Vàng biến thành “coin phiên bản vật lý”
Có thời, vàng là thứ người ta mua rồi cất vào két sắt như một khoản để dành âm thầm cho tương lai. Người mua vàng ngày ấy thường là những bà mẹ tích cóp từng chỉ sau mỗi vụ mùa, hay những người lao động giữ thói quen “phòng khi biến cố”. Vàng gắn với tâm lý trú ẩn, với cảm giác an toàn giữa những cơn bất ổn kinh tế. Nhưng thị trường vàng của năm 2026 dường như đã khác hẳn.
Giữa những cú tăng giảm hàng triệu đồng mỗi ngày, những cuộc livestream dự đoán giá vàng kín người xem, các hội nhóm Telegram “phím kèo”, room VIP thu phí hay các clip TikTok liên tục hô hào “all in trước khi vàng lên 200 triệu”, vàng giờ đây đang mang dáng dấp của một sòng bạc cảm xúc nhiều hơn là một tài sản phòng thủ truyền thống. Người ta không còn mua vàng để cất. Người ta mua vì sợ bỏ lỡ.
Chưa bao giờ vàng lại xuất hiện trên mạng xã hội với tần suất dày đặc như hiện nay. Mỗi khi giá tăng mạnh, TikTok, Facebook hay YouTube lập tức tràn ngập những video khoe lãi vài chục triệu đồng chỉ sau vài ngày “lướt sóng”. Những tiêu đề kiểu “Nếu hôm trước mua 10 cây vàng thì hôm nay lời bao nhiêu?”, “Chuyên gia dự đoán vàng sắp tăng sốc”, hay “Cơ hội cuối cùng trước khi vàng phá đỉnh lịch sử” liên tục xuất hiện.
Ở nhiều hội nhóm Telegram, Discord hay Facebook kín, vàng được bàn luận bằng thứ ngôn ngữ chẳng khác gì giới đầu cơ tiền số: “bắt đáy”, “đu đỉnh”, “cắt lỗ”, “gồng lệnh”, “full hàng”. Không ít người chưa từng quan tâm đến vàng trước đó cũng lao vào thị trường chỉ vì cảm giác sợ mình là người duy nhất đứng ngoài cơn sốt.
Anh Trần Minh Tuấn (32 tuổi, nhân viên kỹ thuật tại Hà Nội) cho biết trước đây chưa từng nghĩ sẽ đầu tư vàng, nhưng khoảng một tháng trở lại đây liên tục bị cuốn theo các video khoe lãi trên TikTok và những hội nhóm “phím vàng” trên Telegram.
“Ngày nào mở điện thoại cũng thấy người ta khoe lời vài chục triệu đồng. Bạn bè xung quanh cũng bắt đầu bàn chuyện mua vàng kiếm lời nên mình có cảm giác nếu không xuống tiền ngay thì sẽ bỏ lỡ cơ hội”, anh kể.
Đầu tháng 5, anh Tuấn quyết định rút gần 300 triệu đồng tiền tiết kiệm để mua vàng ở vùng giá hơn 166 triệu đồng/lượng sau khi nhiều hội nhóm liên tục dự đoán vàng sẽ sớm lên 180 triệu đồng/lượng.
“Tôi tham gia mấy room Telegram, ngày nào cũng có người đăng biểu đồ, phân tích rồi khẳng định vàng chỉ điều chỉnh ngắn hạn trước khi tăng tiếp. Lúc ấy nhìn ai cũng tự tin nên mình cũng bị cuốn theo”, anh Tuấn tiết lộ.
Tuy nhiên, chỉ vài ngày sau, giá vàng quay đầu giảm mạnh. Chênh lệch mua - bán bị kéo giãn khiến anh lỗ gần 20 triệu đồng dù chưa cầm vàng được một tuần. “Tôi từng nghĩ vàng là tài sản an toàn nhất, mua kiểu gì cũng không sợ. Nhưng giờ nhìn bảng giá nhảy liên tục mới thấy cảm giác chẳng khác gì chơi coin”, anh Tuấn cho biết thêm.
Tâm lý FOMO - sợ bỏ lỡ cơ hội đang trở thành thứ nhiên liệu lớn nhất đẩy dòng tiền vào vàng. Điều đáng nói là phần đông trong số đó không thực sự hiểu họ đang mua thứ gì. Họ không quan tâm nhiều đến lãi suất Fed, lợi suất trái phiếu hay căng thẳng địa chính trị toàn cầu. Thứ họ nhìn thấy chỉ là những cây nến giá liên tục đi lên và những câu chuyện lãi nhanh lan truyền trên mạng xã hội.
