Nền tảng ổn định cho một chu kỳ phát triển mới
Bước vào giai đoạn 2026-2030, kinh tế Việt Nam đứng trước một chu kỳ phát triển mới với yêu cầu cao hơn về chất lượng, hiệu quả và khả năng chống chịu.
Đây không chỉ là giai đoạn tiếp nối sau quá trình phục hồi, mà là thời điểm bản lề để nền kinh tế chuyển sang một quỹ đạo tăng trưởng bền vững hơn, chủ động hơn và ít phụ thuộc hơn vào các động lực truyền thống. Những gì đạt được trong giai đoạn 2021-2025 vì thế mang ý nghĩa nền tảng, quyết định khả năng “bước nhịp” của Việt Nam trong chu kỳ phát triển tiếp theo.
Nhìn lại giai đoạn 2021 - 2025, có thể thấy rõ đây là một giai đoạn điều hành đặc biệt, khi trọng tâm không đặt vào việc tạo ra những cú tăng tốc ngắn hạn, mà ưu tiên “làm phẳng rủi ro”, củng cố nền móng vĩ mô và gia tăng khả năng chống chịu của nền kinh tế.
Trong bối cảnh kinh tế thế giới liên tục đối mặt với các cú sốc lớn từ đại dịch COVID-19, xung đột địa chính trị kéo dài, lạm phát toàn cầu cao và sự đảo chiều mạnh của chính sách tiền tệ, việc Việt Nam kiên trì mục tiêu ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và giữ vững các cân đối lớn đã giúp nền kinh tế tránh được những biến động cực đoan và rủi ro hệ thống.
Tinh thần điều hành này nhiều lần được Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh, khi cho rằng ổn định vĩ mô là điều kiện tiên quyết, nhưng không phải để “đứng yên”, mà để tạo nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững hơn trong trung và dài hạn.
Theo Thủ tướng, điều hành kinh tế phải bảo đảm hài hòa giữa ổn định và phát triển, giữa trước mắt và lâu dài, trong đó ổn định là để chủ động kiến tạo tăng trưởng, chứ không phải đánh đổi tăng trưởng bằng mọi giá hay xử lý bị động khi rủi ro đã xảy ra.
Những kết quả đạt được trong giai đoạn này là đáng ghi nhận. Tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức khá trong bối cảnh đầy bất định, quy mô nền kinh tế tiệm cận mốc 500 tỷ USD, đưa Việt Nam tiến gần hơn tới nhóm các nền kinh tế có quy mô trung bình lớn.
Lạm phát được kiểm soát trong giới hạn mục tiêu, bình quân ở mức thấp so với nhiều quốc gia trong khu vực và trên thế giới, qua đó giữ ổn định mặt bằng giá và chi phí sản xuất. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu liên tục lập kỷ lục mới, tiến sát mốc 900 - 920 tỷ USD vào cuối giai đoạn, phản ánh độ mở cao và khả năng hội nhập sâu của nền kinh tế.
Thu ngân sách nhà nước vượt dự toán, nợ công được kiểm soát dưới ngưỡng an toàn, tạo dư địa tài khóa quan trọng cho đầu tư phát triển và bảo đảm an sinh xã hội. Đáng chú ý, quá trình ổn định vĩ mô giai đoạn 2021 - 2025 không chỉ dừng ở các chỉ số kinh tế thuần túy, mà còn gắn với nỗ lực xử lý những tồn tại mang tính cấu trúc đã tích tụ trong nhiều năm.
Việc chấn chỉnh kỷ cương thị trường tài chính, tăng cường minh bạch, siết lại các chuẩn mực an toàn tín dụng và trái phiếu doanh nghiệp, cùng với việc từng bước tái cơ cấu các tổ chức tài chính yếu kém, đã giúp giảm thiểu các rủi ro tiềm ẩn và củng cố niềm tin của thị trường.
Dù phải chấp nhận những đánh đổi nhất định về tốc độ tăng trưởng trong ngắn hạn, quá trình “giảm tốc có kiểm soát” này đã giúp nền kinh tế tích lũy thêm dư địa chính sách và nâng cao sức chống chịu trong trung và dài hạn.
Theo quan điểm điều hành được Thủ tướng nhiều lần nêu rõ, đây chính là giai đoạn “chuẩn bị nền móng”, nơi Nhà nước phải kiên trì giữ kỷ luật, kỷ cương, đồng thời tạo dư địa để bước sang giai đoạn phát triển mới với tâm thế chủ động hơn. Ổn định không phải là mục tiêu tự thân, mà là điều kiện để mở đường cho cải cách, cho đổi mới mô hình tăng trưởng và cho việc khai thác các động lực phát triển mới một cách bền vững.
Ở phương diện chính trị và xã hội, việc giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm trật tự an toàn xã hội và củng cố niềm tin của người dân tiếp tục là nền tảng quan trọng cho phát triển kinh tế.
Trên bình diện đối ngoại, vị thế và uy tín quốc tế của Việt Nam được nâng cao thông qua việc mở rộng quan hệ đối tác chiến lược, đối tác toàn diện và tham gia ngày càng sâu vào các cơ chế hợp tác khu vực và toàn cầu.
Chính sự ổn định toàn diện này đã tạo nên một mặt bằng phát triển “chín muồi” hơn, giúp nền kinh tế bước vào giai đoạn 2026 - 2030 với dư địa chính sách rộng hơn và khả năng lựa chọn con đường tăng trưởng chủ động, bền vững hơn.
