Ngày 7/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 220/NQ-CP về việc thông qua chính sách của Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, thống nhất tên gọi của dự án Luật và định hướng xây dựng các quy định điều chỉnh toàn diện hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh tại Việt Nam.
Đây được xem là bước quan trọng trong quá trình xây dựng đạo luật chuyên ngành, bao quát từ phạm vi điều chỉnh, sản phẩm, chủ thể tham gia, phương thức giao dịch đến hạ tầng thị trường, thanh toán bù trừ, quản lý rủi ro và các giao dịch có yếu tố nước ngoài.
Điểm đáng chú ý là chính sách mới chuyển từ cách tiếp cận thiên về quản lý hoạt động giao dịch sang xây dựng khuôn khổ pháp lý vừa kiểm soát rủi ro, vừa tạo động lực phát triển thị trường, gắn kết thị trường phái sinh với thị trường hàng hóa cơ sở.
Thứ nhất, xây dựng khuôn khổ pháp lý thống nhất, hạn chế chồng chéo.
Dự án Luật định hướng lần đầu tiên điều chỉnh thống nhất toàn bộ hoạt động giao dịch hàng hóa phái sinh trong một đạo luật chuyên ngành. Việc xác định rõ phạm vi điều chỉnh và nguyên tắc áp dụng được kỳ vọng khắc phục những điểm giao thoa giữa pháp luật về giao dịch hàng hóa phái sinh với các lĩnh vực như chứng khoán, ngân hàng và ngoại hối.
Qua đó, thị trường có cơ sở phát triển đồng bộ về sản phẩm, phương thức giao dịch, chủ thể tham gia và các thiết chế hỗ trợ.
Thứ hai, tăng liên kết giữa thị trường phái sinh và thị trường hàng hóa cơ sở.
Theo định hướng của dự án Luật, thị trường hàng hóa cơ sở sẽ tạo nền tảng về hàng hóa và nhu cầu phòng ngừa rủi ro giá, trong khi thị trường phái sinh cung cấp các công cụ quản trị biến động giá và thông tin giá tham chiếu.
Mối liên kết này được kỳ vọng cải thiện thanh khoản, hiệu quả của cả hai thị trường, đồng thời giúp doanh nghiệp và nhà sản xuất có thêm công cụ phòng ngừa rủi ro, đưa giao dịch phái sinh trở thành một bộ phận thiết thực của nền kinh tế thực.
Thứ ba, hiện đại hóa hạ tầng giao dịch và quản lý rủi ro.
Dự án Luật chú trọng hoàn thiện hệ thống giao dịch, thanh toán bù trừ và quản lý rủi ro theo hướng tiệm cận chuẩn mực quốc tế. Các cơ chế như thanh toán bù trừ, ký quỹ và quản lý tài sản bảo đảm sẽ được nghiên cứu, hoàn thiện.
Cùng với đó, hạ tầng vật chất phục vụ thị trường như kho bãi, quản lý hàng hóa, chứng thư kho và các giải pháp số hóa cũng được định hướng phát triển đồng bộ. Việc này nhằm tăng khả năng kết nối giữa hợp đồng phái sinh và giao dịch hàng hóa thực tế.
Thứ tư, tạo môi trường thuận lợi cho đổi mới sáng tạo.
Chính sách mới định hướng đổi mới phương thức quản lý nhà nước theo hướng kiến tạo phát triển, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với giám sát rủi ro, đồng thời đơn giản hóa thủ tục và giảm chi phí tuân thủ.
Đáng chú ý, dự án Luật nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với các sản phẩm, công nghệ và mô hình giao dịch mới. Cơ chế này có thể tạo dư địa cho đổi mới nhưng vẫn đặt trong khuôn khổ kiểm soát rủi ro.
Bên cạnh đó, năng lực tài chính và quản trị của các chủ thể tham gia thị trường sẽ được chuẩn hóa. Cơ chế chứng chỉ hành nghề cũng được nghiên cứu nhằm hình thành đội ngũ nhân sự chuyên nghiệp và có trách nhiệm.
Thứ năm, mở rộng kết nối quốc tế và nâng tầm hàng hóa Việt Nam.
Dự án Luật sẽ hoàn thiện cơ sở pháp lý cho các giao dịch có yếu tố nước ngoài và giao dịch xuyên biên giới. Các cơ chế về niêm yết chéo, liên thông thị trường được nghiên cứu nhằm tạo điều kiện để những mặt hàng thế mạnh của Việt Nam như cà phê, cao su và nông sản tham gia sâu hơn vào thị trường khu vực và thế giới.
Theo định hướng này, thị trường phái sinh không chỉ đóng vai trò cung cấp công cụ quản trị rủi ro cho doanh nghiệp trong nước mà còn trở thành cầu nối giúp doanh nghiệp tiếp cận các hệ thống hình thành giá và thông lệ quản trị quốc tế.
5 nhóm chính sách được Chính phủ thông qua tạo thành nền tảng để xây dựng hệ sinh thái giao dịch hàng hóa phái sinh hiện đại, minh bạch và có sức cạnh tranh. Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành hoàn thiện dự án Luật Giao dịch hàng hóa phái sinh, hướng tới tăng khả năng hỗ trợ doanh nghiệp quản trị rủi ro và nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường hàng hóa Việt Nam.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
