Chính phủ vừa ban hành Nghị định số 137/2026/NĐ-CP về quản lý hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp, đặt ra loạt điều kiện chặt chẽ hơn đối với cả doanh nghiệp lẫn người tham gia. Quy định mới không chỉ siết khâu đăng ký, ký quỹ, tổ chức mạng lưới mà còn nhấn mạnh yêu cầu minh bạch, năng lực quản trị và trách nhiệm giải quyết quyền lợi cho người tham gia khi chấm dứt hoạt động. Nghị định sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.
Doanh nghiệp muốn kinh doanh đa cấp phải đáp ứng thêm nhiều điều kiện
Theo quy định mới, hoạt động bán hàng đa cấp bắt buộc phải đăng ký. Tổ chức đăng ký phải là doanh nghiệp được thành lập tại Việt Nam và chưa từng bị thu hồi giấy chứng nhận đăng ký hoạt động bán hàng đa cấp. Bên cạnh đó, những người giữ vai trò chủ chốt như chủ sở hữu, thành viên góp vốn, cổ đông, người đại diện theo pháp luật hoặc người quản lý doanh nghiệp cũng không được từng giữ các vị trí tương tự tại một doanh nghiệp đa cấp đã bị thu hồi giấy chứng nhận trước đó.
Một điểm đáng chú ý là doanh nghiệp phải ký quỹ tại ngân hàng thương mại hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam theo quy định, đồng thời phải có đầy đủ mẫu hợp đồng tham gia bán hàng đa cấp, quy tắc hoạt động, kế hoạch trả thưởng và chương trình đào tạo cơ bản theo hướng rõ ràng, minh bạch, phù hợp pháp luật. Ngoài ra, doanh nghiệp còn phải có hệ thống công nghệ thông tin để quản lý mạng lưới người tham gia, cùng trang thông tin điện tử để công khai thông tin về doanh nghiệp và hoạt động bán hàng đa cấp.
Với doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài, Nghị định cũng bổ sung thêm điều kiện đáng chú ý. Nếu tổ chức đăng ký là doanh nghiệp có nhà đầu tư nước ngoài hoặc tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài là chủ sở hữu, thành viên hay cổ đông, thì tất cả các nhà đầu tư này phải có ít nhất 3 năm liên tục hoạt động kinh doanh theo phương thức đa cấp tại một quốc gia hoặc vùng lãnh thổ trên thế giới. Quy định này cho thấy định hướng sàng lọc chặt hơn về năng lực và kinh nghiệm thực tế của nhà đầu tư trước khi tham gia thị trường Việt Nam.
Nghị định cũng nêu rõ các trường hợp chấm dứt hoạt động bán hàng đa cấp, gồm: giấy chứng nhận hết hiệu lực mà không được gia hạn, doanh nghiệp tự chấm dứt hoạt động hoặc bị cơ quan có thẩm quyền thu hồi giấy chứng nhận. Khi rơi vào các trường hợp này, doanh nghiệp phải thông báo bằng văn bản tới UBND cấp tỉnh, niêm yết công khai tại trụ sở chính, chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh và công bố trên trang chủ website của mình. Cùng với đó, doanh nghiệp phải chấm dứt, thanh lý hợp đồng với người tham gia, giải quyết đầy đủ quyền lợi liên quan và hoàn thành các nghĩa vụ theo quyết định xử phạt vi phạm hành chính, nếu có.
Người tham gia cũng bị siết điều kiện, cán bộ công chức bị cấm tham gia
Không chỉ phía doanh nghiệp, Nghị định 137/2026/NĐ-CP cũng đặt ra hàng rào pháp lý rõ hơn với người tham gia bán hàng đa cấp. Theo đó, người tham gia phải là cá nhân có đầy đủ năng lực hành vi dân sự và cư trú tại Việt Nam. Tuy nhiên, doanh nghiệp không được ký hợp đồng với nhiều nhóm đối tượng bị loại trừ.
Trong số này có người đang chấp hành hình phạt tù hoặc có tiền án liên quan đến các tội như sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm, quảng cáo gian dối, lừa dối khách hàng, lừa đảo chiếm đoạt tài sản, lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản, chiếm giữ trái phép tài sản hoặc vi phạm quy định về kinh doanh theo phương thức đa cấp. Người nước ngoài không có giấy phép lao động phù hợp tại Việt Nam cũng không thuộc diện được ký hợp đồng tham gia, trừ trường hợp được miễn giấy phép lao động theo luật.
Đáng chú ý, những cá nhân từng bị xử phạt hành chính về một số hành vi vi phạm quyền lợi người tiêu dùng và quy định về bán hàng đa cấp mà chưa hết thời hạn được coi là chưa bị xử lý vi phạm hành chính cũng bị loại khỏi mạng lưới. Tương tự, những người từng giữ vai trò chủ chốt tại doanh nghiệp đa cấp đã bị thu hồi giấy chứng nhận cũng không được tham gia trở lại dưới tư cách cá nhân trong mạng lưới mới.
Một quy định thu hút sự quan tâm là cán bộ, công chức theo pháp luật về cán bộ, công chức; sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức quốc phòng trong Quân đội nhân dân; sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp và công nhân công an trong lực lượng Công an nhân dân đều không được tham gia bán hàng đa cấp. Quy định này cho thấy định hướng làm rõ ranh giới giữa hoạt động công vụ và hoạt động kinh doanh có tính chất mạng lưới, nhiều tầng nấc.
Việc ban hành Nghị định 137/2026/NĐ-CP cho thấy cơ quan quản lý tiếp tục chọn cách siết điều kiện gia nhập thị trường, tăng minh bạch và sàng lọc chủ thể tham gia để hạn chế rủi ro phát sinh trong lĩnh vực bán hàng đa cấp. Với hiệu lực từ ngày 1/7/2026, quy định mới được kỳ vọng sẽ tạo khung quản lý chặt chẽ hơn, đồng thời buộc doanh nghiệp muốn tồn tại lâu dài phải đầu tư nghiêm túc hơn vào pháp lý, hạ tầng quản trị và bảo vệ quyền lợi người tham gia.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
