Doanh nghiệp “tiến thoái lưỡng nan” do thiếu hướng dẫn thực thi
Theo đó, trong thời gian qua, các doanh nghiệp nhận được nhiều văn bản pháp lý mới gồm: Nghị định 37/2026/NĐ-CP quy định chì tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa; Nghị định 46/2026/NĐ-CP quy định chỉ tiết thi hành một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật An toàn thực phẩm; Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP quy định về công bố, đăng ký sản phẩm thực phẩm; Nghị định 22/2026/NĐ-CP quy định chỉ tiết một số điều và biện pháp để tổ chức, hướng dẫn thi hành Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.
Tuy các văn bản nói trên đều có hiệu lực kể từ ngày ban hành, nhưng các văn bản này chưa đi kèm hướng dẫn chuyển tiếp và triển khai cụ thể, dẫn tới việc các thủ tục hành chính về an toàn thực phẩm không thể thực hiện, nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến toàn bộ hoạt động sản xuất - kinh doanh trên diện rộng.
Cụ thể, các địa phương chưa hoàn thiện tổ chức, phân cấp và phân công tiếp nhận các thủ tục hành chính mới (hồ sơ công bố tiêu chuẩn áp dụng, đăng ký bản công bố sản phẩm, công bố, đăng ký công bố hợp quy...); các cơ quan chủ quản ban đầu như Sở Y tế, Sở An toàn thực phẩm, Sở Nông nghiệp và Môi trường tại từng địa phương hiện nay đều ngưng tiếp nhận hồ sơ mới.
Đồng thời, các đơn vị kiểm nghiệm Quatest hay Viện Y tế công cộng cũng chưa thể thực hiện kiểm nghiệm theo mẫu mới của Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP do thiếu hướng dẫn, từ đó làm gián đoạn toàn bộ chuỗi thủ tục hành chính liên quan.
Đáng chú ý, doanh nghiệp bị rơi vào thế "kẹt", khi các hồ sơ tự công bố trước ngày 26–27/1/2026 vẫn có giá trị trong 12 tháng theo điều khoản chuyển tiếp. Tuy nhiên, các thủ tục thay đổi nội dung hồ sơ lại không còn hiệu lực do Nghị định 15/2018/NĐ-CP đã hết hiệu lực, mà chưa có quy trình mới thay thế. Ví dụ, việc cập nhật thông tin nhãn hàng hóa (do thay đổi địa chỉ hành chính, ghi nhãn dinh dưỡng mới...) hiện không thể thực hiện, khiến doanh nghiệp không biết tiếp tục sử dụng bao bì cũ (sai luật) hay sửa đổi bao bì mới (không có hướng dẫn hợp pháp).
Ngoài ra, Nghị quyết và các nghị định hiện hành cũng chưa có quy định chuyển tiếp đối với kiểm tra nhà nước về thực phẩm nhập khẩu, khiến nguyên liệu và hàng hóa bị ách tắc tại cửa khẩu, tiềm ẩn nguy cơ hư hỏng hàng hóa, nguyên vật liệu và làm chậm tiến độ sản xuất. Tương tự, quy định mới về nhãn hàng hóa cũng gây vướng mắc do bao bì có địa chỉ cũ chỉ được dùng nếu in trước 1/7/2025. Trong khi đó, doanh nghiệp không thể cập nhật hồ sơ đã tự công bố, dẫn tới tình trạng không thể sản xuất, cũng không thể sửa.
Sự thiếu đồng bộ này dẫn đến gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh, gây lãng phí nguồn lực khổng lồ của doanh nghiệp và xã hội, đặc biệt là khi doanh nghiệp đã chuẩn bị số lượng lớn nguyên vật liệu, bao bì, nhân lực, máy móc trong thời điểm cao điểm sân xuất phục vụ dịp Tết Nguyên Đán. Nếu không có biện pháp kịp thời, toàn ngành có nguy cơ chịu tổn thất lớn.
5 giải pháp tháo gỡ, tránh đứt gãy chuỗi cung ứng thực phẩm thiết yếu
Trên tinh thần ủng hộ các chính sách hoàn thiện khung pháp lý về an toàn thực phẩm, AVR nhấn mạnh sự cần thiết của việc có hướng dẫn rõ ràng, đồng bộ để tránh ảnh hưởng đến mục tiêu ổn định thị trường, đời sống người dân và hoạt động doanh nghiệp. Do đó, trong giai đoạn chờ các cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản hướng dẫn cụ thể để doanh nghiệp thực hiện theo các quy định mới, AVR và các thành viên đã kiến nghị 5 nội dung nhằm giảm thiểu tối đa các thiệt hại có thể gây ra trong giai đoạn chuyển tiếp này, bao gồm:
Thứ Nhất, trong bối cảnh chuyển giao, doanh nghiệp không thể tiếp tục sử dụng nhãn hàng hóa cũ và cũng không thể thực hiện cập nhật nội dung thay đổi cho các nhãn hàng hóa cũ này, trong khi các doanh nghiệp thường có kế hoạch sản xuất hàng hóa theo lộ trình hàng năm và đã chuẩn bị bao bì hàng hóa trước khi sản xuất một khoảng thời gian khá lâu. Do đó, AVR kiến nghị tạo điều kiện cho phép doanh nghiệp được tiếp tục sử dụng các nhãn hàng hóa đáp ứng quy định của Nghị định 43/2017/NĐ-CP và Nghị định 111/2021/NĐ-CP
Cụ thể, các đơn vị tiếp nhận hồ sơ tự công bố sản phẩm (ví dụ: Chi cục vệ sinh an toàn thực phẩm của các địa phương, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM) hỗ trợ tiếp tục tiếp nhận hồ sơ tự công bố cũng như các văn bản sửa đổi, điều chỉnh nội dung của hồ sơ tự công bố sản phẩm theo quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP.
Thứ Hai, kiến nghị cho phép sử dụng các Phiếu kiểm nghiệm sản phẩm đã thực hiện trước thời điểm Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP có hiệu lực (ngày 27/1/2026) để tránh lãng phí chi phí, đồng thời, tạo điều kiện cho doanh nghiệp lên kế hoạch và phương án sản xuất phù hợp.
Thứ Ba, đối với nguyên vật liệu, bao bì nhập khẩu, AVR đề nghị Quý Cơ Quan có hướng dẫn cho phép được thông quan khi đáp ứng các điều kiện được quy định tại Nghị định 15/2018/NĐ-CP, hạn chế rủi ro hàng hóa, nguyên vật liệu hư hỏng, hết hạn sử dụng, gây lãng phí chi phí của doanh nghiệp và xã hội.
Thứ Tư, kiến nghị xem xét rút ngắn thời gian thẩm định hồ sơ công bố tiêu chuẩn áp dụng đối với thực phẩm và đăng ký bản công bố sản phẩm thực phẩm theo Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP để tạo điều kiện cho doanh nghiệp.
Cuối cùng, AVR kiến nghị xem xét bổ sung cơ chế cho phép gia hạn thời gian chuyển tiếp để doanh nghiệp có thời gian điều chinh, bổ sung các hồ sơ pháp lý phù hợp nhằm đảm bảo tuân thủ tỉnh thần chung của quản lý nhà nước.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
