Nghị quyết 09 đã giúp doanh nghiệp "thoát hiểm"
Tại hội thảo "Tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện chính sách pháp luật mới về an toàn thực phẩm" diễn ra ngày 6/2 tại Hà Nội, ông Đậu Anh Tuấn - Phó tổng thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng việc tăng cường an toàn thực phẩm là cần thiết, nhưng giải pháp phải hài hòa, vừa chống gian lận, vừa bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính.
Theo Ông Đậu Anh Tuấn, việc Chính phủ kịp thời ban hành Nghị quyết 09, tạm dừng thực hiện Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66 của Quốc hội đến ngày 15/4, cho thấy sự đồng hành với doanh nghiệp trong bối cảnh chuỗi cung ứng đứng trước nguy cơ đứt gãy.
Nghị quyết 09 đã giúp doanh nghiệp "thoát hiểm" trong giai đoạn cao điểm chuẩn bị Tết 2026, giảm đáng kể chi phí lưu kho, lưu bãi, đồng thời tránh nguy cơ thiếu nguyên liệu sản xuất.
Khảo sát sơ bộ của bốn hiệp hội ngành hàng cho thấy, trước thời điểm Nghị quyết 09 có hiệu lực, khoảng 123.400 tấn thực phẩm bao gói sẵn, nguyên liệu, bao bì, phụ gia thực phẩm nhập khẩu bị ùn ứ tại cảng và cửa khẩu. Trước đó, gần 300.000 tấn nông sản, thực phẩm tươi sống cũng rơi vào tình trạng tương tự.
Tuy nhiên, theo đại diện nhiều hiệp hội, việc tạm dừng mới chỉ mang tính tình thế khi mốc 15/4 đang đến gần, những bất cập cốt lõi của chính sách vẫn chưa được xử lý, trong khi nguy cơ tiền kiểm phình to, thủ tục chồng chéo vẫn hiện hữu.
Những điểm nghẽn cần được tháo gỡ
Ở góc độ doanh nghiệp trong nước, bà Nguyễn Thị Hồng Minh, Chủ tịch Hiệp hội Thực phẩm Minh bạch (AFT), nhận định Nghị định 46/2026/NĐ-CP đang mở rộng phạm vi kiểm tra an toàn thực phẩm theo hướng thiếu phân loại rủi ro. Không chỉ thành phẩm nhập khẩu mà cả nguyên liệu, phụ gia và bao bì nhập khẩu để phục vụ sản xuất nội bộ cũng bị yêu cầu tiền kiểm và công bố hợp quy.
Theo Chủ tịch AFT, điểm nghẽn lớn nhất nằm ở chính yêu cầu về “kết quả kiểm tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nước xuất khẩu đối với lô hàng”.
Đây là điều kiện mà ngay cả Việt Nam cũng không áp dụng với hàng xuất khẩu nên việc yêu cầu ngược lại với hàng nhập khẩu là không thực tế và trở thành rào cản mang tính kỹ thuật khiến hàng loạt lô hàng bị mắc kẹt ngay khi nghị định có hiệu lực, bà Minh nhấn mạnh.
Theo ông Hùynh Quang Tuấn, đại diện Hiệp hội Thương mại Hoa Kỳ tại Việt Nam (AmCham), việc yêu cầu cơ sở sản xuất ở nước ngoài phải đáp ứng các loại giấy chứng nhận cơ sở đối với an toàn thực phẩm theo mô hình quản lý nội địa của Việt Nam là không phù hợp với thông lệ quốc tế.
Tương tự, với doanh nghiệp trong nước, khi đã áp dụng các tiêu chuẩn được quốc tế công nhận như GMP, HACCP… việc tiếp tục yêu cầu thêm giấy chứng nhận cơ sở an toàn thực phẩm là không hợp lý và làm phát sinh thủ tục không cần thiết.
Đáng chú ý, Nghị định 46 còn buộc các phụ gia thực phẩm, bao bì tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm dùng cho sản xuất nội bộ phải làm thủ tục công bố hợp quy và không được miễn kiểm tra nhà nước về an toàn thực phẩm nhập khẩu.
Trong khi đó, đến nay vẫn chưa có danh sách tổ chức được chỉ định cấp chứng nhận hợp quy cho các nhóm sản phẩm này, khiến doanh nghiệp không thể hoàn tất hồ sơ. Nhiều lô hàng đã ký hợp đồng từ trước, đang vận chuyển hoặc đã cập cảng nhưng buộc phải nằm chờ, kéo theo nguy cơ gián đoạn sản xuất, đặc biệt trong giai đoạn cao điểm phục vụ Tết.
Ông Nguyễn Hồng Uy, đại diện Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) cho biết, quy trình kiểm tra theo Nghị định 46 không chỉ dừng ở hồ sơ mà còn yêu cầu lấy mẫu kiểm nghiệm, áp dụng cả với nguyên liệu và bao bì, đồng thời tăng thêm một tầng thủ tục trong khi số cơ sở kiểm nghiệm lại hạn chế.
Hệ quả là thời gian thông quan kéo dài đáng kể. Với các mặt hàng tươi sống như rau quả, thực phẩm đông lạnh, việc chờ kết quả kiểm nghiệm trong nhiều ngày gần như đồng nghĩa với nguy cơ hư hỏng toàn bộ lô hàng.
Ông Tống Xuân Chinh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Sữa Việt Nam, cho rằng, về lâu dài, cần sửa Luật An toàn thực phẩm và ban hành nghị định hướng dẫn phù hợp thì mới tháo gỡ triệt để cho doanh nghiệp.
Còn đại diện Hiệp hội Lương thực Thực phẩm TPHCM nhận định, các vi phạm về hàng giả, hàng kém chất lượng chủ yếu xuất phát từ lỗ hổng ở khâu hậu kiểm.
Từ kinh nghiệm quốc tế, bà Hoàng Thị Liên - Chủ tịch Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam cùng nhiều đại biểu kiến nghị cần thừa nhận rộng rãi các chứng nhận quốc tế như HACCP, ISO, GMP, FSSC 22000 như bằng chứng quan trọng trong bảo đảm an toàn thực phẩm, tránh yêu cầu thêm giấy phép chồng chéo.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
