Nuôi trồng tiếp tục là trụ cột chính
Theo Cục Thống kế, trong quý I/2026, ngành Thủy sản Việt Nam hoạt động trong bối cảnh đan xen giữa những yếu tố thuận lợi và không ít khó khăn, thách thức, phản ánh rõ nét sự phân hóa giữa các lĩnh vực sản xuất cũng như nhu cầu từ thị trường trong và ngoài nước.
Nhìn chung, sản xuất thủy sản duy trì được sự ổn định, trong đó nuôi trồng tiếp tục là trụ cột chính, đóng góp vào tăng trưởng chung. Tuy nhiên, hoạt động khai thác, đặc biệt là khai thác biển, còn đối mặt với nhiều rào cản cả về chi phí và nguồn lực.
Tổng sản lượng thủy sản quý I/2026 ước đạt 2.184,0 nghìn tấn, tăng 3,2% so với cùng kỳ năm trước, bao gồm: Cá đạt 1.621,9 nghìn tấn, tăng 2,8%; tôm đạt 229,8 nghìn tấn, tăng 6,2%; thủy sản khác đạt 332,3 nghìn tấn, tăng 2,9%.
Giá bán một số sản phẩm thủy sản chủ lực trên thị trường trong nước và thế giới duy trì ở mức khá là yếu tố quan trọng khuyến khích người nuôi gia tăng đầu tư, đảm bảo nguồn cung ổn định phục vụ tiêu dùng và chế biến xuất khẩu. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản quý I/2026 ước đạt 2,6 tỷ USD, tăng 13,3% so với cùng kỳ năm trước; kim ngạch nhập khẩu ước đạt 0,75 tỷ USD, giảm 1,8%. Hoạt động xuất khẩu thủy sản đang có dấu hiệu phục hồi tích cực tại một số thị trường trọng điểm như Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc và Nhật Bản do nguồn cung cá thịt trắng giảm mạnh, trong khi nhập khẩu được kiểm soát tốt, cán cân thương mại ngành thủy sản tiếp tục duy trì thặng dư.
Tuy nhiên, mức độ phục hồi chưa đồng đều và thiếu bền vững. Nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường này tăng chậm trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều biến động, lạm phát vẫn ảnh hưởng đến sức mua. Giá xuất khẩu chưa cao, thậm chí có thời điểm giảm ở một số mặt hàng, làm giảm giá trị xuất khẩu. Bên cạnh đó, các rào cản kỹ thuật, yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và bảo vệ môi trường ngày càng khắt khe tiếp tục là thách thức lớn đối với doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản của Việt Nam.
Sản lượng thủy sản nuôi trồng trong tháng 3/2026 ước đạt 495,4 nghìn tấn, tăng 6,1% so với cùng kỳ năm trước, trong đó: Cá đạt 365,6 nghìn tấn, tăng 5,5%; tôm đạt 73,3 nghìn tấn, tăng 7,5%; thủy sản khác đạt 56,5 nghìn tấn, tăng 8,4%. Tính chung quý I/2026, sản lượng thủy sản nuôi trồng ước đạt 1.296,8 nghìn tấn, tăng 5,4% so với cùng kỳ năm trước, trong đó: Cá đạt 946,7 nghìn tấn, tăng 4,8%; tôm đạt 196,3 nghìn tấn, tăng 7,3%; thủy sản khác đạt 153,8 nghìn tấn, tăng 6,7%. Điều kiện thời tiết tương đối thuận lợi, môi trường nuôi ổn định, ít xảy ra dịch bệnh trên diện rộng, cùng với phát triển nuôi trồng côngnghệ cao đã khuyến khích người dân duy trì và mở rộng sản xuất.
Việc chủ động về con giống, chuyển dịch cơ cấu nuôi theo hướng tập trung vào các đối tượng có giá trị kinh tế cao như tôm, cá tra đã góp phần nâng cao năng suất và hiệu quả sản xuất. Sản lượng tôm thẻ chân trắng quý I/2026 ước đạt 128,9 nghìn tấn, tăng 8,5% so với cùng kỳ năm trước; sản lượng tôm sú đạt 52,9 nghìn tấn, tăng 4,8%; cá tra đạt 450,4 nghìn tấn, tăng 5,9%.
