Thị trường trái phiếu tăng trưởng mạnh nhưng còn nhiều tồn tại
Theo đó, ngày 6/2/2026, Tổng Thanh tra Chính phủ ban hành Kết luận thanh tra số 46/KL-TTCP về thanh tra việc chấp hành chính sách, pháp luật về phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ và sử dụng nguồn tiền từ trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ. Qua đó, cơ quan thanh tra đã tiến hành thanh tra việc chấp hành chính sách pháp luật về phát hành trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) riêng lẻ và sử dụng nguồn vốn từ phát hành tại 26 tổ chức phát hành (TCPH).
Trong số này, lĩnh vực bất động sản chiếm tỷ trọng lớn nhất với 10 TCPH phát hành 88 mã trái phiếu trị giá 52.573 tỷ đồng; Năng lượng có 3 TCPH với 5 mã trị giá 3.832 tỷ đồng; thương mại dịch vụ 6 TCPH với 70 mã trị giá 20.305 tỷ đồng; Kinh doanh chứng khoán 2 TCPH với 53 mã trị giá 18.376 tỷ đồng; sản xuất kinh doanh 2 TCPH với 31 mã trị giá 13.098 tỷ đồng; và các lĩnh vực khác 3 TCPH với 24 mã trị giá 11.594 tỷ đồng.
Theo báo cáo về kết quả hoạt động của 20 TCPH còn dư nợ trái phiếu tại thời điểm 30/11/2024, có 13 doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận tại ngày 31/12/2024, trong khi 7 doanh nghiệp bị lỗ.
Thanh tra Chính phủ đánh giá thị trường trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ trong những năm gần đây phát triển mạnh, trở thành kênh huy động vốn dài hạn quan trọng với chi phí thấp hơn vay ngân hàng và không làm thay đổi quyền sở hữu như phát hành cổ phiếu. Công cụ này đặc biệt phù hợp với doanh nghiệp cần tài trợ dự án quy mô lớn hoặc tái cơ cấu nợ, đồng thời góp phần giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng trong việc huy động vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn.
Khung pháp lý điều chỉnh thị trường cũng từng bước được hoàn thiện thông qua Luật, Nghị định và Thông tư của Bộ Tài chính nhằm tăng cường minh bạch và hạn chế rủi ro. Tuy nhiên, qua thanh tra đối với 26 TCPH hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau, cơ quan chức năng xác định vẫn tồn tại các hạn chế, khuyết điểm và vi phạm trong quá trình phát hành và sử dụng vốn.
Nhiều sai phạm về công bố thông tin và sử dụng vốn trái phiếu
Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều vi phạm cụ thể. Trong đó, CTCP Thành Thành Công – Biên Hòa (HOSE: SBT) phát hành trái phiếu không có văn bản đăng ký gửi Bộ Tài chính theo quy định; không công bố phương án phát hành; chưa đăng ký, lưu ký hoặc đăng ký, lưu ký trái phiếu không đúng thời hạn; chưa thực hiện đăng ký lưu ký tập trung tại Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam hoặc Sở Giao dịch Chứng khoán theo quy định.
Ngoài ra, có 17 TCPH công bố thông tin chưa đầy đủ nội dung theo quy định, gồm thiếu thông tin về mục đích phát hành, thời điểm giải ngân, ngày dự kiến phát hành hoặc thông tin tài sản bảo đảm, như CTCP Đầu tư và Kinh doanh Nhà Khang Điền (HOSE: KDH), CTCP Đầu tư và Quản lý khách sạn TNH, CTCP Cá Tầm Việt Nam, Tập đoàn Đầu tư I.P.A, CTCP Đầu tư Thành Thành Công, Thành Thành Công – Biên Hòa, CTCP Năng lượng Bắc Phương, Chứng khoán Tiên Phong (ORS), CTCP Tập đoàn R&H, CTCP Ngoại thương và Phát triển Đầu tư Địa ốc Châu Lục, CTCP Hội An Invest, Chứng khoán Rồng Việt…
4 TCPH mua lại trái phiếu trước hạn khi chưa được cấp có thẩm quyền phê duyệt gồm Hưng Thịnh Investment, Cá Tầm Việt Nam, Ngoại thương và Phát triển Đầu tư Địa ốc Châu Lục và Chứng khoán Rồng Việt.