Tăng trưởng có chọn lọc và bài toán cải cách giai đoạn 2026 - 2030
Trên nền tảng đó, giai đoạn 2026 - 2030 mở ra với một trạng thái khác về chất. Mục tiêu phát triển không còn dừng lại ở phục hồi hay giữ ổn định, mà chuyển sang tăng trưởng chủ động, có chọn lọc và định hướng dài hạn.
Điều này đồng nghĩa với việc tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới được kỳ vọng duy trì ở mức khá cao, nhưng sẽ không vận hành theo logic “tăng tốc bằng mọi giá”. Trọng tâm của chu kỳ mới là chất lượng tăng trưởng, thể hiện qua năng suất lao động, giá trị gia tăng trong nước, mức độ tự chủ của nền kinh tế và khả năng lan tỏa lợi ích phát triển tới các khu vực và nhóm xã hội khác nhau.
Các động lực tăng trưởng của giai đoạn 2026 - 2030 được định hình rõ nét hơn. Trước hết là đầu tư, đặc biệt là đầu tư công vào hạ tầng chiến lược. Đây không chỉ là công cụ kích cầu trong ngắn hạn, mà còn là yếu tố then chốt tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Việc tăng tốc hoàn thiện các dự án hạ tầng lớn về giao thông, logistics, năng lượng và hạ tầng số được kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực kết nối, giảm chi phí sản xuất và mở rộng không gian phát triển cho nền kinh tế.
Song song với đó, khu vực kinh tế tư nhân ngày càng được xác định là lực đẩy trung tâm của tăng trưởng. Nếu cải cách thể chế được thực thi thực chất, môi trường đầu tư tiếp tục được cải thiện và chi phí tuân thủ được cắt giảm, khu vực tư nhân trong nước có khả năng bước sang giai đoạn phát triển mới, không chỉ mở rộng về quy mô mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu. Đây là điều kiện quan trọng để tăng trưởng không chỉ dựa vào vốn và lao động, mà dựa nhiều hơn vào năng suất và hiệu quả.
Bên cạnh đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được kỳ vọng trở thành động lực mang tính đột phá của chu kỳ tăng trưởng mới. Trong bối cảnh mô hình tăng trưởng dựa vào mở rộng vốn và lao động ngày càng bộc lộ giới hạn, tăng trưởng dựa trên năng suất, công nghệ và tri thức sẽ quyết định tốc độ cũng như chất lượng phát triển của nền kinh tế. Kinh tế số, công nghiệp công nghệ cao, dịch vụ giá trị gia tăng và các mô hình kinh doanh mới được dự báo sẽ đóng góp ngày càng lớn vào GDP, đồng thời giúp nâng cao khả năng tự chủ và sức cạnh tranh của nền kinh tế.
Một động lực quan trọng khác là chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Khi các yêu cầu về môi trường, phát thải và phát triển bền vững trở thành tiêu chuẩn toàn cầu, khả năng thích ứng nhanh với mô hình tăng trưởng xanh sẽ quyết định vị thế dài hạn của Việt Nam trong chuỗi giá trị quốc tế. Giai đoạn 2026 - 2030 vì thế không chỉ là giai đoạn tăng trưởng, mà còn là giai đoạn tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng xanh hơn, hiệu quả hơn và ít rủi ro hơn.
Dưới góc độ dự báo, kịch bản cơ sở cho thấy tăng trưởng GDP giai đoạn 2026 - 2030 có thể duy trì ở mức khá nếu ổn định vĩ mô tiếp tục được giữ vững và cải cách thể chế có tiến triển. Ở kịch bản tích cực, khi khu vực tư nhân, kinh tế số và đổi mới sáng tạo bứt phá rõ rệt, tăng trưởng có thể đạt mức cao hơn, đi kèm với cải thiện rõ nét về chất lượng và tính bền vững.
Ngược lại, cải cách chậm, hiệu quả đầu tư thấp hoặc rủi ro tài chính tái phát có thể khiến tăng trưởng không đạt kỳ vọng, cho thấy mức độ phụ thuộc lớn của triển vọng tăng trưởng vào năng lực điều hành và chất lượng cải cách.
Thách thức lớn nhất của giai đoạn 2026 - 2030 vì thế không nằm ở việc thiếu động lực tăng trưởng, mà ở nguy cơ tăng trưởng lệch pha nếu cải cách không theo kịp yêu cầu phát triển. Áp lực về năng suất lao động, chất lượng nguồn nhân lực, khả năng hấp thụ vốn và rủi ro môi trường đòi hỏi chính sách phải chuyển mạnh từ tư duy ngắn hạn sang tư duy chiến lược.
Điều này đặt ra yêu cầu tiếp tục giữ vững ổn định vĩ mô, đồng thời mạnh dạn hơn trong cải cách thể chế, phân cấp, phân quyền, nâng cao kỷ luật thực thi và trách nhiệm giải trình.
Giai đoạn 2026 - 2030 mở ra một cửa sổ cơ hội quan trọng cho kinh tế Việt Nam, nhưng cơ hội chỉ có thể trở thành hiện thực nếu được nắm bắt bằng những lựa chọn chính sách đúng đắn và nhất quán. Tăng trưởng trong giai đoạn này không chỉ được đo bằng tốc độ, mà còn bằng độ bền và chiều sâu của phát triển. Nếu tận dụng tốt nền tảng ổn định đã tích lũy, phát huy hiệu quả các động lực mới và đẩy mạnh cải cách một cách thực chất, Việt Nam có cơ sở để bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới, vững vàng hơn trước biến động và tiệm cận mục tiêu phát triển dài hạn.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
