Đợt giám sát chuyên đề của HĐND TP Hồ Chí Minh không chỉ nhằm phát hiện vi phạm mà còn hướng tới nhận diện điểm nghẽn, hoàn thiện cơ chế quản lý và bảo vệ sức khỏe người dân.
Chợ đầu mối và dữ liệu quản lý bộc lộ nhiều điểm nghẽn
An toàn thực phẩm không chỉ là vấn đề quản lý thị trường mà còn liên quan trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng, chất lượng cuộc sống và sự phát triển bền vững của đô thị.
Đối với TP Hồ Chí Minh, nơi có quy mô dân số thực tế trên 20 triệu người sau sắp xếp đơn vị hành chính, yêu cầu kiểm soát chất lượng thực phẩm đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Mỗi ngày, một lượng lớn nông sản, thực phẩm được vận chuyển, tập kết, sơ chế, chế biến và tiêu thụ qua nhiều kênh phân phối. Chỉ một mắt xích xảy ra sai sót cũng có thể tạo ra rủi ro trên diện rộng.
Trong bối cảnh đó, Thường trực HĐND TP Hồ Chí Minh triển khai chuyên đề giám sát công tác quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm từ ngày 4 đến 19/8/2026. Đoàn giám sát do Phó Chủ tịch HĐND TP Hồ Chí Minh Hùynh Thanh Nhân làm Trưởng đoàn, thực hiện theo Nghị quyết số 813/NQ-TTHĐND và Kế hoạch số 822/KH-ĐGS.
Hoạt động giám sát được triển khai tại nhiều địa bàn và loại hình cơ sở, từ chợ đầu mối, doanh nghiệp sản xuất, cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp, bếp ăn trường học đến các cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống.
Một trong những vấn đề nổi bật được đoàn giám sát ghi nhận là độ trễ trong công tác kiểm soát chất lượng thực phẩm tại các đầu mối cung ứng lớn.
Tại Chợ đầu mối Bình Điền, nơi mỗi ngày luân chuyển khoảng 1.775 tấn hàng hóa, ban quản lý đã thực hiện test nhanh gần 1.000 mẫu thực phẩm. Tuy nhiên, kết quả kiểm nghiệm định lượng có thể mất 4-5 ngày, trong khi phần lớn hàng hóa đã được phân phối ra thị trường.
Điều này cho thấy việc kiểm soát an toàn thực phẩm không thể chỉ dựa vào phương thức kiểm tra truyền thống mà cần tăng cường đánh giá nguy cơ, phân loại nguồn hàng, truy xuất nguồn gốc và xây dựng cơ chế cảnh báo nhanh.
Một bất cập khác nằm ở khung thời gian hoạt động của các chợ đầu mối. Phần lớn hoạt động tập kết, sơ chế và giao nhận hàng hóa diễn ra từ 1 giờ đến 5 giờ sáng, ngoài giờ hành chính. Nếu lực lượng kiểm tra chỉ hoạt động theo thời gian thông thường, nguy cơ bỏ lọt vi phạm là rất lớn. Theo đoàn giám sát, phương thức quản lý cần bám sát thời gian, quy mô và phương thức vận hành thực tế của thị trường thay vì chỉ dựa vào lịch kiểm tra cố định.
Đáng chú ý, sự thiếu đồng bộ giữa dữ liệu quản lý và tình trạng hoạt động thực tế của các cơ sở cũng đang làm giảm hiệu quả giám sát. Trong Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026, lực lượng chức năng kiểm tra 310 cơ sở, nhưng 139 cơ sở không thể kiểm tra do đã ngừng hoạt động, thay đổi pháp nhân hoặc chuyển địa điểm. Theo đánh giá, nếu dữ liệu không được cập nhật thường xuyên, nguồn lực kiểm tra sẽ bị phân tán và khó tập trung vào những địa bàn, nhóm thực phẩm có nguy cơ cao.