Khi vàng tăng mạnh, nó tạo ra ảo giác rằng ai mua cũng thắng. Và giống mọi cơn sốt tài sản khác, chính cảm giác dễ thắng ấy lại là thứ nguy hiểm nhất.
Điều đang xảy ra phản ánh một sự thay đổi rất lớn: vàng đang bị tài chính hóa mạnh chưa từng có.
Nếu trước đây vàng chủ yếu mang tính tích trữ thì nay nó vận động ngày càng giống một tài sản đầu cơ ngắn hạn. Giá vàng không còn chỉ phản ánh giá trị trú ẩn mà còn phản ánh tâm lý đám đông, dòng tiền đầu cơ và hiệu ứng mạng xã hội.
Chỉ cần một tin đồn về chiến sự hay một clip “phân tích kỹ thuật” lan truyền trên TikTok, thị trường có thể rung lắc hàng triệu đồng mỗi lượng. Không ít người bắt đầu giao dịch vàng theo kiểu lướt sóng từng ngày, thậm chí từng giờ. Có người ôm điện thoại canh giá vàng không khác gì theo dõi biểu đồ Bitcoin.
Chị Nguyễn Thu Hằng (41 tuổi, chủ cửa hàng quần áo tại Hoàn Kiếm, Hà Nội) cho biết trước đây bản thân chỉ mua vàng tích trữ mỗi dịp cuối năm. Tuy nhiên, đợt tăng giá vừa qua khiến chị thay đổi suy nghĩ sau khi liên tục xem các livestream dự báo vàng sẽ tiếp tục lập đỉnh.
“Lúc đó gần như ai cũng nói vàng còn tăng nữa. Từ TikTok cho tới các hội nhóm Facebook đều toàn dự báo lạc quan. Có người còn khẳng định vàng sẽ lên 200 triệu đồng/lượng nên tôi nghĩ mua muộn còn nguy hiểm hơn”, chị kể.
Khoảng giữa tháng 4, chị vay thêm người thân gần 500 triệu đồng để mua vàng với kỳ vọng kiếm lời ngắn hạn. Nhưng chỉ sau hơn một tuần, giá vàng đảo chiều khiến chị rơi vào trạng thái hoang mang vì khoản tiền vay chưa biết khi nào mới gỡ lại được.
“Điều đáng sợ nhất là lúc giá tăng thì ai cũng hô mua, nhưng khi giá rơi thì chẳng ai biết đâu là đáy. Cảm giác thị trường giờ bị cảm xúc dẫn dắt quá mạnh”, chị Hằng nói.
Một bộ phận nhà đầu tư trẻ giờ tiếp cận vàng như một “kèo trade”, chứ không còn xem đó là tài sản phòng thủ dài hạn. Trong nhiều hội nhóm, vàng thậm chí còn được gọi vui là “coin hệ quốc dân”.
Diễn biến mới nhất của thị trường càng cho thấy mức độ cảm xúc hóa ngày càng mạnh. Sáng 18/5, giá vàng thế giới chỉ còn quanh 4.539 - 4.550 USD/ounce sau khi mất khoảng 174 USD/ounce trong một tuần, tương đương mức giảm gần 3,7%. Trong nước, vàng miếng SJC phổ biến quanh vùng 160,5 - 163,5 triệu đồng/lượng, thấp hơn khoảng 4 triệu đồng/lượng so với tuần trước.
Đáng chú ý, khoảng chênh lệch mua - bán tiếp tục bị kéo giãn lên khoảng 3 triệu đồng/lượng, khiến nhiều người mua ở vùng đỉnh gần 167,5 triệu đồng/lượng có thể lỗ tới 7 triệu đồng/lượng chỉ sau vài ngày nắm giữ.
Đó không còn là kiểu biến động của một tài sản trú ẩn truyền thống. Đó là nhịp vận động của một thị trường đầy cảm xúc và đầu cơ.
Những con bạc mới trong cơn sốt vàng
Đằng sau những phiên tăng giảm hàng triệu đồng mỗi ngày là một lớp nhà đầu tư đang âm thầm mắc kẹt trong cơn sốt vàng. Tại nhiều cửa hàng vàng, không khó để bắt gặp cảnh người dân xếp hàng mua vào giữa lúc giá liên tục lập đỉnh. Có người gom toàn bộ tiền tiết kiệm. Có người rút sổ trước hạn. Có người vay thêm người thân chỉ vì tin rằng “vàng kiểu gì cũng còn tăng”.
