Dư địa của thị trường Halal đang mở rộng, yêu cầu cao
Phát biểu tại hội nghị giao ban xúc tiến thương mại với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, ông Vũ Bá Phú, Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại cho biết, trên thế giới hiện có khoảng 2 tỷ người Hồi giáo sinh sống tại 112 quốc gia, trong đó có 57 quốc gia thành viên của Tổ chức Hợp tác Hồi giáo, chiếm khoảng 25% dân số thế giới. Đặc biệt, người dân theo đạo Hồi chiếm số đông tại khu vực châu Á và Trung Đông.
Theo ông Vũ Bá Phú, thị trường Halal toàn cầu đang chứng kiến sự tăng trưởng mạnh, với quy mô vô cùng lớn. Đáng chú ý, thị trường này không còn chỉ giới hạn trong nhóm thực phẩm đáp ứng tiêu chuẩn Halal mà đã mở rộng sang nhiều lĩnh vực như mỹ phẩm, du lịch, tài chính và logistics.
Cùng với đó, xu hướng tiêu dùng theo tiêu chuẩn Halal ngày càng nhận được sự quan tâm của người tiêu dùng ngoài cộng đồng Hồi giáo, do gắn với các yêu cầu về tính minh bạch và an toàn trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Điều này cho thấy dư địa của thị trường Halal không chỉ nằm trong cộng đồng Hồi giáo mà còn có khả năng mở rộng sang các nhóm người tiêu dùng khác.
Ông Vũ Bá Phú nhận định, trong bối cảnh kinh tế thế giới có nhiều biến động, thị trường Halal có thể tạo thêm động lực tăng trưởng mới. Việt Nam hiện có thế mạnh xuất khẩu ở nhiều nhóm sản phẩm, trong đó có nông sản, thực phẩm thông thường. Việc phát triển ngành Halal sẽ mở thêm hướng đi cho hoạt động xuất khẩu.
Không chỉ hướng đến thị trường nước ngoài, phát triển các sản phẩm, dịch vụ đáp ứng tiêu chuẩn Halal còn có thể tạo thêm động lực cho thị trường trong nước, qua đó đóng góp vào mục tiêu duy trì tăng trưởng kinh tế hai con số trong thời gian tới.
Ông Vũ Bá Phú nhấn mạnh, để ngành Halal Việt phát triển mạnh mẽ, đồng thời hiện thực hóa được cái mục tiêu đưa nông sản, thực phẩm, hàng hóa Việt Nam vào tham gia sâu vào chuỗi giá trị Halal toàn cầu, đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng hai con số cho xuất khẩu, đối với cả hệ thống thương vụ và văn phòng xúc tiến thương mại Việt Nam ở nước ngoài, đề nghị, chủ động theo dõi, cập nhật và cảnh báo sớm các thay đổi về chính sách, về rào cản kỹ thuật, về quy chuẩn, chất lượng, quy định ghi nhãn Halal tại địa bàn cơ sở.
Tăng cường tìm kiếm, kết nối các doanh nghiệp Việt Nam với các chuỗi siêu thị, đại siêu thị lớn như là Lulu, KGF, chuỗi bán lẻ tại ASEAN, Trung Đông và các nền tảng thương mại điện tử Halal, B2B quốc tế. Phối hợp với các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức chứng nhận… tổ chức các khóa tập huấn phổ biến kiến thức văn hóa Hồi giáo, quy chuẩn kỹ thuật Halal theo từng thị trường chuyên biệt.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp và các hợp tác xã, lãnh đạo Cục Xúc tiến thương mại cho rằng, cần thay đổi tư duy tiếp cận, từ tiếp cận thị trường Halal một cách bài bản, dài hạn, coi chứng nhận Halal là giấy thông hành chiến lược chứ không phải là thủ tục để đối phó ngắn hạn.
Doanh nghiệp cần xác định rõ thị trường đích ngay từ đầu và đặc biệt cần giữ chữ tín, nghiêm túc đầu tư chuẩn hóa quy trình, chuyển dịch mạnh mẽ cơ cấu sản phẩm, mạnh dạn thử nghiệm mô hình đi cùng nhau, liên kết giữa doanh nghiệp đầu chuỗi.
Gỡ nút thắt từ tiêu chuẩn Halal
Theo đó, ông Nguyễn Tuấn Anh, Quyền Giám đốc Trung tâm Chứng nhận Phù hợp (QUACERT), Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cho hay, đối với hoạt động xuất khẩu sang thị trường Halal, yêu cầu về tiêu chuẩn và chứng nhận ngày càng trở thành điều kiện quan trọng. Chứng nhận Halal được xem như một “giấy thông hành” trong thương mại, đồng thời là bằng chứng cho thấy sản phẩm, cơ sở sản xuất hoặc dịch vụ đáp ứng các yêu cầu tương ứng.
