Nhu cầu bảo hiểm nhân thọ tăng mạnh
Trong báo cáo cập nhật ngành mới đây, Công ty Chứng khoán VNDirect cho biết, ngành Bảo hiểm Nhân thọ ghi nhận tăng trưởng phí ổn định ở mức 16,2% trong 9 tháng đầu năm 2022. Mặc dù thị trường nhân thọ đã tăng trưởng mạnh trong nhiều năm, tỷ lệ thâm nhập Bảo hiểm Nhân thọ tại Việt Nam (được đo bởi phí bảo hiểm chia cho GDP) vẫn ở mức khiêm tốn là 1,9% vào năm 2021, chỉ cao hơn Indonesia (1,1%) và Philippines (1,5%) trong khu vực ASEAN. Trong năm 2023, VNDirect kỳ vọng nhu cầu về Bảo hiểm Nhân thọ vẫn sẽ ở mức ổn định, được hỗ trợ bởi các xu hướng dài hạn bao gồm già hóa dân số, tầng lớp trung lưu gia tăng, và sự phát triển của thị trường tài chính.
Trên thực tế, thị trường bảo hiểm nhân thọ cạnh tranh khốc liệt với nhiều doanh nghiệp bảo hiểm nước ngoài. Theo đó, 5 doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ bao gồm BVH và 4 doanh nghiệp nước ngoài khác là Prudential, Manulife, Dai-ichi và AIA hiện đang thống lĩnh thị trường bảo hiểm nhân thọ với gần 80% thị phần phí bảo hiểm gốc và gần 70% thị phần doanh thu khai thác mới.
Khoảng 6-7 năm trước, Bảo Việt và Prudential từng là 2 doanh nghiệp đầu ngành với hơn 50% thị phần phí bảo hiểm gốc và hơn 40% thị phần doanh thu khai thác mới. Tuy nhiên từ đó trở đi, Manulife đã vươn lên trở thành doanh nghiệp dẫn đầu thị trường về doanh thu khai thác mới với hơn 20% thị phần vào năm ngoái, bỏ xa vị trí thứ 2/3 là Prudential/Bảo Việt.
VNDirect nhận thấy các sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư đã trở nên thịnh hành hơn theo thời gian, và tính đến năm ngoái đã chiếm 76% tổng phí bảo hiểm gốc và 95% doanh thu khai thác mới. Theo quan điểm của VNDirect, việc sở thích của người tiêu dùng dần thay đổi từ bảo hiểm hỗn hợp sang bảo hiểm liên kết đầu tư bắt nguồn từ nhu cầu đầu tư ngày càng gia tăng của tầng lớp trung lưu.
BVH (doanh nghiệp bảo hiểm niêm yết duy nhất có hoạt động ở mảng nhân thọ) đã đạt mức tăng trưởng phí 10,8% so với cùng kỳ trong 9 tháng đầu năm 2022, thấp hơn thị trường ở mức 16,2%, một phần do Bảo Việt thiếu sản phẩm liên kết đơn vị. Tuy nhiên, doanh nghiệp đang có kế hoạch thâm nhập vào phân khúc này trong năm tới (sản phẩm hiện đang chờ Bộ Tài Chính phê duyệt). Động thái này nếu thành công chắc chắn sẽ thúc đẩy tiềm năng tăng trưởng doanh thu của BVH trong trung hạn.
Lợi suất trái phiếu chính phủ tăng làm giảm áp lực dự phòng
Theo chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS), các doanh nghiệp Bảo hiểm Nhân thọ phải trích lập dự phòng toán học cho hầu hết các hợp đồng bảo hiểm hỗn hợp và bảo hiểm truyền thống nói chung theo phương pháp phí bảo hiểm thuần được tính như sau: Dự phòng toán học = GT hiện tại của trách nhiệm bảo hiểm trong tương lai - GT hiện tại của phí thuần sau điều chỉnh.
