Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 400/QĐ-BCT ngày 6/3/2026 về Kế hoạch thực hiện nhiệm vụ “Xây dựng, vận hành và quản lý Hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương”.
Theo kế hoạch, Bộ Công Thương sẽ xây dựng một hệ thống truy xuất nguồn gốc (TXNG) thực phẩm thống nhất, đồng bộ và tập trung trong Hệ thống quản lý sản phẩm, hàng hóa của Bộ. Hệ thống này nhằm phục vụ công tác quản lý nhà nước đối với các nhóm sản phẩm, hàng hóa thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương, đồng thời bảo đảm khả năng quản lý xuyên suốt toàn bộ chuỗi từ nhập khẩu, sản xuất, chế biến, đóng gói, lưu thông, phân phối cho đến tiêu dùng.
Hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm cũng được thiết kế để kết nối và chia sẻ dữ liệu với kho dữ liệu dùng chung của Bộ Công Thương. Đồng thời, hệ thống sẽ liên thông bắt buộc với hệ thống truy xuất nguồn gốc nông, lâm, thủy sản của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cũng như kết nối với các cơ sở dữ liệu của Bộ Tài chính, Bộ Công an, Bộ Y tế và các cơ quan liên quan. Việc liên thông dữ liệu nhằm phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý thuế, hải quan, phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả, hàng kém chất lượng cũng như truy vết và xử lý vi phạm.
Theo lộ trình triển khai, đến hết năm 2026 Bộ Công Thương sẽ hoàn thành việc xây dựng và đưa vào vận hành hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm tập trung trong hệ thống quản lý sản phẩm công nghiệp. Trong năm này, cơ quan quản lý cũng sẽ tổ chức thí điểm truy xuất nguồn gốc đối với một số nhóm thực phẩm trọng điểm, ưu tiên các nhóm có nguy cơ rủi ro cao hoặc lưu thông nhiều qua các chuỗi phân phối hiện đại, thương mại điện tử và hoạt động xuất nhập khẩu.
Từ năm 2027, hệ thống sẽ được mở rộng để áp dụng truy xuất nguồn gốc bắt buộc đối với các nhóm thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương theo lộ trình phù hợp. Song song với đó, các công cụ phân tích dữ liệu và giám sát thị trường sẽ được tích hợp nhằm phát hiện sớm các rủi ro về an toàn thực phẩm, gian lận thương mại hoặc hàng giả, hàng kém chất lượng.
Trong giai đoạn 2028–2030, khi hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm đã vận hành ổn định, Bộ Công Thương dự kiến từng bước mở rộng áp dụng truy xuất nguồn gốc sang nhiều nhóm sản phẩm công nghiệp khác như thuốc lá, dệt may, da giày, giấy, phụ tùng ô tô – xe máy, linh kiện và phụ kiện công nghiệp hỗ trợ. Cùng với đó, cơ sở dữ liệu truy xuất nguồn gốc dùng chung sẽ được hoàn thiện để bảo đảm khả năng kết nối đồng bộ với các hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu quốc gia.
Định hướng trong giai đoạn 2030–2035, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật của hệ thống quản lý sản phẩm, hàng hóa tích hợp truy xuất nguồn gốc, trong đó hệ thống truy xuất nguồn gốc thực phẩm đóng vai trò nòng cốt. Khi đó, phạm vi truy xuất nguồn gốc dự kiến được mở rộng đối với hầu hết các nhóm sản phẩm công nghiệp chủ lực, hình thành chuỗi truy xuất đầy đủ trong suốt vòng đời sản phẩm.
Theo ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương), truy xuất nguồn gốc hiện nay là yêu cầu ngày càng quan trọng nhằm bảo đảm quyền lợi của người tiêu dùng cũng như tăng hiệu quả quản lý thị trường. Việc triển khai hệ thống giúp cơ quan chức năng kiểm soát rủi ro tốt hơn và có thể truy vết, xử lý triệt để khi xảy ra sự cố liên quan đến sản phẩm.
Ở góc độ doanh nghiệp, việc tuân thủ các tiêu chuẩn truy xuất nguồn gốc không chỉ là yêu cầu về an toàn thực phẩm mà còn là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững. Thực tế cho thấy nhiều hiệp hội và doanh nghiệp đã bày tỏ sự ủng hộ đối với chủ trương này và chủ động xây dựng phương án triển khai.
Các chuyên gia cho rằng hệ thống truy xuất nguồn gốc sẽ góp phần tăng cường minh bạch hóa thông tin hàng hóa trên thị trường, tạo niềm tin cho người tiêu dùng và thúc đẩy việc sử dụng hàng Việt Nam. Khi thông tin về nguồn gốc sản phẩm được công khai và dễ dàng tiếp cận, người tiêu dùng có thể yên tâm hơn khi lựa chọn và sử dụng các sản phẩm sản xuất trong nước.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
