Mặt trái của cơn sốt đầu cơ
Những nhịp tăng giảm dữ dội của giá vàng đầu năm 2026 không đơn thuần là phản ứng kỹ thuật của thị trường. Đằng sau các con số là một làn sóng đầu cơ được tích lũy suốt nhiều tuần tăng nóng, để rồi bùng phát và tự điều chỉnh bằng một cú trượt mạnh.
Các chuyên gia tại United Overseas Bank vẫn giữ quan điểm tích cực về triển vọng dài hạn của vàng và đã nâng dự báo giá cho năm 2026. Tuy nhiên, sự lạc quan ấy đi kèm một cảnh báo rõ ràng: thị trường đang mang trong mình khối lượng vị thế đầu cơ lớn, và chỉ cần một tác nhân đủ mạnh, áp lực chốt lời có thể khiến giá đảo chiều nhanh chóng.
Ông Heng Koon How, Trưởng Bộ phận Chiến lược Thị trường của UOB Singapore, cho biết giá vàng khởi đầu năm 2026 trên 4.300 USD mỗi ounce, nhanh chóng leo lên sát 5.600 USD vào ngày 28 tháng 1. Đà tăng dựng đứng này không kéo dài. Chỉ trong hai ngày, giá lao dốc gần 10 phần trăm, lùi về quanh 4.900 USD và có thời điểm trượt xuống dưới 4.500 USD vào đầu tháng 2.
Biên độ dao động kỳ vọng vượt 30 phần trăm, cao hơn đáng kể so với giai đoạn khủng hoảng Covid-19, dù vẫn chưa chạm mức cực đoan của Khủng hoảng Tài chính Toàn cầu. Mức biến động ấy cho thấy thị trường không chỉ phản ánh cung cầu vật chất, mà còn phản ánh tâm lý đám đông.
Theo ông Heng Koon How, việc quy toàn bộ biến động cho yếu tố tin tức là cách lý giải quá đơn giản. Trong suốt tháng 1, khi giá vượt mốc 5.000 USD mỗi ounce, thị trường đã xuất hiện hàng loạt tín hiệu quen thuộc của một cơn sốt đầu cơ. Biến động đảo chiều trong ngày diễn ra dày đặc, chênh lệch giá mua và bán bị kéo giãn, và khoảng cách giữa giá hợp đồng tương lai trên các sàn lớn như COMEX và Shanghai Futures Exchange so với giá giao ngay ngày càng nới rộng.
Song song đó là tình trạng khan hiếm vàng vật chất tại nhiều trung tâm giao dịch lớn khi nhà đầu tư cá nhân ồ ạt tham gia. Tổng vị thế mở trên thị trường hợp đồng tương lai vàng tại COMEX tăng vọt. Khối lượng giao dịch của quỹ ETF vàng SPDR Gold Shares niêm yết trên New York Stock Exchange cũng lập mức cao chưa từng có. Khi đòn bẩy tài chính và tâm lý hưng phấn cùng lúc đạt đỉnh, thị trường trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Cú “vỡ trận” ngày 30 tháng 1 vì thế không đến một cách ngẫu nhiên. Việc đề cử ông Kevin Warsh được xem là chất xúc tác để kích hoạt làn sóng chốt lời, bởi ông từng thể hiện quan điểm thận trọng với lạm phát và hoài nghi chính sách nới lỏng định lượng trong thời gian làm Thống đốc Fed dưới thời Chủ tịch Ben Bernanke. Một tín hiệu nghiêng về chính sách tiền tệ thắt chặt đủ để thị trường đang quá tải vị thế mua phải điều chỉnh mạnh.
Cùng lúc, thông tin từ Trung Quốc về nguy cơ lừa đảo và đổ vỡ trong một số mô hình đầu tư vàng càng thổi bùng tâm lý dè chừng. Việc cơ quan quản lý siết giao dịch, đình chỉ một số mô hình đầu tư làm dấy lên lo ngại rằng đà tăng vừa qua mang nặng màu sắc đầu cơ. Lượng vàng nắm giữ theo chứng quyền trên sàn Thượng Hải và dòng vốn vào các quỹ ETF vàng nội địa đã tăng quá nhanh trong thời gian ngắn, tạo nên nền tảng thiếu bền vững.
