Hàn the, nguy hiểm và gây hại như thế nào cho cơ thể?
Việc cơ quan chức năng phát hiện sản phẩm giò chả của cơ sở Yến Hiền có chứa hàn the - một chất đã bị cấm tuyệt đối trong chế biến thực phẩm tiếp tục làm dấy lên những lo ngại sâu sắc về tình trạng mất an toàn thực phẩm, đã đến lúc cần lên án mạnh mẽ với những kẻ buôn bán loại hóa chất này.
Hàn the, hay còn gọi là borax, là một hợp chất hóa học được sử dụng phổ biến trong công nghiệp như sản xuất thủy tinh, gốm sứ, chất tẩy rửa. Trong lĩnh vực thực phẩm, hàn the từng được sử dụng với mục đích tạo độ dai, giòn, giúp sản phẩm có hình thức bắt mắt và bảo quản được lâu hơn.
Các nghiên cứu khoa học đã chỉ ra rằng hàn the gây nhiều tác hại nghiêm trọng cho sức khỏe con người, vì vậy chất này đã bị Bộ Y tế cấm sử dụng trong thực phẩm từ nhiều năm nay. Dù vậy, trên thực tế, hàn the vẫn xuất hiện trong một số sản phẩm như giò chả, bún, bánh cuốn, nem chua… đặc biệt tại các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ.
Nếu tiêu thụ một lượng lớn hàn the trong một lần, cơ thể sẽ có những phản ứng ngay lập tức, như: Gây buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy, đau bụng dữ dội; làm đau đầu, co giật, kích thích thần kinh, thậm chí dẫn đến hôn mê; xuất hiện ban đỏ, bong tróc da, đặc biệt là ở lòng bàn tay và lòng bàn chân.
Khi con người sử dụng thực phẩm có chứa hàn the trong một thời gian dài, loại hóa chất này sẽ tích tụ trong một số bộ phận quan trọng là gan, thận, não. Ngoài ra, chúng có thể gây nên các bệnh suy thận, tổn thương gan và làm rối loạn chức năng tiêu hóa, dẫn đến chán ăn, sụt cân.
Đối với nam giới, hấp thụ một lượng lớn hàn the, có thể gây teo tinh hoàn, giảm số lượng và chất lượng tinh trùng. Với nữ giới làm rối loạn chu kỳ kinh nguyệt và có nguy cơ ảnh hưởng đến thai nhi (gây dị dạng). Nguy hiểm hơn cả, ăn thực phẩm có chứa hàn the trẻ em sẽ bị chậm phát triển thể chất và trí tuệ.
Khác với các chất độc đào thải nhanh, hàn the tích lũy dần dần. Bạn có thể không thấy triệu chứng ngay sau khi ăn một miếng giò có hàn the, nhưng sau vài năm, các cơ quan nội tạng sẽ bắt đầu suy yếu nghiêm trọng mà không rõ nguyên nhân.
Một trong những nguyên nhân khiến hàn the “chưa biến mất” là do lợi ích kinh tế trước mắt. Việc sử dụng hàn the giúp sản phẩm có độ dai ngon, khó hỏng, giảm chi phí sản xuất. Trong khi đó, khả năng bị phát hiện không phải lúc nào cũng cao, nhất là khi công tác kiểm tra chưa được tiến hành thường xuyên và đồng bộ.
Điều đáng lo ngại là người tiêu dùng rất khó nhận biết thực phẩm có chứa hàn the bằng mắt thường. Chính sự “vô hình” này khiến hàn the trở thành mối nguy âm thầm nhưng dai dẳng đối với sức khỏe cộng đồng.
Từ giò chả Yến Hiền, lộ rõ nhiều lỗ hổng cần phải bịt
Vụ việc giò chả Yến Hiền không phải là trường hợp cá biệt. Thực tế cho thấy, dù hàn the đã bị cấm, nhưng nguồn cung chất này trên thị trường vẫn chưa được kiểm soát chặt chẽ.
Một lỗ hổng lớn nằm ở khâu quản lý phụ gia và hóa chất. Hàn the vẫn có thể được mua bán khá dễ dàng, từ chợ truyền thống, cửa hàng hóa chất cho đến các nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử. Đáng chú ý, nhiều nơi bán hàn the dưới những tên gọi mập mờ như “bột dai”, “bột giòn”, “phụ gia làm giò”, khiến việc phát hiện và xử lý gặp nhiều khó khăn.
Bên cạnh đó, công tác truy xuất nguồn gốc sau khi phát hiện vi phạm còn nhiều hạn chế. Phần lớn các vụ việc chỉ dừng lại ở xử phạt cơ sở sản xuất trực tiếp, trong khi đầu mối cung cấp hàn the – mắt xích quan trọng nhất trong chuỗi vi phạm – lại chưa được truy đến cùng. Điều này vô hình trung khiến thị trường buôn bán hàn the vẫn tồn tại và tiếp tục cung ứng cho các cơ sở khác.
Ngoài ra, chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe cũng là một nguyên nhân khiến vi phạm tái diễn. Trong nhiều trường hợp, mức phạt hành chính thấp hơn nhiều so với lợi nhuận thu được từ việc sử dụng hàn the, dẫn đến tâm lý coi thường pháp luật.
Cuối cùng, nhận thức của một bộ phận người sản xuất còn hạn chế. Vì lợi nhuận, vì thói quen sản xuất cũ hoặc vì thiếu hiểu biết đầy đủ về tác hại lâu dài, một số cơ sở vẫn bất chấp quy định, đặt sức khỏe người tiêu dùng sau lợi ích kinh tế.
Để ngăn chặn triệt để hàn the xâm nhập vào thực phẩm, cần một hệ thống giải pháp đồng bộ, vừa mang tính xử lý trước mắt, vừa có tính phòng ngừa lâu dài.
Trước hết, cần truy tận gốc nguồn cung hàn the. Khi phát hiện vi phạm, cơ quan chức năng phải thực hiện truy vết ngược chuỗi cung ứng, từ cơ sở sản xuất lần ra nơi bán hàn the thông qua lời khai, hóa đơn, giao dịch tài chính, lịch sử liên lạc.
Song song với đó là việc rà soát toàn diện các điểm kinh doanh hóa chất, phụ gia, đặc biệt tại chợ truyền thống, làng nghề và trên không gian mạng. Khi đủ căn cứ, cần xử lý nghiêm các đầu nậu, kể cả xử lý hình sự, đồng thời công khai thông tin để tạo sức răn đe.
Bên cạnh đó, cần hoàn thiện cơ chế quản lý và phòng ngừa. Việc nhập khẩu, phân phối hàn the dùng trong công nghiệp phải được kiểm soát chặt chẽ, có cơ chế theo dõi rõ ràng đầu ra. Công tác kiểm tra an toàn thực phẩm cần được tăng cường theo hướng đột xuất, không báo trước, tập trung vào các nhóm thực phẩm có nguy cơ cao. Đồng thời, cần hỗ trợ, hướng dẫn các cơ sở sản xuất sử dụng phụ gia hợp pháp thay thế hàn the, vừa đảm bảo chất lượng sản phẩm, vừa tuân thủ quy định pháp luật.
Ngoài ra, công tác truyền thông cũng đóng vai trò quan trọng. Người tiêu dùng cần được cung cấp đầy đủ thông tin để nâng cao cảnh giác, chủ động lựa chọn và tẩy chay thực phẩm không an toàn. Cùng với đó, cần xây dựng cơ chế khuyến khích và bảo vệ người tố giác, coi đây là một kênh hiệu quả để phát hiện vi phạm từ sớm.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
