh thái hỗ trợ người bán. Trong khi đó, Shopee cho rằng nguồn thu tăng thêm sẽ được dùng để nâng cấp hệ thống thanh toán, xử lý giao dịch và công cụ hỗ trợ kinh doanh.
Các sàn cũng nhấn mạnh đang mở rộng nhiều chương trình hỗ trợ nhà bán như tối ưu vận hành bằng AI, hỗ trợ logistics và đào tạo tuân thủ pháp lý. Một áp lực khác đang nổi lên là sự cạnh tranh ngày càng mạnh từ hàng nhập khẩu giá rẻ, đặc biệt ở nhóm sản phẩm đến từ Trung Quốc.
Theo dữ liệu từ Metric, trong quý I năm nay, ngành hàng làm đẹp đạt doanh số khoảng 24.400 tỷ đồng với gần 160 triệu sản phẩm bán ra trên các sàn thương mại điện tử. Tuy nhiên, trong nhóm thương hiệu tăng trưởng mạnh, phần lớn là thương hiệu ngoại.
Ở nhiều lĩnh vực như thời trang, phụ kiện, đồ gia dụng hay nội thất, các gian hàng nước ngoài cũng xuất hiện ngày càng dày đặc với lợi thế giá rẻ và nguồn cung lớn.
Làm rõ việc tăng phí
Trước áp lực chi phí gia tăng, nhiều tiểu thương bắt đầu thay đổi chiến lược kinh doanh. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các sàn thương mại điện tử, nhiều cửa hàng đang mở rộng bán hàng qua Facebook, Zalo hoặc xây dựng website và kênh bán riêng nhằm giảm chi phí trung gian.
Theo giới phân tích, khi thương mại điện tử bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng hiệu quả vận hành thay vì trợ giá, lợi thế sẽ ngày càng nghiêng về các doanh nghiệp có năng lực sản xuất, nguồn hàng ổn định và khả năng xây dựng thương hiệu dài hạn.
Ủy ban Cạnh tranh quốc gia (Bộ Công thương) cho biết, thời gian gần đây, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia ghi nhận thông tin phản ánh liên quan đến việc một số nền tảng thương mại điện tử điều chỉnh, áp dụng các chính sách phí mới đối với người bán hàng trên nền tảng kể từ tháng 5/2026, trong đó có Shopee và TikTok Shop.
Theo phản ánh và thông tin thị trường, việc điều chỉnh tăng các loại phí cố định, phí xử lý giao dịch và một số loại phí dịch vụ có thể tác động đáng kể đến chi phí vận hành chung của các nhà bán hàng trên nền tảng, từ đó, gián tiếp ảnh hưởng đến giá bán dành cho người tiêu dùng cũng như môi trường cạnh tranh trong lĩnh vực thương mại điện tử.
Trên cơ sở các thông tin, phản ánh tiếp nhận được, thực hiện chức năng quản lý nhà nước về cạnh tranh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, mới đây Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã có văn bản đề nghị các doanh nghiệp liên quan cung cấp thông tin, tài liệu phục vụ công tác rà soát, giám sát theo quy định của pháp luật về cạnh tranh, đồng thời, đề nghị doanh nghiệp cử đại diện làm việc với Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia để trao đổi, làm rõ một số nội dung liên quan đến việc áp dụng và điều chỉnh các chính sách phí đối với người bán hàng trên nền tảng.
Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia cũng đang tiếp tục làm việc với các nhà bán hàng và các đơn vị liên quan nhằm thu thập thêm thông tin, đánh giá tác động của các việc điều chỉnh chính sách phí nói trên của một số nền tảng số đối với môi trường cạnh tranh, hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa, cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của người tiêu dùng trên môi trường số tại Việt Nam.
Theo số liệu tổng hợp từ Báo cáo Chỉ số Thương mại điện tử Việt Nam 2025 của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM)1, dữ liệu phân tích của Metric.vn và các báo cáo thị trường liên quan, quy mô tổng giá trị hàng hóa, dịch vụ giao dịch (GMV) thương mại điện tử B2C tại Việt Nam năm 2025 ước đạt khoảng 31-32 tỷ đô-la Mỹ, tăng khoảng 25-27% so với năm 2024 và thuộc nhóm thị trường tăng trưởng nhanh nhất khu vực ASEAN.
Dự báo trong năm 2026, quy mô thị trường có thể đạt khoảng 35-40 tỷ đô-la Mỹ, tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh nhờ tỷ lệ người dùng Internet cao, dân số trẻ và sự phát triển của xu hướng “shoppertainment” – mua sắm kết hợp giải trí thông qua video ngắn và livestream.
Trong bối cảnh đó, Shopee và TikTok Shop tiếp tục giữ vị trí trong danh sách 10 nền tảng dẫn đầu thị trường thương mại điện tử B2C tại Việt Nam.
Trong bối cảnh lĩnh vực thương mại điện tử tiếp tục tăng trưởng nhanh và có mức độ tập trung cao trên thị trường nền tảng số trung gian bán lẻ, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia sẽ tiếp tục theo dõi, đánh giá các diễn biến của thị trường, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan để xem xét, xác minh các dấu hiệu vi phạm pháp luật cạnh tranh hoặc quan ngại về cạnh tranh có thể phát sinh, qua đó, kịp thời can thiệp, góp phần bảo đảm môi trường cạnh tranh công bằng, minh bạch và bền vững trên không gian số.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
