Thông tư 50/2026 điều chỉnh lộ trình tiệm cận Basel III
Thông tư 50/2026/TT-NHNN sửa đổi, bổ sung một số quy định tại Thông tư 22/2019/TT-NHNN vừa được ban hành và sẽ có hiệu lực từ ngày 1/12/2026. Một trong những điểm đáng chú ý là Thông tư 50/2026 tiếp tục sử dụng tỷ lệ LDR thay vì chuyển sang CDR như quy định tại dự thảo trước đó. Trần LDR cũng được nâng từ mức 85% hiện tại lên 95%, áp dụng kể từ thời điểm ngân hàng bắt đầu áp dụng cả hai tỷ lệ LCR và NSFR theo quy định mới.
Bên cạnh đó, các điều kiện và lộ trình áp dụng tỷ lệ đòn bẩy (LEV) và tỷ lệ khả năng chi trả (LCR) cũng được điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn, qua đó giảm áp lực đối với các ngân hàng trong quá trình triển khai các yêu cầu theo Basel III.
MBS Research đánh giá những thay đổi của Thông tư 50/2026 so với dự thảo trước đó mang tính linh hoạt hơn trong giai đoạn chuyển tiếp, vừa tiếp tục hỗ trợ thanh khoản cho các ngân hàng, vừa duy trì cơ chế quản lý hướng tới việc tuân thủ các quy định của Basel III.
Đối với LEV, dự thảo trước đó quy định tỷ lệ tối thiểu 3%, trong khi Thông tư 50/2026 không ấn định trước ngưỡng tối thiểu này hoặc một lộ trình cố định. Thay vào đó, tùy từng thời kỳ và khi cần thiết, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định ngưỡng tối thiểu, thời gian, tần suất và phương thức báo cáo. Ngoài thời gian được yêu cầu áp dụng, các ngân hàng tự quản lý LEV theo quy định nội bộ.
Theo MBS Research, quy định này làm tăng yêu cầu kiểm soát đòn bẩy, đặc biệt đối với các ngân hàng có quy mô tài sản và cam kết ngoại bảng lớn so với vốn cấp 1. Tuy nhiên, tác động ngắn hạn được giảm đáng kể so với dự thảo do Thông tư 50/2026 chưa áp dụng ngay ngưỡng 3%.
Đối với LCR, lộ trình áp dụng cũng được giãn hơn so với dự thảo. Theo đó, tỷ lệ LCR sẽ bắt đầu ở mức 50% từ ngày 1/10/2028, tăng lên 60% năm 2029, 70% năm 2030, 80% năm 2031, 90% năm 2032 và đạt 100% từ ngày 1/10/2033.
Các ngân hàng có thể đăng ký áp dụng sớm. Trước ngày 1/1/2033, ngân hàng có thể đăng ký áp dụng ngay LCR và NSFR ở mức 100% nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.
MBS Research cho rằng việc tăng yêu cầu duy trì tài sản thanh khoản chất lượng cao có thể làm tăng nhu cầu nắm giữ tiền mặt, trái phiếu Chính phủ và các tài sản có tính thanh khoản cao khác. Điều này có thể làm giảm phần tài sản được phân bổ vào các tài sản có khả năng sinh lời cao hơn. Tuy nhiên, lộ trình theo Thông tư 50/2026 được giãn hơn so với dự thảo, qua đó giảm áp lực tuân thủ trong ngắn hạn.
Dư nợ tín dụng tăng nhanh, áp lực cân đối nguồn vốn gia tăng
Theo MBS Research, tính đến ngày 28/9/2026, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 20,6 triệu tỷ đồng, tăng 13,2% so với đầu năm. Tín dụng tiếp tục tăng nhanh hơn huy động vốn, dù tăng trưởng huy động VND trong 9 tháng đầu năm 2026 đã dần bắt kịp tăng trưởng tín dụng VND.
Tại 27 ngân hàng, LDR cuối quý II/2026 tăng 118 điểm cơ bản so với cuối quý trước và tăng 255 điểm cơ bản so với đầu năm. Mặc dù tỷ lệ này vẫn thấp hơn trần 85%, mặt bằng LDR nhìn chung đã cao hơn đáng kể so với các giai đoạn trước, phản ánh áp lực cân đối nguồn vốn ngày càng gia tăng.
Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước đã triển khai một số biện pháp kỹ thuật nhằm giảm áp lực thanh khoản và hỗ trợ khả năng tài trợ tín dụng của hệ thống. Trong đó, tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào mẫu số LDR được nâng từ 20% lên 50%. Đồng thời, tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn được nâng từ 30% lên 40%, nhằm hỗ trợ các khoản vay trung, dài hạn và các dự án hạ tầng trọng điểm.
Tuy nhiên, MBS Research đánh giá đây chủ yếu là các giải pháp hỗ trợ trong ngắn hạn và có thể làm gia tăng rủi ro chênh lệch kỳ hạn cũng như áp lực thanh khoản nếu tăng trưởng tín dụng tiếp tục duy trì ở mức cao.
Do đó, theo MBS Research, việc Ngân hàng Nhà nước xây dựng một lộ trình quản lý thanh khoản và cơ cấu nguồn vốn rõ ràng hơn là cần thiết, nhằm vừa hỗ trợ tăng trưởng tín dụng, vừa bảo đảm chất lượng bảng cân đối và an toàn hệ thống trong trung và dài hạn.
Với Thông tư 50/2026, MBS Research cho rằng việc nâng trần LDR lên 95% có thể giúp giảm áp lực thanh khoản và tạo thêm dư địa cho vay đối với các ngân hàng nếu các ngân hàng sớm áp dụng các tỷ lệ LCR và NSFR vào quản lý.
LDR được nâng lên 95%, ngân hàng có thêm dư địa cho vay
Một thay đổi đáng chú ý khác của Thông tư 50/2026 là cách tính LDR. Theo quy định hiện hành, LDR tối đa ở mức 85% và cách tính chủ yếu dựa trên dư nợ cho vay và tiền gửi hoặc giấy tờ có giá. Trong dự thảo trước đó, tỷ lệ này được chuyển sang CDR, với tử số mở rộng thành dư nợ cấp tín dụng, bao gồm cho vay, các khoản cấp tín dụng khác, đầu tư trái phiếu doanh nghiệp và ủy thác cấp tín dụng.
Tuy nhiên, Thông tư 50/2026 quay lại áp dụng LDR và nâng ngưỡng tối đa lên 95%. Theo MBS Research, mẫu số được mở rộng và điều chỉnh đáng kể, trong đó bổ sung nguồn vay nước ngoài, vốn và quỹ, lợi nhuận chưa phân phối, nguồn vốn liên ngân hàng ròng; đồng thời loại trừ trái phiếu doanh nghiệp và các khoản cấp tín dụng ngoài cho vay theo quy định.
Việc nâng trần LDR giúp nới giới hạn so với quy định tại Thông tư 22/2019, song MBS Research lưu ý tác động thực tế sẽ phụ thuộc vào cấu trúc bảng cân đối của từng ngân hàng. Những ngân hàng có nguồn vay nước ngoài, vốn chủ sở hữu và lợi nhuận giữ lại lớn có thể tăng được cấu phần mẫu số, trong khi các ngân hàng có lượng trái phiếu doanh nghiệp hoặc các khoản cấp tín dụng ngoài cho vay lớn có thể chịu tác động theo chiều ngược lại.
Đối với NSFR, Thông tư 50/2026 chuyển sang áp dụng tỷ lệ nguồn vốn ổn định ròng trên nguồn vốn ổn định yêu cầu, thay cho cơ chế quy định tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn. Lộ trình NSFR được giữ theo dự thảo, với mức 90% từ ngày 1/10/2028, 95% từ năm 2029 và 100% từ năm 2030.
Theo MBS Research, quy định này khuyến khích các ngân hàng tăng tỷ trọng nguồn vốn ổn định, có kỳ hạn dài và hạn chế phụ thuộc vào nguồn vốn ngắn hạn để tài trợ cho tài sản dài hạn. Điều này có thể tạo áp lực tăng huy động trung và dài hạn, qua đó làm tăng chi phí vốn đối với những ngân hàng có cơ cấu nguồn vốn ngắn hạn hoặc phụ thuộc nhiều vào các nguồn tiền gửi kém ổn định.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
