Tác động từ thời tiết bất lợi kéo dài đã ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình sinh trưởng của cây vải, khiến nguồn cung trở nên khan hiếm ngay từ đầu vụ. Trong bối cảnh đó, giá thu mua tại vườn lẫn giá bán lẻ đều tăng mạnh và được dự báo sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong suốt mùa thu hoạch.
Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cả nước hiện có khoảng 55.000 ha trồng vải, chủ yếu tập trung tại các tỉnh phía Bắc. Tuy nhiên, sản lượng năm nay được đánh giá giảm đáng kể so với cùng kỳ. Riêng vải chín sớm ước đạt từ 85.000 đến 90.000 tấn, giảm từ 35% đến 50%. Đây là con số sơ bộ và có thể còn biến động tùy thuộc vào điều kiện chăm sóc cũng như thời tiết trong giai đoạn cuối vụ.
Tại các vùng trồng trọng điểm, mức suy giảm càng thể hiện rõ nét. Ở Bắc Ninh (khu vực Bắc Giang cũ), diện tích gần 29.800 ha nhưng sản lượng chỉ ước đạt khoảng 95.000 tấn, tương đương 59,5% kế hoạch và giảm sâu so với mức 215.000 tấn của năm 2025. Tương tự, tại Hải Phòng (khu vực Hải Dương cũ), với diện tích hơn 9.300 ha, sản lượng dự kiến đạt khoảng 55.000 tấn, thấp hơn đáng kể so với năm trước.
Nguồn cung suy giảm đã nhanh chóng đẩy giá vải thiều tăng mạnh ngay từ đầu mùa. Tại vườn, giá thu mua dao động từ 50.000 đến 95.000 đồng/kg, mức cao nhất trong nhiều năm gần đây.
Trên thị trường bán lẻ, vải chín sớm phổ biến ở mức 140.000 đến 180.000 đồng/kg. Đáng chú ý, với những lô hàng chất lượng cao hoặc được vận chuyển bằng đường hàng không nhằm giữ độ tươi, giá có thể lên tới 195.000 đến 210.000 đồng/kg, tiệm cận mức kỷ lục.
Nguyên nhân chính của tình trạng mất mùa được xác định là do diễn biến thời tiết bất thường trong giai đoạn cuối năm 2025 và đầu năm 2026. Mùa đông không đủ lạnh, nhiệt độ trung bình cao hơn nhiều năm từ 0,5 đến 1 độ C đã làm gián đoạn quá trình phân hóa mầm hoa của cây vải.
Bên cạnh đó, hiện tượng mưa phùn và sương mù kéo dài trong các tháng đầu năm khiến nhiều diện tích ra hoa không đồng đều, xuất hiện tình trạng hoa xen lộc, ảnh hưởng đến tỷ lệ đậu quả. Độ ẩm cao cũng tạo điều kiện cho sâu bệnh phát sinh, gây thêm áp lực lên năng suất.
Ngoài yếu tố thời tiết, chi phí vật tư nông nghiệp tăng cao cũng khiến một số nhà vườn giảm đầu tư chăm sóc khi nhận thấy tỷ lệ ra hoa thấp, qua đó càng làm sản lượng sụt giảm. Diễn biến tương tự cũng được ghi nhận tại thị trường Trung Quốc, khi các vùng trồng lớn như Quảng Đông và Hải Nam chịu ảnh hưởng của mùa đông ấm và mưa ẩm trái mùa, khiến năng suất suy giảm sau một năm bội thu.
Trong bối cảnh nguồn cung hạn chế trong khi nhu cầu tiêu thụ trong nước và xuất khẩu vẫn duy trì ở mức cao, giá vải thiều năm 2026 được dự báo sẽ tiếp tục neo ở mặt bằng cao, đặc biệt khi bước vào giai đoạn chính vụ. Đây vừa là cơ hội cải thiện thu nhập cho người trồng vải, nhưng cũng đặt ra thách thức trong việc cân đối thị trường và đảm bảo nguồn cung ổn định.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
