“Sân chơi” vẫn trong tay khối ngoại
Sau gần ba thập kỷ hình thành và phát triển, thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam vẫn in đậm dấu ấn của dòng vốn ngoại. Dẫu vậy, những chuyển động mới về công nghệ, sự thay đổi trong kênh phân phối và sự hình thành của các hệ sinh thái tài chính đang từng bước làm lung lay trật tự vốn được xem là “bất biến”, qua đó mở ra những khe cửa mới dù hẹp cho các doanh nghiệp nội địa.
Nếu nhìn từ góc độ cấu trúc cạnh tranh, có thể thấy rõ rằng bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam vẫn là một “sân chơi” mà các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nắm vai trò chủ đạo. Gần 30 năm trôi qua, ưu thế này không những không suy giảm mà còn được củng cố bởi nền tảng tài chính vững chắc, kinh nghiệm vận hành tích lũy qua nhiều thị trường và một hệ thống quản trị được chuẩn hóa bài bản.
Số liệu từ Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam cho thấy, tính đến hết năm 2025, bức tranh thị phần toàn ngành gần như không có sự xáo trộn đáng kể. Doanh thu vẫn chủ yếu tập trung vào nhóm doanh nghiệp ngoại, phản ánh mức độ chi phối sâu và rộng của khối này trên toàn thị trường.
Ở chỉ tiêu doanh thu phí khai thác mới, Bảo Việt Nhân thọ tiếp tục là cái tên dẫn đầu với 20,8% thị phần, tăng đáng kể so với mức 16,7% trước đó. Đây là một trong số rất ít doanh nghiệp nội địa còn giữ được vị thế cạnh tranh trong bối cảnh áp lực từ khối ngoại ngày càng gia tăng.
Xếp sau là Dai-ichi Life Việt Nam với 13,2% và AIA Việt Nam với 11,3%. Những doanh nghiệp này vẫn duy trì vai trò dẫn dắt nhờ chiến lược phân phối đa kênh cùng sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ các tập đoàn mẹ ở nước ngoài.
Ở các vị trí tiếp theo, Manulife Việt Nam chiếm 8,8% thị phần, trong khi Generali đạt 7,6%. Đáng chú ý, MB Life đã vươn lên vị trí thứ 6 với 6,6%, tăng mạnh so với mức 5,2% trước đó, qua đó cải thiện đáng kể thứ hạng trên bảng xếp hạng.
Hai vị trí còn lại trong top 8 lần lượt thuộc về Prudential với 6,4% và FWD Việt Nam với 5,5%. Tổng cộng, 8 doanh nghiệp đứng đầu đã nắm giữ hơn 80% thị phần, cho thấy mức độ tập trung cao của ngành cũng như những rào cản gia nhập không hề nhỏ đối với các tân binh.
Đáng lưu ý, trong nhóm dẫn đầu này chỉ có hai doanh nghiệp nội địa là Bảo Việt Life và MB Life, trong khi 6/8 còn lại đều là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, chiếm gần 53% tổng doanh thu phí khai thác mới của toàn thị trường.
Phần thị trường còn lại khoảng 20% cũng không nằm ngoài quỹ đạo của khối ngoại khi chủ yếu thuộc về các tập đoàn tài chính quốc tế như Chubb Life, Cathay Life, Fubon Life, Sun Life hay Hanwha Life Việt Nam. Điều này cho thấy sự hiện diện gần như bao trùm của doanh nghiệp nước ngoài trong toàn bộ hệ sinh thái bảo hiểm nhân thọ tại Việt Nam.
Theo nhận định của các chuyên gia, lợi thế của khối doanh nghiệp ngoại không chỉ nằm ở tiềm lực tài chính dồi dào, mà còn ở kinh nghiệm vận hành đã được kiểm chứng, năng lực thiết kế sản phẩm linh hoạt và hệ thống quản trị rủi ro được chuẩn hóa qua nhiều thị trường khác nhau.
Cơ hội trong cấu trúc mới
Dù bức tranh thị phần chưa có nhiều xáo trộn rõ rệt, thị trường bảo hiểm nhân thọ Việt Nam thực tế đang bước vào một giai đoạn chuyển dịch mang tính bản lề. Những thay đổi về công nghệ, sự dịch chuyển của các kênh phân phối và đặc biệt là biến động trong hành vi khách hàng đang âm thầm định hình lại trật tự cạnh tranh theo cách không còn tuyến tính như trước.
Các chuyên gia nhận định, thị trường hiện nay có thể được nhìn như sự tương tác thậm chí là va chạm giữa ba nhóm lực lượng chính.