10 TCPH không công bố thông tin định kỳ về báo cáo tài chính, tình hình sử dụng vốn, thanh toán gốc lãi và thực hiện cam kết với trái chủ; 7 tổ chức không công bố thông tin bất thường về chậm thanh toán hoặc thay đổi tài sản bảo đảm; 8 tổ chức không công bố thông tin về mua lại trái phiếu trước hạn. Ngoài ra, 3 tổ chức công bố thông tin chưa đầy đủ nội dung; 3 tổ chức chậm công bố thông tin về mua lại trước hạn; 3 tổ chức chậm công bố thông tin bất thường; 2 tổ chức công bố thông tin chưa chính xác.
Có 19 TCPH chậm công bố thông tin định kỳ, bao gồm KDH, VT3C, TGXC, FDLC, TNHC, Nam Rạch Chiếc, BPEC, VCP, DCT Partners Việt Nam, DIC Corp (HOSE: DIG), PC1 (HOSE: PC1), IPA (HNX: IPA), Cá Tầm Việt Nam, Tập đoàn R&H, Hội An Invest, Đầu tư Thương mại Bình Tân…
Về nghĩa vụ thanh toán, 2 TCPH dù đã trả đủ gốc và lãi nhưng từng chậm trả lãi; 3 tổ chức không thanh toán đầy đủ gốc, lãi trái phiếu và quá hạn từ năm 2023.
Thanh tra cũng xác định 14 TCPH sử dụng vốn trái phiếu không đúng phương án đã công bố hoặc không đúng quy định, trong đó PC1 sử dụng sai 90 tỷ đồng; KDH hơn 100 tỷ đồng; Nam Rạch Chiếc hơn 10 tỷ đồng; SBT 1.076 tỷ đồng; Đầu tư Thành Thành Công 600 tỷ đồng; Tập đoàn Đầu tư I.P.A 3.574 tỷ đồng.
8 TCPH sử dụng tiền trái phiếu để hợp tác đầu tư hoặc bổ sung vốn cho công ty con nhưng không cung cấp được tài liệu chứng minh việc quản lý, giám sát mục đích sử dụng vốn, hoặc hợp tác đầu tư vào dự án chưa đủ điều kiện huy động vốn, như VT3C 1.730 tỷ đồng; TGXC 1.350 tỷ đồng; DCT Partners Việt Nam 1.875 tỷ đồng; Cá Tầm Việt Nam gần 298 tỷ đồng; INVESTCO 1.000 tỷ đồng.
Một số doanh nghiệp chưa tuân thủ quy trình chào bán trái phiếu, như thu và sử dụng tiền trước ngày phát hành; đặt cọc chuyển nhượng cổ phần nhưng chưa hoàn tất giao dịch; thanh toán vượt giá trị hợp đồng; sử dụng vốn sai mục đích; cho vay hoặc gửi ngân hàng trước khi sử dụng; hợp tác kinh doanh dự án chưa đủ điều kiện huy động vốn; hoặc thay đổi mục đích sử dụng vốn khi chưa được trái chủ thông qua.
Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Tài chính chủ trì nghiên cứu sửa đổi, bổ sung Nghị định về phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ và ban hành thông tư hướng dẫn nhằm khắc phục các tồn tại, bất cập. Bộ Tài chính được yêu cầu chỉ đạo HNX yêu cầu các tổ chức phát hành chấn chỉnh việc phát hành, quản lý và công bố thông tin; xác định trách nhiệm tập thể, cá nhân; khẩn trương rà soát và khắc phục vi phạm.
Các tổ chức phát hành cũng được yêu cầu nghiêm túc khắc phục tồn tại, thực hiện đầy đủ chỉ đạo của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và HNX, đồng thời báo cáo kết quả thực hiện để tổng hợp trình Bộ Tài chính và Thanh tra Chính phủ.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
