Tăng trưởng giữ nhịp nhưng giá nhiều mặt hàng chủ lực đi xuống
Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản tháng 3/2026 ước đạt 6,02 tỷ USD, tăng mạnh 47,8% so với tháng trước nhưng giảm 1,5% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung quý I/2026, tổng kim ngạch đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9% so với cùng kỳ năm 2025.
Trong cơ cấu, nhóm nông sản đạt 8,93 tỷ USD, tăng 4,1%; thủy sản đạt 2,62 tỷ USD, tăng 13,3%; chăn nuôi tăng mạnh 54,3% nhưng quy mô còn nhỏ; trong khi lâm sản giảm 2,4%. Đáng chú ý, nhóm đầu vào sản xuất tăng tới 56,7%, phản ánh nhu cầu phục hồi của hoạt động sản xuất.
Tuy nhiên, bức tranh xuất khẩu lại cho thấy nghịch lý rõ nét khi sản lượng tăng nhưng giá trị suy giảm do giá xuất khẩu đi xuống ở nhiều mặt hàng chủ lực. Cà phê là ví dụ điển hình khi khối lượng xuất khẩu 3 tháng đầu năm tăng 12,6% nhưng giá trị lại giảm 6,4%, do giá bình quân giảm gần 17%. Tương tự, gạo gần như đi ngang về sản lượng nhưng giá trị giảm 7,8%, giá xuất khẩu bình quân giảm khoảng 8%.
Một số mặt hàng khác như cao su, hạt tiêu cũng chịu áp lực giảm giá, trong khi hạt điều giảm cả về lượng và giá trị. Ở chiều ngược lại, rau quả nổi lên là điểm sáng với mức tăng trưởng 32,1%, chủ yếu nhờ nhu cầu mạnh từ thị trường Trung Quốc.
Xét theo thị trường, châu Á tiếp tục là khu vực xuất khẩu lớn nhất, chiếm 45,1% thị phần. Trung Quốc, Hoa Kỳ và Nhật Bản là ba thị trường chủ lực, trong đó xuất khẩu sang Trung Quốc tăng mạnh, trong khi thị trường Hoa Kỳ có dấu hiệu suy giảm.
Nhập khẩu tăng mạnh, xuất khẩu đối mặt rủi ro từ bên ngoài
Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu nông, lâm, thủy sản trong quý I/2026 đạt 11,91 tỷ USD, tăng 3,6% so với cùng kỳ. Riêng tháng 3 đạt 4,46 tỷ USD, tăng mạnh so với tháng trước.
Việt Nam tiếp tục nhập khẩu khối lượng lớn nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất như đậu tương và ngô. Trong đó, nhập khẩu đậu tương đạt 847,1 nghìn tấn với giá trị 404,9 triệu USD, tăng mạnh cả về lượng và giá trị. Nhập khẩu ngô lên tới 4,1 triệu tấn, tương đương 1 tỷ USD, tăng trên 80% so với cùng kỳ.
Dù vậy, cán cân thương mại nông, lâm, thủy sản vẫn duy trì thặng dư. Tháng 3/2026 ước đạt 1,55 tỷ USD, tăng mạnh so với tháng trước nhưng giảm so với cùng kỳ. Lũy kế 3 tháng đầu năm, thặng dư đạt khoảng 4,78 tỷ USD, tăng 12%.
Theo Thứ trưởng Phùng Đức Tiến, xuất khẩu nông sản đang chịu tác động từ căng thẳng Trung Đông, khiến một số mặt hàng như cà phê, lâm sản gặp khó khăn trong khâu tiêu thụ và logistics. Đồng thời, xu hướng giảm giá trên thị trường quốc tế cũng làm suy giảm giá trị xuất khẩu.
Bên cạnh đó, dấu hiệu suy yếu của kinh tế toàn cầu và sự phụ thuộc lớn vào một số thị trường lớn như Trung Quốc và Hoa Kỳ khiến xuất khẩu nông sản dễ bị tổn thương khi nhu cầu biến động.
Diễn biến quý I/2026 cho thấy ngành nông nghiệp đang đối mặt với áp lực kép: chi phí và cạnh tranh gia tăng, trong khi giá bán giảm. Trong bối cảnh này, việc duy trì tăng trưởng không thể chỉ dựa vào sản lượng mà cần chuyển sang nâng cao giá trị, đẩy mạnh chế biến sâu và đa dạng hóa thị trường.
Về dài hạn, mở rộng thị trường, tận dụng các hiệp định thương mại tự do và nâng cao tiêu chuẩn chất lượng sẽ là yếu tố then chốt giúp nông sản Việt Nam giảm phụ thuộc và nâng cao sức chống chịu trước các cú sốc bên ngoài.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
