Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng vừa ký Quyết định số 1516/QĐ-TTg ngày 10/8/2026 ban hành Kế hoạch hành động thực hiện các biện pháp khắc phục khuyến nghị của Ủy ban châu Âu (EC) tại đợt thanh tra lần thứ 5 về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).
Kế hoạch nhằm khắc phục triệt để những tồn tại, hạn chế và thực hiện đầy đủ, thực chất các khuyến nghị của EC; tạo chuyển biến căn bản trong quản lý nghề cá, ngăn chặn và tiến tới chấm dứt khai thác IUU.
Đồng thời, Việt Nam sẽ chuẩn bị đầy đủ hồ sơ, dữ liệu và bằng chứng thực thi để làm việc với EC, quyết tâm gỡ cảnh báo "Thẻ vàng" trong năm 2026, hướng tới phát triển ngành thủy sản minh bạch, có trách nhiệm và bền vững.
Một trong những yêu cầu trọng tâm là bảo đảm 100% tàu cá đã đăng ký được cập nhật đầy đủ, chính xác và kịp thời trên Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), qua đó xác định rõ chủ tàu, vị trí, tình trạng hoạt động và pháp lý của từng tàu.
Đối với tàu cá bắt buộc lắp thiết bị giám sát hành trình (VMS), 100% tàu phải được kiểm soát tình trạng thiết bị khi xuất, nhập bến. Các trường hợp mất kết nối, vượt ranh giới hoặc can thiệp vào thiết bị phải được cảnh báo, xác minh và xử lý theo thời hạn quy định.
Các ngành, địa phương cũng phải quản lý chặt tàu cá đã xóa đăng ký nhưng còn khả năng hoạt động; tàu cá không đăng ký, không đăng kiểm, không có giấy phép. Đồng thời, phân công cơ quan, đơn vị và cá nhân theo dõi từng tàu có nguy cơ cao.
Việt Nam đặt mục tiêu ngăn chặn, giảm tối đa và tiến tới chấm dứt tình trạng tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Mọi vụ việc phát sinh phải được điều tra, làm rõ trách nhiệm của chủ tàu, thuyền trưởng và các tổ chức, cá nhân liên quan.
Trong quản lý cảng cá, 100% lượt tàu cá có chiều dài từ 6 mét trở lên ra, vào cảng, xuất, nhập bến phải được ghi nhận trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT).
Cơ quan chức năng không cấp giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác đối với nguyên liệu từ tàu cá không có dữ liệu hoặc có dữ liệu không hợp lệ trên eCDT.
Bên cạnh đó, 100% hồ sơ cấp giấy xác nhận nguyên liệu và giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản xuất khẩu sang các thị trường yêu cầu phải được xử lý trên eCDT theo quy định tại Thông tư số 81/2025/TT-BNNMT, trừ trường hợp bất khả kháng theo quy định.
Kế hoạch cũng yêu cầu 100% doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu các loài có nguy cơ cao sang châu Âu được kiểm tra theo phương pháp đánh giá rủi ro, nhằm xử lý dứt điểm các sai lệch về nguyên liệu và hồ sơ truy xuất.
Tăng cường kiểm tra doanh nghiệp, xử lý vi phạm
Đối với các doanh nghiệp chế biến cá kiếm, cá ngừ và các loài có nguy cơ cao xuất khẩu sang thị trường châu Âu, cơ quan chức năng sẽ tổ chức kiểm tra liên ngành; xác minh định mức tỷ lệ thu hồi sau chế biến phù hợp với thực tế sản xuất; ban hành quy trình vận hành tiêu chuẩn kiểm soát nhà máy chế biến.
Kế hoạch kiểm tra hằng năm sẽ được xây dựng trên cơ sở đánh giá rủi ro, đồng thời tăng cường các cuộc kiểm tra đột xuất.
Đối với doanh nghiệp nhập khẩu, chế biến các loài có nguy cơ cao, các cơ quan chức năng sẽ tổ chức kiểm tra liên ngành, đột xuất; điều tra và xử lý triệt để sai lệch giữa hồ sơ với nguyên liệu thực tế.
Khi phát hiện lô hàng vi phạm đã xuất khẩu hoặc đang trên đường vận chuyển, Việt Nam sẽ thiết lập cơ chế thông báo ngay cho EC và quốc gia thành viên liên quan.
Trong thực thi pháp luật, 100% vụ việc vi phạm IUU phải được tiếp nhận, xác minh, xử lý đúng thẩm quyền và cập nhật kịp thời kết quả lên cơ sở dữ liệu xử phạt, không để tồn đọng hồ sơ không có lý do chính đáng.
Kế hoạch hành động xác định nhiều nhóm nhiệm vụ trọng tâm gồm hoàn thiện khung pháp lý; quản lý, kiểm soát đội tàu; theo dõi, kiểm tra, giám sát tại cảng; thực hiện biện pháp quốc gia có cảng; truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác trong nước; kiểm soát nguyên liệu thủy sản nhập khẩu; thực thi pháp luật; chuyển đổi số, kết nối và chia sẻ dữ liệu; hợp tác quốc tế, thông tin và truyền thông.
Đặc biệt, các bộ, ngành và địa phương sẽ phát động "Tháng cao điểm" thực hiện công tác chống khai thác IUU, tập trung xử lý dứt điểm những nhiệm vụ còn tồn tại.
Các nội dung ưu tiên gồm quản lý, kiểm soát đội tàu; đăng ký, đăng kiểm, cấp phép; lắp đặt, duy trì kết nối và kiểm soát thiết bị VMS; kiểm soát tàu cá xuất, nhập bến; cập nhật và vận hành VNFishbase, eCDT; truy xuất nguồn gốc; kiểm soát nguyên liệu thủy sản nhập khẩu.
Đồng thời, cơ quan chức năng phải khẩn trương xác minh, xử lý các trường hợp vi phạm quy định về mất kết nối VMS, vượt ranh giới cho phép khai thác trên biển, ngăn chặn và xử lý nghiêm, không để phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.
Với các nhiệm vụ được triển khai đồng bộ từ quản lý đội tàu, giám sát hành trình, truy xuất nguồn gốc đến kiểm soát doanh nghiệp và thực thi pháp luật, Việt Nam đặt mục tiêu tạo chuyển biến thực chất trong chống khai thác IUU, hoàn thiện hồ sơ và bằng chứng thực thi, qua đó quyết tâm gỡ cảnh báo "Thẻ vàng" của EC trong năm 2026.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