Trong cơn sốt ấy, vàng không còn được nhìn như tài sản tích lũy dài hạn, mà giống một tấm vé đổi đời nhanh chóng.
Điều khiến cơn sốt vàng hiện nay nguy hiểm hơn trước nằm ở tốc độ lan truyền của tâm lý đám đông. Mỗi biến động giá giờ đây đều được livestream, cắt clip, dựng thành “kèo đầu tư” rồi lan khắp TikTok, Facebook và Telegram chỉ sau vài phút. Các room “phím vàng” mọc lên dày đặc. Nhiều nhóm thu phí VIP, liên tục đưa ra những dự báo chắc nịch kiểu “vàng sắp breakout”, “không mua bây giờ sẽ không còn cơ hội”.
Trong khi đó, những video khoe lãi lại luôn có sức lan truyền mạnh hơn nhiều so với các câu chuyện thua lỗ. Người xem vì thế dễ bị cuốn vào cảm giác rằng thị trường vàng là nơi “ai cũng kiếm được tiền”. Cho đến khi giá quay đầu.
Và lúc ấy, người chịu thiệt nhiều nhất thường lại là những nhà đầu tư bước vào thị trường muộn nhất, mua đúng vùng giá cao nhất.
Nguyễn Trí Hiếu nhận định tâm lý FOMO đang trở thành một trong những động lực lớn nhất đẩy dòng tiền ồ ạt vào vàng. Theo ông, việc giá vàng liên tục lập đỉnh dễ khiến nhiều người lầm tưởng đây là “kênh đầu tư an toàn tuyệt đối”, trong khi thực tế rủi ro điều chỉnh mạnh luôn hiện hữu.
Vị chuyên gia cảnh báo nhà đầu tư không nên vay mượn, rút toàn bộ tiền tiết kiệm hay bán tháo các tài sản khác để dồn tiền vào vàng chỉ vì sợ bỏ lỡ cơ hội. Theo ông, khi quá nhiều người lao vào thị trường bằng tâm lý đám đông, giá vàng có thể bị đẩy lên nhanh chóng, nhưng cũng có thể đảo chiều rất mạnh nếu dòng tiền đầu cơ rút ra.
Cùng quan điểm, ông Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế, cho rằng thị trường vàng hiện nay đang bị cảm xúc chi phối quá mạnh. Theo ông, nếu mua vàng để “lướt sóng”, mua đi bán lại ngắn hạn trong giai đoạn biến động lớn hiện nay thì rủi ro là rất cao.
Trong khi đó, ông Lê Anh Tuấn, chuyên gia kinh tế, đầu tư của Dragon Capital, nhận định vàng có thể tăng rất mạnh trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn đây không phải tài sản tạo ra hiệu suất vượt trội như nhiều người lầm tưởng. Theo ông, vàng nên đóng vai trò tài sản phòng thủ trong danh mục thay vì trở thành “canh bạc” đầu cơ chính của nhà đầu tư cá nhân.
Điều đáng lo không nằm ở việc giá vàng tăng hay giảm, mà ở cách thị trường đang bị cảm xúc hóa cực mạnh. Mỗi biến động giờ đây đều có thể bị khuếch đại bởi livestream, hội nhóm, thuật toán mạng xã hội và tâm lý FOMO. Vàng không còn đơn thuần là kim loại quý. Nó đang trở thành một “sản phẩm nội dung” có khả năng kích thích lòng tham, nỗi sợ và cơn nghiện đầu cơ.
Càng biến động mạnh, vàng càng thu hút người mới lao vào với hy vọng đổi đời nhanh chóng. Nhưng cũng giống mọi cơn sốt tài sản trong lịch sử, đám đông thường chỉ nhìn thấy cơ hội khi giá tăng, còn rủi ro chỉ lộ ra khi thị trường bắt đầu rơi.
Trong một thị trường mà người ta mua vàng chỉ vì thấy người khác đang lãi, niềm tin trú ẩn truyền thống dường như đang bị thay thế bởi một thứ mong manh hơn nhiều: cảm xúc. Và khi vàng trở thành cuộc chơi của cảm xúc, ranh giới giữa đầu tư và đánh cược cũng bắt đầu mờ đi.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
