Tăng chậm về sản lượng nhưng bứt tốc về giá trị
Tại Diễn đàn Thương mại Rau quả nông sản Việt Nam - Trung Quốc vừa diễn ra, ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cho biết ngành rau quả đang chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào sản lượng sang tăng trưởng dựa trên giá trị, chất lượng và phát thải thấp.
Theo số liệu của Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, giai đoạn 2021-2025 ghi nhận sự thay đổi rõ nét của ngành. Nếu năm 2021 sản lượng rau quả xuất khẩu đạt 4,63 triệu tấn thì đến năm 2025 chỉ tăng lên 4,84 triệu tấn, tương đương khoảng 4,5%. Tuy nhiên, kim ngạch xuất khẩu lại tăng mạnh từ 3,5 tỷ USD lên 8,5 tỷ USD, tăng hơn 140%.
Giá trị bình quân trên mỗi tấn sản phẩm cũng cải thiện đáng kể, từ khoảng 765 USD/tấn năm 2021 lên 1.756 USD/tấn vào năm 2025. Điều này cho thấy các thị trường nhập khẩu sẵn sàng chi trả mức giá cao hơn cho những sản phẩm đáp ứng yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc và tiêu chuẩn môi trường.
Theo ông Nguyễn Quốc Mạnh, rau quả hiện là nhóm ngành có tốc độ tăng trưởng nhanh nhất trong lĩnh vực trồng trọt trong 5 năm gần đây. Động lực tăng trưởng đến từ quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao giá trị sản xuất trên mỗi đơn vị diện tích và sự thay đổi tư duy từ sản xuất sang kinh tế nông nghiệp.
Trước yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế, nhiều doanh nghiệp đã đầu tư mạnh vào công nghệ và xây dựng chuỗi giá trị khép kín. Điển hình như Công ty Cổ phần Nông nghiệp U&I (Unifarm), hiện sở hữu hơn 1.500 ha chuối được ứng dụng hệ thống tưới tiêu tự động, công nghệ IoT và các giải pháp nông nghiệp sinh học nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và giảm tác động môi trường.
Theo ông Phạm Quốc Liêm, Chủ tịch HĐQT Unifarm, doanh nghiệp đã từng bước xây dựng hệ sinh thái nông nghiệp công nghệ cao từ nghiên cứu giống, phát triển vùng nguyên liệu đến chế biến sâu và xuất khẩu. Trong đó, giống chuối có khả năng kháng bệnh Panama từ 95-98% được xem là một trong những thành quả nổi bật của quá trình đầu tư khoa học công nghệ.
Không chỉ chuối, nhiều mặt hàng chủ lực khác như sầu riêng, thanh long cũng đang mở rộng thị trường xuất khẩu. Hiện sầu riêng Việt Nam đã có mặt tại hơn 28 quốc gia, trong khi thanh long được xuất khẩu tới 46 thị trường trên thế giới.
Thị trường Trung Quốc vẫn là động lực tăng trưởng lớn nhất
Bên cạnh quá trình nâng cấp chất lượng sản phẩm, việc khai thác hiệu quả thị trường Trung Quốc được xem là yếu tố quan trọng đối với tăng trưởng của ngành rau quả trong giai đoạn tới.
Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam, trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu chịu tác động từ các bất ổn địa chính trị, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông, việc tăng cường hợp tác thương mại nông sản giữa Việt Nam và Trung Quốc càng trở nên cần thiết.
Ông Nguyễn Thanh Bình, Chủ tịch Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho biết Trung Quốc hiện chiếm khoảng 50-60% tổng kim ngạch xuất khẩu rau quả của Việt Nam, có thời điểm lên tới 70%. Đây vẫn là thị trường tiêu thụ lớn nhất và còn nhiều dư địa mở rộng nhờ nhu cầu ngày càng tăng của tầng lớp trung lưu.
Trong 5 tháng đầu năm 2025, xuất khẩu rau quả Việt Nam sang Trung Quốc đạt hơn 1 tỷ USD. Sầu riêng tiếp tục là mặt hàng đóng góp lớn nhất và được kỳ vọng tăng trưởng mạnh hơn khi các vùng trồng tại Đông Nam Bộ và Tây Nguyên bước vào vụ thu hoạch cao điểm từ nay đến tháng 9.
Các doanh nghiệp cho biết nhiều nhà nhập khẩu Trung Quốc đang tích cực tìm kiếm nguồn cung trái cây chất lượng cao từ Việt Nam để đưa vào hệ thống siêu thị và bán lẻ hiện đại. Sau khi nghị định thư xuất khẩu chính ngạch bưởi được ký kết, nhiều đối tác Trung Quốc cũng bày tỏ mong muốn phân phối bưởi da xanh Việt Nam trên quy mô lớn.
Theo ông Hà Vĩ, đại diện Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam, nhu cầu tiêu thụ rau quả tại Trung Quốc hiện rất lớn, song thị trường này ngày càng chú trọng hai yếu tố cốt lõi là an toàn thực phẩm và chất lượng sản phẩm. Trung Quốc cũng đang tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ trong kiểm soát chất lượng và rút ngắn thời gian thông quan nhằm tạo thuận lợi cho nông sản Việt Nam tiếp cận người tiêu dùng nhanh hơn.
Các chuyên gia nhận định, với lợi thế về sản xuất, vị trí địa lý và sự bổ trợ giữa hai nền kinh tế, ngành rau quả Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để nâng cao giá trị xuất khẩu. Tuy nhiên, để tận dụng hiệu quả cơ hội này, doanh nghiệp cần tiếp tục đầu tư vào chất lượng, công nghệ, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu nhằm đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