Tuy nhiên, Halal không chỉ là việc doanh nghiệp bổ sung thêm một loại giấy chứng nhận vào bộ hồ sơ xuất khẩu. Theo ông Nguyễn Tuấn Anh, tiêu chuẩn đối với sản phẩm hàng hóa tập trung vào nguyên liệu, quá trình sản xuất, bảo quản, vận chuyển, ghi nhãn và truy xuất nguồn gốc. Mục tiêu là bảo đảm tính Halal, ngăn ngừa lây nhiễm chéo và duy trì tính toàn vẹn của sản phẩm trong suốt chuỗi cung ứng.
Ông cũng đồng thời nhấn mạnh, “phải làm đúng ngay từ đầu”, bởi với sản phẩm Halal, yếu tố niềm tin có ý nghĩa đặc biệt. Nếu sản phẩm vi phạm nguyên tắc Halal, ảnh hưởng không chỉ dừng ở một lô hàng hay một doanh nghiệp mà còn có thể tác động tới uy tín của thương hiệu.
Cũng theo ông Nguyễn Anh Tuấn, một trong những thách thức lớn đối với hàng Halal Việt Nam hiện nay là sự khác biệt giữa các thị trường. Hiện chưa có một hệ thống tiêu chuẩn Halal thống nhất và phổ biến toàn cầu như cách doanh nghiệp vẫn quen thuộc với một số bộ tiêu chuẩn ISO. Các thị trường có thể áp dụng những yêu cầu dựa trên tiêu chuẩn của Malaysia, khu vực Vùng Vịnh, Tổ chức Hợp tác Hồi giáo hay Indonesia.
Việc mở rộng hệ thống tiêu chuẩn có ý nghĩa quan trọng bởi dư địa của thị trường Halal không chỉ nằm ở thực phẩm. Khi yêu cầu Halal ngày càng được quan tâm trong nhiều lĩnh vực, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn sẽ trở thành một bộ phận của năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và ngành hàng.
Tuy nhiên, chuẩn hóa cũng cần đi cùng cách tiếp cận sát từng thị trường. Từ thực tế của đơn vị, bà Vũ Thị Thanh Huyên, Tổng Giám đốc Hợp tác xã Nhà Xanh Toàn Cầu đề xuất, hoạt động xúc tiến thương mại cần đi sâu vào từng thị trường. Chẳng hạn, khi doanh nghiệp muốn vào Indonesia, cần làm rõ thị trường này yêu cầu những gì, sản phẩm của doanh nghiệp đã đáp ứng đến đâu, chất lượng có ổn định không và khả năng cung ứng có bảo đảm hay không.
Một cách tiếp cận khác được doanh nghiệp đề xuất là thay vì triển khai quá nhiều sản phẩm cùng lúc, có thể lựa chọn một số sản phẩm, doanh nghiệp và thị trường trọng điểm để tập trung hỗ trợ. Khi một sản phẩm thành công, kinh nghiệm về tiêu chuẩn, chứng nhận, thị trường, khách hàng và tổ chức sản xuất có thể trở thành bài học cho những doanh nghiệp, sản phẩm tiếp theo.
Cách làm này cho phép hoạt động hỗ trợ xuất khẩu đi từ những trường hợp cụ thể, qua đó hình thành kinh nghiệm và quy trình có thể nhân rộng. Đây cũng là hướng phù hợp với đặc thù của thị trường Halal, nơi yêu cầu “đúng chuẩn” không chỉ nằm trên giấy tờ mà phải được duy trì trong toàn bộ quá trình sản xuất và cung ứng.
Đây cũng là điểm mà vai trò của các thương vụ Việt Nam tại nước ngoài được doanh nghiệp kỳ vọng nhiều hơn. Không chỉ cung cấp thông tin chung, doanh nghiệp cần được hỗ trợ nhận diện nhu cầu thực tế, yêu cầu kỹ thuật, những khác biệt trong quy định, chứng nhận được chấp nhận và các đối tác phù hợp.
Nhìn nhận sản phẩm Halal ở góc độ thị trường trong nước, bà Bá Thị Nguyệt Thu, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến và Trải nghiệm HalalViet cho rằng, phát triển sản phẩm Halal không chỉ phục vụ xuất khẩu. Nhu cầu trong nước đang xuất hiện rõ hơn từ hệ thống khách sạn, nhà hàng và khu du lịch phục vụ khách quốc tế theo đạo Hồi. Việc hình thành nguồn cung đạt chuẩn tại Việt Nam vì thế có thể vừa phục vụ thị trường nội địa, vừa tạo nền tảng cho xuất khẩu.
Bà Bá Thị Nguyệt Thu đề xuất, đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, việc liên kết với những hệ thống sản phẩm có sẵn hoàn toàn có thể gia nhập thị trường này. Chúng ta cùng nhau xây dựng một hệ sinh thái thì chắc chắn sẽ thay đổi được rất nhiều.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
