Thị trường xăng dầu bao giờ hết "nóng"?

Hôm qua, người dân TP.HCM chấp nhận đi mua xăng theo kiểu mậu dịch, phân phối "chỉ 30.000 mỗi xe máy/lần". 5 ngón tay người mua và 3 ngón tay người bán trong một bức ảnh mà báo chí chụp được - là hình ảnh rất khó tả, cho thấy sự bế tắc, lúng túng của lĩnh vực kinh doanh vốn được coi là đặc biệt quan trọng này.

Mua bán hàng hóa là câu chuyện của thị trường. Nhưng ở lĩnh vực xăng dầu - vì các lý do vừa là mặt hàng thiết yếu, nhưng cần đảm bảo an ninh năng lượng, mặt hàng này có sự điều tiết mạnh mẽ của nhà nước với nguyên tắc "bất di bất dịch" là đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. 

Hài hòa là thế nào khi doanh nghiệp đầu mối thì kêu trời vì càng bán càng lỗ, người dân thì khốn khổ không chỉ bởi giá tăng cao, mà ngay đến việc muốn mua đủ 1 bình cho xe chạy cũng phải đi lòng vòng vài cửa hàng xăng vẫn không mua đủ?

Thiếu hụt nguồn cục bộ do sự "đứt gãy" cung ứng từ Nhà máy lọc hóa dầu Nghi Sơn được xem là xuất phát điểm, cộng thêm mức giá bán lẻ chưa theo kịp với giá cơ sở, trong bối cảnh nguồn cung thế giới căng thẳng và những biến động mạnh của giá thế giới... khiến thị trường xăng dầu trong nước rơi vào "vòng xoáy" khan hàng, tăng giá, doanh nghiệp đóng cửa vì thua lỗ.

Tình trạng này xảy ra từ 1 tuần trước Tết Nguyên đán Nhâm Dân. Thời điểm trước Tết, trong bối cảnh nhiều cây xăng "đóng cửa" vì lý do khan hàng gây xáo trộn mạnh, Phó Thủ tướng Lê Văn Thành đã phải ra yêu cầu "không để xảy ra thiếu hụt xăng dầu". Ông Thành cũng chỉ rõ: việc để xảy ra tình trạng thiếu hụt, khan hiếm, đóng cửa cây xăng thuộc trách nhiệm chỉ đạo, điều hành của Bộ Công thương. Đồng thời yêu cầu Bộ này có giải pháp cụ thể để tránh xảy ra tình trạng khan hàng, thiếu hụt.

Ngay sau chỉ đạo đó, nhiều cuộc họp của Bộ Công Thương nhằm giải quyết tình trạng này đã diễn ra. Bộ trưởng Công thương Nguyễn Hồng Diên cũng đã "hứa" sẽ chỉ đạo, điều hành, không để xảy ra khan hiếm, thiếu hụt nguồn cung xăng dầu trong nước.

Nhưng hứa xong rồi, mà giải pháp thì chưa có gì mới ngoài việc điều chỉnh tăng giá mạnh, tới cả 1.000 đ/lít vào ngày 11/2 mới đây. 

Hôm qua, trong bối thị trường cảnh xăng dầu tiếp tục khan hiếm, nhiều cây xăng bán hàng kiểu "nhỏ giọt" khiến người dân bức xúc, Phó Thủ tướng Lê Minh Khái lại tiếp tục ra một văn bản yêu cầu Bộ Công thương chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính chủ động điều hành giá xăng dầu, trong đó cần bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho thị trường trong nước.

Văn bản cũng nhấn mạnh, cơ quan điều hành cần “chịu trách nhiệm toàn diện về kết quả điều hành giá xăng dầu; kiểm tra, xử lý nghiêm, không để xảy ra các hành vi trục lợi, đầu cơ, vi phạm pháp luật”. 

Văn bản này tiếp tục là một nhắc nhở về trách nhiệm điều hành thị trường xăng dầu của liên bộ, trong đó Bộ Công Thương chịu trách nhiệm chính.

Và nếu theo dõi quan điểm của Bộ Công Thương sẽ thấy, cho đến thời điểm này, cam kết "không để thiếu hụt nguồn cung" vẫn chỉ ở trên giấy. Hôm 15/2, trả lời báo chí, ông Trần Duy Đông - Vụ trưởng Vụ thị trường trong nước khẳng định "hiện nay tình hình nguồn cung xăng, dầu có tốt hơn so với cách đây một tuần. Tuy nhiên, việc thiếu hụt cục bộ chưa hoàn toàn được khắc phục".

Theo dự báo mà Bộ Công thương đưa ra, có thể một vài tuần tới, tình hình thị trường sẽ tốt hơn khi hàng về nhiều hơn, giảm áp lực cho các doanh nghiệp. Bộ này cũng cho biết, sẽ dùng nhiều công cụ để điều hành thị trường, đảm bảo đủ nguồn cung, không để xảy ra khan hiếm xăng dầu.

Ngoài Quỹ Bình ổn, công cụ thuế, phí cũng đã được tính đến trong trường hợp giá xăng dầu trên thế giới tiếp tục tăng cao.

Trong khi mọi giải pháp đưa ra vẫn chỉ là dự kiến, ngày hôm nay, thị trường xăng dầu vẫn đang rất nóng, tình trạng khan hàng vẫn xảy ra ở nhiều cây xăng.

"Xăng nhiều là báo nói chớ cây xăng không có nói" - là title một bài báo, cũng là lời "quặc" lại của người bán xăng khi khách mua kêu " nghe báo chí nói xăng không thiếu". Nó cho thấy sự thật đằng sau những lời hứa "ổn định nguồn cung", "đảm bảo điều hành thị trường xăng dầu"...  mà cơ quan quản lý vẫn phát ngôn khá trơn tru trên các phương tiện truyền thông đại chúng.

Sự thật là nhiều năm nay, thị trường xăng dầu trong nước vẫn luôn phập phù, bất chấp khi chúng ta phụ thuộc phần lớn vào thị trường xăng dầu thế giới như trước đây hay đã chủ động tới 70 - 80% nguồn cung trong nước như hiện nay. Điều đó cho thấy sự lúng túng trong công tác chỉ đạo điều hành của cơ quan quản lý, sự yếu kém trong công tác dự báo thị trường của các cơ quan chuyên môn.

Nguồn: thuongtruong.com.vn