Hai trụ cột chính của chính sách lần này là mở rộng mạnh mẽ các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn và cấm triệt để việc trưng bày thuốc lá tại các điểm bán. Các biện pháp này không chỉ áp dụng với thuốc lá điếu truyền thống mà còn bao trùm cả thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới.
Mở rộng gần như toàn bộ không gian trong nhà thành khu vực cấm hút thuốc
Theo dự thảo sửa đổi Điều 11, phạm vi các địa điểm cấm hút thuốc lá hoàn toàn được mở rộng đáng kể, bao phủ hầu hết không gian trong nhà và trong khuôn viên của các cơ sở công cộng. Các cơ sở y tế, trường học, cơ sở giáo dục, cơ sở chăm sóc - nuôi dưỡng - vui chơi dành riêng cho trẻ em, cùng các khu vực có nguy cơ cháy nổ cao theo quy định của pháp luật về phòng cháy chữa cháy sẽ áp dụng lệnh cấm tuyệt đối.
Bên cạnh đó, phương tiện giao thông công cộng như ô tô, tàu bay, tàu điện cũng được xếp vào nhóm cấm hút thuốc hoàn toàn. Dự thảo cũng thu hẹp đáng kể các không gian được phép bố trí khu vực riêng cho người hút thuốc. Theo sửa đổi Điều 12, chỉ một số địa điểm đặc thù như khu cách ly tại sân bay quốc tế, quán bar, karaoke, vũ trường, khách sạn và cơ sở lưu trú du lịch (không thuộc diện cấm tuyệt đối), cùng tàu thủy và tàu hỏa mới được phép bố trí nơi hút thuốc riêng biệt trong nhà.
Ngay cả với những trường hợp được phép này, các khu vực hút thuốc phải đáp ứng điều kiện nghiêm ngặt về phòng kín, hệ thống thông khí độc lập, có dụng cụ chứa tàn thuốc, biển báo rõ ràng và đầy đủ phương tiện phòng cháy chữa cháy. Bộ Y tế đồng thời khuyến khích người đứng đầu các cơ sở tiến tới không hút thuốc hoàn toàn trong nhà và xác định đây là lộ trình chuyển đổi tất yếu trong thời gian tới.
Theo Bộ Y tế, Việt Nam hiện có khoảng 15,6 triệu người trưởng thành hút thuốc, chiếm hơn 22% dân số trưởng thành. Đáng lo ngại hơn là tỷ lệ hút thuốc thụ động vẫn ở mức cao, đặc biệt trong các không gian kín có phụ nữ và trẻ em. Việc mở rộng các khu vực cấm hút thuốc được kỳ vọng sẽ giảm đáng kể nguy cơ phơi nhiễm khói thuốc thụ động, qua đó hạn chế gánh nặng bệnh tật và chi phí y tế cho xã hội.
Cấm trưng bày thuốc lá, siết bán lẻ và tăng mạnh cảnh báo trên bao bì
Song song với việc siết không gian hút thuốc, dự thảo Luật cũng đề xuất cấm triệt để mọi hình thức trưng bày thuốc lá tại các điểm bán buôn, bán lẻ. Theo đó, các điểm bán không được trưng bày thuốc lá, vỏ bao, tên hay nhãn hiệu của bất kỳ sản phẩm thuốc lá nào tại nơi bán. Thuốc lá phải được cất giữ trong tủ riêng, tách biệt với các mặt hàng khác và không để người mua quan sát được khi không giao dịch.
Dự thảo cũng yêu cầu người chịu trách nhiệm tại điểm bán phải treo biển thông báo không bán thuốc lá cho người chưa đủ 18 tuổi. Các cá nhân bán thuốc lá không có giấy phép, như tại quán nước, quán cà phê nhỏ lẻ hay bán hàng rong, sẽ bị xử lý vi phạm hành chính. Khi cấp giấy phép bán thuốc lá, cơ quan quản lý sẽ đặt ra điều kiện chặt chẽ về nơi cất giữ và kiểm soát việc tiếp cận sản phẩm.
Một nội dung quan trọng khác là việc thể chế hóa đầy đủ lệnh cấm đối với thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Dự thảo Luật bổ sung các hành vi bị cấm như kinh doanh, tàng trữ, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp và sử dụng các sản phẩm này, nhằm bảo đảm thống nhất với Luật Đầu tư năm 2025 và Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội. Các chế tài xử phạt hành chính và hình sự cũng được bổ sung, với mức phạt tiền lên tới hàng tỷ đồng và nguy cơ phạt tù đối với các hành vi vi phạm nghiêm trọng.
Đáng chú ý, Bộ Y tế đề xuất tăng diện tích cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh lên ít nhất 85% diện tích của cả mặt trước và mặt sau bao bì thuốc lá. Trong bối cảnh Việt Nam suốt 13 năm qua vẫn giữ mức cảnh báo 50%, thấp hơn nhiều so với xu hướng quốc tế, giải pháp này được đánh giá là cần thiết để tác động mạnh hơn đến nhận thức và hành vi của người tiêu dùng.
Theo Bộ Y tế, việc đồng thời cấm trưng bày thuốc lá, mở rộng khu vực cấm hút và tăng mạnh cảnh báo trên bao bì không chỉ phù hợp với các khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới mà còn mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe cộng đồng, góp phần xây dựng môi trường sống văn minh, an toàn hơn cho người dân, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
