Theo VCCI, quá trình áp dụng quy định hiện hành đang bộc lộ nhiều điểm thiếu đồng bộ, đặc biệt khi xử lý các hành vi xâm phạm bản quyền diễn ra trên nền tảng trực tuyến, có yếu tố xuyên biên giới.
Một trong những vấn đề nổi cộm được cộng đồng doanh nghiệp phản ánh là quy trình phát hiện, thu thập và lưu giữ chứng cứ điện tử chưa có hướng dẫn cụ thể, thống nhất. Dù Nghị định 17 đã đề cập các biện pháp bảo vệ quyền và thu thập chứng cứ, nhưng trên thực tế vẫn thiếu văn bản hướng dẫn chi tiết về cách thức bảo quản, xác thực và đánh giá giá trị pháp lý của dữ liệu điện tử.
Theo VCCI, vướng mắc này càng phức tạp khi vụ việc liên quan đến các nền tảng trung gian đặt máy chủ hoặc trụ sở ở nước ngoài. Việc yêu cầu cung cấp dữ liệu, xác minh chủ thể vi phạm hoặc phong tỏa nội dung xâm phạm thường kéo dài, ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả bảo vệ quyền của doanh nghiệp và tác giả.
Bên cạnh đó, pháp luật hiện hành chưa làm rõ nội hàm khái niệm “quy mô thương mại”, yếu tố quan trọng để xác định ngưỡng truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự.
Việc thiếu tiêu chí định lượng cụ thể như số lượng bản sao vi phạm, giá trị hàng hóa, doanh thu thu được hoặc mức độ thiệt hại khiến cơ quan thực thi lúng túng trong phân loại hành vi: xử lý dân sự, hành chính hay hình sự. Đồng thời, phương pháp xác định thiệt hại phi vật chất và lợi nhuận bất hợp pháp trong môi trường số cũng chưa có hướng dẫn rõ ràng, gây khó khăn cho cả doanh nghiệp và cơ quan chức năng.
Đối với quyền nhân thân của tác giả, pháp luật hiện chưa phân định rạch ròi giữa hành vi chỉnh sửa kỹ thuật cần thiết trong quá trình khai thác hợp pháp tác phẩm với hành vi xâm phạm quyền nhân thân. Điều này làm gia tăng nguy cơ tranh chấp pháp lý, đặc biệt trong lĩnh vực nội dung số, truyền thông và quảng cáo.
Từ thực tiễn trên, VCCI đề xuất cơ quan soạn thảo xem xét hoàn thiện khung pháp lý theo ba hướng chính.
Thứ nhất, bổ sung cơ chế và hướng dẫn thống nhất về phát hiện, thu thập, bảo quản và sử dụng chứng cứ điện tử, bảo đảm tính hợp pháp và khả năng áp dụng trong tố tụng.
Thứ hai, ban hành quy định làm rõ nội hàm và phương thức áp dụng khái niệm “quy mô thương mại”, đồng thời xây dựng phương pháp tính toán thiệt hại bao gồm thiệt hại phi vật chất, phù hợp với đặc thù môi trường số.
Thứ ba, bổ sung tiêu chí xác định ranh giới giữa thao tác chỉnh sửa kỹ thuật cần thiết và hành vi xâm phạm quyền nhân thân, nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho hoạt động khai thác, tái sử dụng tác phẩm.
Theo VCCI, việc hoàn thiện các quy định liên quan không chỉ giúp nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ mà còn góp phần tạo môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn cho doanh nghiệp trong nền kinh tế số đang phát triển mạnh mẽ.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
