Giải ngân tăng tốc, nguồn vốn phải đi cùng hiệu quả
Sau 8 tháng, giải ngân đầu tư công đang có dấu hiệu cải thiện về tốc độ. Theo số liệu của Bộ Tài chính, đến ngày 20/8/2026, tổng vốn đầu tư công nguồn ngân sách nhà nước đã giải ngân đạt 477.177,9 tỷ đồng, tương đương 46,7% kế hoạch được Thủ tướng Chính phủ giao.
Đáng chú ý, trong hai tuần đầu tháng 8, lượng vốn được đưa vào nền kinh tế tăng khá nhanh. Từ ngày 6 đến 20/8, các bộ, ngành và địa phương giải ngân thêm khoảng 43.724 tỷ đồng. Riêng tuần từ ngày 6 đến 13/8 đạt hơn 30.079 tỷ đồng, sau đó tiếp tục tăng thêm khoảng 13.645 tỷ đồng trong tuần kế tiếp.
Nhịp giải ngân được cải thiện cho thấy việc theo dõi tiến độ thường xuyên và gắn trách nhiệm cụ thể với từng đơn vị đang phát huy tác dụng. Những dự án chậm tiến độ, chưa đủ điều kiện giải ngân hoặc gặp vướng mắc về thủ tục có thể được phát hiện sớm hơn để xử lý.
Tổng kế hoạch đầu tư công từ nguồn ngân sách nhà nước năm 2026 được giao khoảng 1.022.607 tỷ đồng. Nếu tính thêm phần kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương giao tăng, tổng nguồn vốn được giao vượt 1.037.300 tỷ đồng.
Quy mô vốn rất lớn đang mở ra dư địa đáng kể để kích thích hoạt động sản xuất, xây dựng và đầu tư trong nền kinh tế. Tuy nhiên, tốc độ giải ngân không phải là thước đo duy nhất của hiệu quả đầu tư công.
Điều quan trọng hơn là nguồn vốn phải được chuyển hóa thành các công trình hoàn chỉnh, hạ tầng mới và năng lực sản xuất thực tế. Một dự án giải ngân nhanh nhưng chậm hoàn thành, đội chi phí hoặc khai thác không hiệu quả sẽ không tạo ra tác động tương xứng với nguồn lực đã bỏ ra.
Tại những địa phương có quy mô đầu tư lớn, dòng vốn công đang tạo ra sức lan tỏa đáng kể. Hà Nội đã giải ngân khoảng 81.600 tỷ đồng, TP Hồ Chí Minh khoảng 67.000 tỷ đồng. Bộ Quốc phòng và Bộ Công an lần lượt giải ngân khoảng 45.600 tỷ đồng và 26.000 tỷ đồng. Hải Phòng, Tây Ninh, Hưng Yên, Đồng Nai cũng nằm trong nhóm có quy mô giải ngân hàng chục nghìn tỷ đồng.
Khi nguồn vốn được đưa vào các dự án giao thông, hạ tầng đô thị, logistics và công trình thiết yếu, tác động có thể lan rộng sang nhiều lĩnh vực. Nhu cầu vật liệu xây dựng, thiết bị, vận tải, nhân công và dịch vụ tăng lên sẽ tạo thêm đơn hàng cho doanh nghiệp tư nhân.
Đó cũng là lý do đầu tư công được kỳ vọng không chỉ đóng vai trò chi tiêu ngân sách, mà còn trở thành lực kéo đối với tổng cầu và hoạt động sản xuất kinh doanh.
Tuy nhiên, để đạt được hiệu ứng này, chất lượng chuẩn bị dự án phải được đặt ngang với yêu cầu giải ngân. Công trình có mặt bằng sạch, hồ sơ đầy đủ, thiết kế hoàn chỉnh và năng lực thi công phù hợp cần được ưu tiên nguồn lực, trong khi vốn tại những dự án chưa thể triển khai cần được rà soát và điều chuyển kịp thời.
Hơn 545.000 tỷ đồng còn lại và bài toán chạy nước rút
Đến ngày 20/8, số vốn chưa giải ngân còn khoảng 545.429 tỷ đồng. Với thời gian còn lại của năm không nhiều, áp lực giải ngân đang dồn mạnh vào những tháng cuối năm.
Nếu không có phương án điều hành phù hợp, nguy cơ dồn khối lượng công việc vào cuối năm có thể xuất hiện. Khi đó, áp lực hoàn thành chỉ tiêu có thể gia tăng trong khi chất lượng chuẩn bị, thi công, nghiệm thu và thanh toán không phải lúc nào cũng theo kịp.
Hiện các bộ, cơ quan trung ương và địa phương đã phân bổ chi tiết 1.007.199,3 tỷ đồng cho các nhiệm vụ, dự án. Tuy nhiên, vẫn còn khoảng 30.117,3 tỷ đồng vốn ngân sách trung ương chưa được phân bổ chi tiết tại 7 bộ, cơ quan trung ương và 26 địa phương.
Việc hoàn tất phân bổ số vốn này cần gắn với khả năng hấp thụ thực tế. Mục tiêu không nên dừng ở việc hoàn thiện thủ tục mà phải trả lời được câu hỏi dự án nào có thể triển khai ngay, tạo khối lượng công việc bao nhiêu và giải ngân được bao nhiêu trong thời gian còn lại.
Bên cạnh đó, khâu nghiệm thu và thanh toán cần được cải thiện song song với tiến độ thi công. Khi nhà thầu đã hoàn thành khối lượng nhưng hồ sơ thanh toán xử lý chậm, dòng tiền sẽ bị ách lại và hiệu quả của việc đẩy nhanh thi công cũng bị hạn chế.
Với các dự án giao thông trọng điểm, mặt bằng và nguồn vật liệu tiếp tục là những mắt xích quan trọng. Nếu giải phóng mặt bằng không theo kịp hoặc nguồn vật liệu không ổn định, tiến độ toàn dự án có thể bị kéo lùi dù nguồn vốn đã sẵn sàng.
Trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng kinh tế năm 2026 được đặt ở mức cao, đầu tư công được kỳ vọng tạo hiệu ứng dẫn dắt và kích hoạt thêm các nguồn lực từ khu vực tư nhân. Vì vậy, giai đoạn cuối năm không chỉ là cuộc đua về tỷ lệ giải ngân mà còn là bài kiểm tra khả năng tổ chức thực hiện.
Hơn 477.000 tỷ đồng đã được giải ngân mới chỉ chiếm chưa một nửa tổng kế hoạch. Phần vốn còn lại hơn 545.000 tỷ đồng sẽ quyết định đáng kể kết quả giải ngân cả năm, nhưng quan trọng hơn là mức độ chuyển hóa nguồn lực ngân sách thành những công trình và năng lực kinh tế thực tế.
Nếu phần vốn này được đưa vào đúng dự án, đúng tiến độ và bảo đảm hiệu quả, đầu tư công có thể tạo thêm việc làm, kéo nhu cầu vật liệu và dịch vụ tăng lên, đồng thời thúc đẩy doanh nghiệp mở rộng đầu tư.
Khi đó, giá trị của đầu tư công không chỉ nằm ở việc hoàn thành một chỉ tiêu ngân sách, mà còn ở khả năng tạo ra nền tảng hạ tầng mới và dư địa tăng trưởng cho những năm tiếp theo.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
