Động thái này được đưa ra trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu chịu tác động mạnh từ căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, khiến giá nhiên liệu hàng không Jet A-1 tăng cao và tạo áp lực lớn lên hoạt động khai thác của các hãng bay.
Xung đột Trung Đông gây áp lực lớn lên ngành hàng không
Theo báo cáo của Cục Hàng không Việt Nam, từ cuối tháng 2/2026, xung đột quân sự tại Trung Đông leo thang đã tác động trực tiếp đến thị trường dầu mỏ toàn cầu. Việc Iran gần như đóng hoàn toàn eo biển Hormuz khiến nguồn cung năng lượng bị gián đoạn và giá nhiên liệu tăng mạnh.
Dữ liệu của Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA) cho thấy khi giá nhiên liệu Jet A-1 tăng, chi phí khai thác của các hãng hàng không có thể tăng thêm 50-60%. Nếu giá vượt ngưỡng 200 USD/thùng, tổng chi phí vận hành có thể tăng trên 70%.
Việt Nam hiện phụ thuộc khá lớn vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu khi khoảng 70% nhu cầu phải mua từ nước ngoài, trong đó hơn 60% đến từ Thái Lan và Trung Quốc. Trong bối cảnh nhiều nhà máy lọc dầu tại châu Á cắt giảm công suất và một số quốc gia hạn chế xuất khẩu để bảo đảm nhu cầu trong nước, nguồn cung nhiên liệu bay ngày càng trở nên khan hiếm.
Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng cho biết với diễn biến phức tạp của xung đột và chưa xác định được thời điểm kết thúc, ngành hàng không có thể phải đối mặt với nhiều thách thức như chi phí nhiên liệu tăng cao, nhu cầu du lịch và giao thương suy giảm, cũng như nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng.
Hiện Việt Nam có 5 doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không, trong đó hai đơn vị chủ lực là Công ty TNHH MTV Nhiên liệu Hàng không Việt Nam (Skypec) và Công ty cổ phần Nhiên liệu bay Petrolimex (Petrolimex Aviation). Theo báo cáo của các doanh nghiệp này, nguồn nhiên liệu vẫn đảm bảo cho các hãng hàng không đến hết ngày 31/3/2026 theo các hợp đồng đã ký. Tuy nhiên, việc tìm nguồn hàng cho giai đoạn sau đó đang gặp nhiều khó khăn khi một số đối tác trì hoãn giao hàng hoặc có khả năng áp dụng điều khoản bất khả kháng để chấm dứt hợp đồng.
Trong khi đó, chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí vận hành của các hãng bay. Nếu giá Jet A-1 duy trì ở mức 200-230 USD/thùng, chi phí khai thác của Vietnam Airlines có thể tăng thêm khoảng 50-60% mỗi tháng so với trước khi xung đột xảy ra. Sun PhuQuoc Airways ước tính chi phí tăng khoảng 30%, còn Vietjet Air có thể phát sinh thêm khoảng 2.000 tỷ đồng mỗi tháng.
Ngoài áp lực giá nhiên liệu, việc điều chỉnh đường bay để tránh các khu vực không phận bị đóng cũng khiến thời gian bay kéo dài, tiêu hao nhiều nhiên liệu hơn, đồng thời làm tăng chi phí tổ bay, bảo dưỡng tàu bay và các khoản phí liên quan.
Đề xuất phụ thu nhiên liệu và nhiều giải pháp hỗ trợ
Trước nguy cơ thiếu hụt nguồn cung và chi phí khai thác tăng mạnh, Cục Hàng không Việt Nam đã đề xuất nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ ngành hàng không vượt qua giai đoạn khó khăn.
Đối với các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu, cơ quan quản lý yêu cầu tiếp tục tìm kiếm nguồn hàng từ các thị trường như Hàn Quốc, Brunei, Ấn Độ và Nhật Bản; đồng thời điều phối hiệu quả lượng tồn kho giữa các kho trong hệ thống trên toàn quốc. Các đơn vị cũng được đề nghị làm việc với hai nhà máy lọc dầu trong nước là Dung Quất và Nghi Sơn nhằm tăng nguồn cung Jet A-1 từ nội địa trong khả năng cho phép.
Đối với các hãng hàng không, Cục Hàng không yêu cầu chủ động xây dựng kịch bản sản xuất kinh doanh phù hợp với diễn biến thị trường, rà soát kế hoạch khai thác, đặc biệt là các đường bay nội địa nhằm hạn chế rủi ro thua lỗ. Các hãng cũng được khuyến nghị tối ưu hóa chi phí, duy trì mạng đường bay hợp lý và phối hợp với ngành du lịch để mở mới hoặc tăng tần suất các đường bay đến những thị trường tiềm năng như châu Mỹ, châu Phi, châu Úc, Đông Âu, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc.
Bên cạnh đó, Cục Hàng không Việt Nam đề nghị Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam cùng các doanh nghiệp khai thác cảng hàng không xem xét giảm một số loại phí, giãn thời hạn thanh toán cho các hãng bay, tương tự các chính sách hỗ trợ trong giai đoạn dịch Covid-19. Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam cũng được đề nghị nghiên cứu các phương án điều hành bay hiệu quả nhằm rút ngắn thời gian bay và tiết kiệm nhiên liệu.
Về chính sách, Cục Hàng không kiến nghị miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5/2026, bổ sung nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) và sớm sửa đổi biểu thuế xuất nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu.
Đáng chú ý, cơ quan này đề xuất cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo biến động giá Jet A-1, đồng thời xem xét điều chỉnh giá trần vé máy bay nội địa trong trường hợp cần thiết nhằm giúp các hãng hàng không duy trì hoạt động khai thác trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng mạnh.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