Trong đó, phí thuần sau điều chỉnh không được cao hơn 100% phí thực thu (tỷ lệ này từng ở mức 90% và được điều chỉnh lên 100% vào cuối năm 2020). Lãi suất chiết khấu kỹ thuật không được cao hơn 80% lãi suất bình quân của trái phiếu chính phủ có kỳ hạn từ 10 năm trở lên được phát hành trong vòng 24 tháng kể từ ngày phát hành.
Việc lợi suất trái phiếu chính phủ liên tục giảm trong 1 thập kỷ qua đã dẫn đến chi phí dự phòng toán học tăng cao. Một dẫn chứng cho việc áp lực dự phòng có thể gây ảnh lớn lên lợi nhuận là từ năm 2015 đến năm 2021, phí bảo hiểm nhân thọ của BVH đã tăng gấp 3 lần từ 10.100 tỷ đồng lên 30.500 tỷ nhưng lợi nhuận chỉ tăng hơn 30%.
Trong thời gian tới, VNDirect kỳ vọng áp lực dự phòng toán học sẽ giảm bớt khi lãi suất trái phiếu chính phủ đã bắt đầu tăng mạnh. Cụ thể, lợi suất trái phiếu chính phủ 10 năm của Việt Nam ở trên thị trường sơ cấp và thứ cấp đã lần lượt tăng 250 điểm cơ bản và 310 điểm cơ bản so với đầu năm.
Áp lực tăng lãi suất trái phiếu chính phủ đến từ các ngân hàng trung ương trên thế giới, đặc biệt là FED, thắt chặt chính sách tiền tệ để kiềm chế lạm phát, và việc này đã gây áp lực lên tỷ giá tiền đồng so với USD và Việt Nam đẩy mạnh đầu tư công trong thời gian tới và khả năng cao sẽ phải phát hành trái phiếu chính phủ nhiều hơn.
Lãi suất tăng cao sẽ là một động lực tăng trưởng lợi nhuận quan trọng
So với giai đoạn 2020-21, lợi suất đầu tư của các doanh nghiệp bảo hiểm đã giảm đi trong 9 tháng đầu năm 2022 do TTCK lao dốc và lãi suất huy động không tăng đáng kể cho đến tháng 9/10 sau khi NHNN tăng lãi suất điều hành thêm 200 điểm cơ bản. Điểm sáng là lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng tại các ngân hàng quốc doanh và ngân hàng tư nhân hiện đã tăng trung bình ~190 điểm cơ bản và ~275 điểm cơ bản so với đầu năm. Do đó, từ Q4/22 trở đi, VNDirect kỳ vọng các doanh nghiệp bảo hiểm sẽ bắt đầu đạt được lợi suất đầu tư tốt hơn do phần lớn danh mục đầu tư của họ nằm ở tiền gửi ngân hàng/trái phiếu doanh nghiệp (chủ yếu với lãi suất thả nổi).
VNDirect nhận định ngành bảo hiểm là một lựa chọn tốt cho nhà đầu tư trong 2023. Cụ thể là BVH hơn là bảo hiểm Phi nhân thọ do ngành nhân thọ sẽ hưởng lợi kép từ việc lãi suất tăng cao hơn và không có nhiều rủi ro từ trận mưa lụt ở miền Trung gần đây.
Tuy vậy, một số cổ phiếu của các doanh nghiệp bảo hiểm Phi nhân thọ đã giảm đáng kể trong thời gian gần đây kéo theo định giá trở nên hấp dẫn hơn. Lợi nhuận ròng của ngành bảo hiểm Phi nhân thọ có thể sẽ sớm chạm đáy trong 1-2 quý tới và triển vọng trong năm 2023-2024 của ngành sẽ tốt hơn so với năm 2022 và so với hầu hết các ngành khác sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực bởi lãi suất tăng cao. Theo quan điểm của VNDirect, cổ phiếu những doanh nghiệp bảo hiểm thuần Phi nhân thọ bao gồm MIG, BMI và PVI đáng được theo dõi.
Nguồn: thuongtruong.com.vn