Nhóm thứ nhất vẫn là các công ty bảo hiểm toàn cầu là lực lượng đã đóng vai trò trung tâm trong suốt gần ba thập kỷ mở rộng thị trường. Đây là những doanh nghiệp sở hữu lợi thế toàn diện: từ năng lực tài chính, kinh nghiệm vận hành, cho tới khả năng thiết kế sản phẩm và hệ thống quản trị đã được chuẩn hóa qua nhiều quốc gia.
Chính những yếu tố này giúp họ duy trì vị thế dẫn dắt trong thời gian dài. Tuy nhiên, ưu thế tưởng chừng bền vững ấy đang bắt đầu chịu áp lực khi cách thức tiếp cận khách hàng không còn phụ thuộc hoàn toàn vào lực lượng tư vấn truyền thống, mà đang dịch chuyển mạnh sang các nền tảng số và hệ sinh thái tích hợp.
Nhóm thứ hai là các công ty bảo hiểm gắn với ngân hàng, lực lượng nổi lên với tốc độ tăng trưởng đáng chú ý trong những năm gần đây. Điểm khác biệt cốt lõi của nhóm này nằm ở việc họ không chỉ bán bảo hiểm, mà khai thác cả một hệ sinh thái tài chính sẵn có.
Ngân hàng với vai trò trung tâm nắm giữ dữ liệu dòng tiền, lịch sử giao dịch và hành vi tiêu dùng của khách hàng. Khi bảo hiểm được “gài” trực tiếp vào các sản phẩm như tín dụng, đầu tư hay quản lý tài sản, việc phân phối không chỉ trở nên hiệu quả hơn mà còn gắn chặt với nhu cầu thực tế, thậm chí là nhu cầu “phát sinh theo ngữ cảnh”.
Đây chính là nền tảng của mô hình “bảo hiểm nhúng”, nơi sản phẩm bảo hiểm không còn tồn tại như một giao dịch độc lập, mà trở thành một phần của trải nghiệm tài chính tổng thể.
Sự trỗi dậy của mô hình này đang làm dịch chuyển quyền lực trong ngành: từ các doanh nghiệp bảo hiểm truyền thống sang các nền tảng phân phối những bên sở hữu dữ liệu và điểm chạm khách hàng. Khi đó, công ty bảo hiểm nếu không nắm được “cửa vào” khách hàng sẽ buộc phải điều chỉnh chiến lược, thậm chí chấp nhận vai trò phía sau trong chuỗi giá trị.
Nhóm thứ ba là các doanh nghiệp nội địa, với đại diện tiêu biểu như Bảo Việt Life. Vai trò của nhóm này không chỉ nằm ở quy mô hay thị phần, mà còn ở mức độ nhận diện thương hiệu và quan trọng hơn là niềm tin tích lũy từ người tiêu dùng trong nước qua thời gian dài.
Theo các chuyên gia, lợi thế lớn nhất của doanh nghiệp nội không phải là vốn hay công nghệ, mà là sự am hiểu thị trường bản địa: từ đặc thù hành vi khách hàng, mạng lưới phân phối rộng khắp cho tới khả năng thích ứng linh hoạt với những biến động chính sách và xã hội.
Nhìn từ góc độ tổng thể, những thay đổi hiện nay cho thấy thị trường bảo hiểm nhân thọ đang dịch chuyển từ giai đoạn mở rộng sang giai đoạn cạnh tranh chiều sâu. Khi thị trường dần tiệm cận trạng thái bão hòa, yếu tố quyết định không còn nằm ở việc “bán được bao nhiêu”, mà là “giữ được bao lâu” và “khai thác được bao nhiêu giá trị trên mỗi khách hàng”.
Chính sự thay đổi này đang mở ra một cửa sổ cơ hội cho doanh nghiệp nội tái định vị. Khi cuộc chơi không còn phụ thuộc tuyệt đối vào quy mô vốn hay kinh nghiệm quốc tế, những doanh nghiệp có lợi thế về dữ liệu địa phương, mạng lưới phân phối và độ tin cậy thương hiệu hoàn toàn có thể từng bước gia tăng hiện diện.
Tuy nhiên, cơ hội không đồng nghĩa với dễ dàng. Thách thức vẫn hiện hữu và thậm chí ngày càng rõ nét. Các chuyên gia cho rằng, nếu muốn tận dụng được giai đoạn chuyển dịch này, doanh nghiệp nội buộc phải đầu tư mạnh hơn vào công nghệ, nâng cấp năng lực quản trị, đồng thời cải thiện chất lượng sản phẩm và dịch vụ là những yếu tố vốn chưa phải là điểm mạnh trong suốt thời gian qua.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