Theo ông Heng Koon How, các biện pháp siết chặt tại Trung Quốc cùng việc đóng cửa một số quỹ đã khiến nhu cầu vàng ngắn hạn thu hẹp đáng kể. Khi dòng tiền nóng rút lui, giá buộc phải tìm lại điểm cân bằng thực chất hơn.
Biến động vừa qua vì thế không phủ nhận triển vọng dài hạn của vàng. Nó chỉ nhắc lại một quy luật quen thuộc: khi kỳ vọng bị đẩy lên quá xa so với nền tảng cơ bản, thị trường sẽ tự điều chỉnh. Và trong chu kỳ đó, đầu cơ luôn là con dao hai lưỡi, có thể đẩy giá lên đỉnh cao mới nhưng cũng sẵn sàng kéo nó xuống trong chớp mắt.
Triển vọng dài hạn vẫn tích cực
Sau những cú rung lắc dữ dội đầu năm, theo ông Heng Koon How, thị trường cần thêm thời gian để “hạ nhiệt” các vị thế đầu cơ tích tụ trước đó. Khi dòng tiền nóng rút bớt và biên độ dao động thu hẹp dần, giá vàng có thể thiết lập một trạng thái cân bằng mới bền vững hơn. Điều chỉnh ngắn hạn vì thế không đồng nghĩa với đảo chiều xu hướng.
Cốt lõi của câu chuyện vẫn nằm ở nhu cầu nắm giữ vàng trong vai trò tài sản trú ẩn và công cụ đa dạng hóa danh mục. Dù thị trường có những pha biến động vượt chuẩn, chiến lược phân bổ dài hạn của các nhóm nhà đầu tư chủ chốt hầu như không thay đổi.
Các ngân hàng trung ương toàn cầu, đặc biệt tại các nền kinh tế mới nổi và khu vực châu Á, tiếp tục gia tăng tỷ trọng vàng trong dự trữ. Với nhiều nhà hoạch định chính sách tiền tệ, nhịp điều chỉnh của giá vàng thậm chí được xem là cơ hội để mua vào ở mức hợp lý hơn. Theo đánh giá từ United Overseas Bank, xu hướng mua ròng quy mô lớn của khối ngân hàng trung ương vẫn được duy trì, qua đó bảo đảm một nền cầu ổn định cho thị trường.
Không chỉ khu vực công, các nhà đầu tư tổ chức cũng đứng trước áp lực tái cơ cấu danh mục. Lo ngại về xu hướng phi đô la hóa và nguy cơ suy giảm giá trị đồng tiền khiến nhu cầu phòng vệ trước rủi ro của đồng USD gia tăng. Trong bối cảnh đó, vàng tiếp tục được coi là lớp tài sản trung hòa rủi ro, đặc biệt khi biến động địa chính trị chưa có dấu hiệu hạ nhiệt và gánh nặng tài khóa toàn cầu ngày càng phình to.
Những rủi ro dài hạn đối với trái phiếu Kho bạc Mỹ và các trái phiếu chính phủ chuẩn tại các nền kinh tế phát triển cũng góp phần củng cố vị thế của vàng. Khi niềm tin vào tài sản nợ suy giảm, tài sản không mang rủi ro tín dụng như vàng trở thành điểm tựa trong chiến lược phòng ngừa.
Trên cơ sở đó, UOB điều chỉnh tăng dự báo giá vàng cho năm 2026. Cụ thể, ngân hàng này kỳ vọng mức 4.800 USD mỗi ounce trong quý I, 5.000 USD trong quý II, 5.200 USD trong quý III và 5.400 USD vào quý IV. So với bản dự báo công bố ngày 9 tháng 1, các mức ước tính đều được nâng lên đáng kể, phản ánh niềm tin rằng nền tảng hỗ trợ giá vàng trong trung và dài hạn vẫn vững chắc.
Biến động ngắn hạn có thể còn tiếp diễn, nhưng theo cách nhìn của UOB, đó chỉ là quá trình thị trường tự điều chỉnh sau một chu kỳ tăng nóng. Phía sau những nhịp sóng dữ dội, động lực chiến lược của vàng vẫn hiện hữu, được chống đỡ bởi nhu cầu dự trữ, phòng vệ rủi ro tiền tệ và bất ổn toàn cầu chưa có hồi kết.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