Trong bối cảnh TP Hồ Chí Minh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, việc xây dựng cơ sở dữ liệu thống nhất, chính xác và có khả năng chia sẻ giữa các cơ quan được xem là nền tảng để chuyển sang quản lý theo nguy cơ, thay vì kiểm tra dàn trải.
Siết chặt bếp ăn tập thể, chuyển từ hậu kiểm sang phòng ngừa
Đợt giám sát cũng tập trung vào các cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp, bếp ăn trường học và khu vực tập trung đông công nhân, học sinh, những mắt xích được đánh giá có nguy cơ cao do mỗi ngày phục vụ số lượng lớn người sử dụng.
Theo số liệu được nêu tại chuyên đề, năm 2025 TP Hồ Chí Minh ghi nhận 8 vụ ngộ độc thực phẩm với 519 người mắc, trong khi năm 2026 tiếp tục xuất hiện một số vụ việc liên quan đến trường học. Điều này đặt ra yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ từ khâu tiếp nhận nguyên liệu, chế biến, bảo quản đến lưu mẫu thực phẩm.
Tại Công ty TNHH MTV Suất ăn công nghiệp Tú Anh, việc ứng dụng mã QR truy xuất nguồn gốc suất ăn được đánh giá là tín hiệu tích cực. Tuy nhiên, theo đoàn giám sát, công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm với quy trình kiểm soát chặt chẽ, bao gồm bếp ăn một chiều, kiểm thực ba bước, lưu mẫu và bảo quản thực phẩm đúng quy định.
Ở phường Thuận Giao, địa bàn có hai khu công nghiệp lớn là VSIP I và Việt Hương, chính quyền đang quản lý 338 cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, đã kiểm tra 11 bếp ăn trường học và 80 cơ sở mầm non. Quy mô quản lý lớn tạo áp lực đáng kể đối với chính quyền cơ sở, nhất là trong điều kiện nguồn lực kiểm tra còn hạn chế.
Điểm nhấn quan trọng nhất của chuyên đề giám sát là định hướng chuyển từ tư duy “phát hiện rồi xử lý” sang “nhận diện nguy cơ và phòng ngừa từ sớm”. Theo đó, chợ đầu mối hoạt động ban đêm cần cơ chế kiểm tra phù hợp với thời gian thực tế; bếp ăn trường học phải được kiểm soát toàn bộ quy trình; suất ăn công nghiệp cần tăng cường truy xuất nguồn gốc; các cơ sở từng vi phạm phải được đưa vào diện giám sát trọng điểm.
Đoàn giám sát cũng đề nghị rà soát, thống kê và tổ chức tập huấn nghiệp vụ bắt buộc cho đội ngũ quản lý và người trực tiếp chế biến tại bếp ăn trường học, cơ sở cung cấp suất ăn công nghiệp. Đây được xem là giải pháp có tính phòng ngừa cao nhằm giảm thiểu nguy cơ xảy ra sự cố ngay từ khâu vận hành.
Theo đánh giá của HĐND TP Hồ Chí Minh, hiệu quả của công tác giám sát không chỉ nằm ở số lượng vi phạm được phát hiện mà quan trọng hơn là khả năng tạo ra thay đổi về chính sách, quy trình và phương thức quản lý. Mục tiêu cuối cùng là xây dựng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm dựa trên dữ liệu, truy xuất nguồn gốc, cảnh báo sớm và phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể, từ cơ quan quản lý, doanh nghiệp đến người tiêu dùng.
Để đạt mục tiêu này, thành phố sẽ phải giải quyết đồng thời nhiều vấn đề như đầu tư năng lực kiểm nghiệm, tăng cường kiểm tra đột xuất, kể cả ngoài giờ hành chính, hoàn thiện cơ chế chia sẻ dữ liệu giữa các sở, ngành và địa phương, đồng thời nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp đối với toàn bộ chuỗi cung ứng thực phẩm.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