Bên cạnh những kết quả đạt được, nuôi trồng thủy sản vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Chi phí đầu vào như thức ăn, con giống, vật tư nuôi tiếp tục ở mức cao, làm gia tăng áp lực chi phí sản xuất và thu hẹp biên lợi nhuận của người nuôi. Một số khu vực vẫn đối mặt với nguy cơ ô nhiễm môi trường nước, ảnh hưởng nghiêm trọng đến năng suất và chất lượng sản phẩm.
Ngoài ra, việc liên kết sản xuất theo chuỗi giá trị chưa thực sự bền vững, tình trạng sản xuất nhỏ lẻ còn phổ biến khiến khả năng kiểm soát chất lượng và truy xuất nguồn gốc còn hạn chế, ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường xuất khẩu.
Khai thác biển gặp nhiều khó khăn
Hoạt động khai thác thủy sản, đặc biệt là khai thác biển, gặp nhiều khó khăn trong quý I/2026. Trong tháng 3/2026, sản lượng thủy sản khai thác ước đạt 285,3 nghìn tấn, giảm 2,7% so với cùng kỳ năm trước; trong đó khai thác biển ước đạt 271,3 nghìn tấn, giảm 2,7%. Tính chung quý I/2026, sản lượng khai thác ước đạt 887,2 nghìn tấn, tăng 0,2%; trong đó khai thác biển đạt 839,3 nghìn tấn, tăng 0,2%.
Sản lượng khai thác thủy sản tháng 3 giảm so với cùng kỳ năm trước chủ yếu do đứt gãy nguồn cung năng lượng trong bối cảnh xung đột vũ trang trên thế giới làm giá dầu trong nước duy trì ở mức cao. Chi phí nhiên liệu tăng mạnh đã ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả khai thác, khiến nhiều tàu cá phải giảm số chuyến ra khơi hoặc hoạt động cầm chừng. Điều này không chỉ làm giảm sản lượng khai thác mà còn tác động đến thu nhập và đời sống của ngư dân.
Bên cạnh yếu tố chi phí, nguồn lợi thủy sản tự nhiên có xu hướng giảm do khai thác kéo dài và áp lực môi trường cũng là một trong những nguyên nhân làm giảm hiệu quả khai thác. Việc chuyển đổi nghề, giảm cường lực khai thác ven bờ và tuân thủ các quy định về chống khai thác bất hợp pháp (IUU) tuy là cần thiết nhưng trong ngắn hạn cũng làm giảm sản lượng khai thác. Ngoài ra, hạ tầng dịch vụ hậu cần nghề cá tại một số địa phương còn hạn chế, chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển khai thác xa bờ theo hướng hiện đại, bền vững.
Về thị trường tiêu thụ trong nước, nhu cầu đối với các sản phẩm thủy sản duy trì ổn định, giá cả một số mặt hàng chủ lực có xu hướng cải thiện, góp phần hỗ trợ sản xuất. Tuy nhiên, sức mua chưa có sự bứt phá rõ rệt, chủ yếu tập trung vào các kênh tiêu dùng truyền thống, trong khi hệ thống phân phối hiện đại và chế biến sâu còn chưa phát huy hết tiềm năng.
Ngoài ra, cạnh tranh từ các quốc gia xuất khẩu thủy sản khác như Ấn Độ, E-cua-đo, In-đô-nê-xi-a ngày càng gia tăng, đặc biệt ở các mặt hàng chủ lực như tôm và cá tra, khiến thị phần của Việt Nam chịu áp lực đáng kể. Chi phí logistics, vận chuyển quốc tế tuy đã hạ nhiệt so với giai đoạn trước nhưng vẫn ở mức cao so với mặt bằng chung, ảnh hưởng đến khả năng cạnh tranh về giá của sản phẩm thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Tổng thể, trong quý I/2026, ngành Thủy sản Việt Nam vẫn duy trì được đà ổn định nhờ sự đóng góp của lĩnh vực nuôi trồng, nhưng những khó khăn trong khai thác và áp lực từ thị trường xuất khẩu cho thấy tăng trưởng của ngành chưa thực sự vững chắc.
Những thách thức về chi phí đầu vào, yêu cầu thị trường và tính bền vững trong khai thác, nuôi trồng đòi hỏi ngành thủy sản cần tiếp tục tái cơ cấu theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phát triển bền vững và thích ứng tốt hơn với biến động của thị trường trong nước và quốc tế trong thời gian tới.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
