Trong nhiều thập kỷ, các hãng ô tô Nhật Bản thường tự xây dựng hệ thống sản phẩm và chuỗi cung ứng theo tiêu chuẩn riêng. Cách làm này giúp mỗi thương hiệu kiểm soát chất lượng, duy trì thiết kế và cảm giác vận hành đặc trưng.
Tuy nhiên, khi ngành ô tô chuyển nhanh sang xe điện, phần mềm và các hệ thống hỗ trợ lái, mô hình phát triển khép kín bắt đầu bộc lộ hạn chế. Việc nhiều hãng cùng nghiên cứu những linh kiện có chức năng gần giống nhau khiến chi phí tăng lên, trong khi nguồn lực dành cho công nghệ mới ngày càng lớn.
Đi một mình đang trở thành rào cản của các hãng xe Nhật Bản
Nhìn về thị trường xe ô tô Nhật Bản, có thể kể tên nhiều thương hiệu hàng đầu như Toyota, Honda, Nissan, Mazda, Subaru, Mitsubishi hay Suzuki. Đây là những hãng xe cạnh tranh nhau trực tiếp, nhưng đang phải đối mặt với một bài toán chung là tốc độ chuyển đổi của ngành diễn ra nhanh hơn trước.
Ông Koji Sato, Giám đốc điều hành Toyota đồng thời là Chủ tịch Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản, nhìn nhận ngành xe nước này đang ở trong một giai đoạn “chuyển đổi lớn”.
Áp lực với các công ty không chỉ đến từ sự phát triển của xe điện, yêu cầu các hãng xe Nhật Bản phải đầu tư nghiên cứu rất nhiều thứ như: pin, phần mềm, trí tuệ nhân tạo, hệ thống hỗ trợ lái và khả năng cập nhật từ xa.
Trong khi đó, quy trình phát triển truyền thống của Nhật Bản vẫn dành nhiều thời gian cho những phần linh kiện phổ thông của nội thất, máy móc. Cùng với đó, mỗi hãng lại tự nghiên cứu, sử dụng một kiểu thiết kế điện khác nhau khiến cho chi phí sản xuất bị đội lên cao mà không mang lại trải nghiệm thêm gì cho sản phẩm.
Điển hình như thiết kế bó dây điện, thống kê cho thấy 7 hãng xe top đầu của Nhật Bản sở hữu tới 70.000 quy cách dây điện. Điều này càng khiến cho các quy trình vận hành, sửa chữa, bảo dưỡng trở nên phức tạp hơn. Các chi phí nghiên cứu theo đó cũng đội lên gấp nhiều lần.
Như vậy, việc tự thực hiện các khâu nghiên cứu, sản xuất từ A-Z của từng hãng xe riêng biệt từng là lợi thế nay bỗng trở thành gánh nặng chi phí. Nếu tiếp tục tự phát triển mọi bộ phận, các hãng xe Nhật có nguy cơ mất thêm thời gian trong cuộc đua với những đối thủ đến từ Trung Quốc.
Dùng chung linh kiện nhưng vẫn phải giữ bản sắc riêng
Để có thể đương đầu với các nhà sản xuất đến từ Trung Quốc, các công ty xe hơi tại Nhật đang phải đặt ra tiêu chuẩn chung cho những bộ phận trong xe. Những bộ phận kỹ thuật phổ biến như dây điện, ống dẫn chất lỏng... đang được nghiên cứu tạo quy chuẩn chung.
Nếu có thể cùng hợp tác sản xuất các linh kiện này theo 1 thiết kế chung, các hãng xe của Nhật có hể giảm đáng kể chi phí sản xuất. Đồng thời quy mô sản xuất cho từng loại linh kiện cũng sẽ gia tăng.
Dù vậy, việc các hãng cùng nghiên cứu quy chuẩn cho một số linh kiện cũng đặt ra câu hỏi đâu sẽ là bản sắc riêng của từng hãng?
Trên thực tế, hợp tác phát triển linh kiện không đồng nghĩa với việc tạo ra những chiếc xe giống hệt nhau. Toyota từng làm việc với BMW để phát triển Supra và Z4, trong khi Mazda hợp tác với Fiat trên các mẫu MX-5 và 124 Spider. Các sản phẩm sử dụng chung một phần nền tảng nhưng vẫn có thiết kế và trải nghiệm vận hành khác nhau.
Dành nguồn lực cho phần mềm và xe điện
Lợi ích lớn nhất của việc dùng chung linh kiện không chỉ nằm ở khoản chi phí tiết kiệm được. Quan trọng hơn, các kỹ sư có thể giảm thời gian dành cho những bộ phận phổ thông để tập trung vào công nghệ mà người dùng thực sự quan tâm.
Nguồn lực này dự kiến được chuyển sang phát triển phần mềm, hệ thống hỗ trợ lái tiên tiến, pin và giải pháp sạc nhanh. Đây cũng là những lĩnh vực mà các hãng xe Nhật đang chịu sức ép phải rút ngắn khoảng cách với đối thủ.
Đặc điểm của những chiếc xe Nhật Bản là có độ bền cao nhưng sẽ dễ dàng mất đi lợi thế trong mắt người tiêu dùng nếu sử dụng giao diện chậm, ít được cập nhật hoặc tính năng hỗ trợ lái không đáp ứng kỳ vọng. Trong kỷ nguyên ô tô hiện đại, chất lượng cơ khí vẫn quan trọng nhưng không còn là yếu tố duy nhất quyết định sức cạnh tranh.
Việc thống nhất quy chuẩn cũng có thể làm thay đổi mạng lưới nhà cung cấp. Những doanh nghiệp phụ trợ đủ khả năng sản xuất quy mô lớn sẽ có cơ hội tiếp cận đơn hàng từ nhiều hãng, nhưng đồng thời phải đáp ứng yêu cầu cao hơn về chất lượng, giá thành và tiến độ.
Việc các hãng xe Nhật chấp nhận chia sẻ những linh kiện trước đây thường được phát triển riêng cho thấy áp lực cải tổ đã trở nên rõ ràng. Nếu tìm được điểm cân bằng giữa hợp tác và cạnh tranh, ngành ô tô Nhật có thể giảm bớt chi phí mà vẫn giữ được bản sắc sản phẩm. Tuy nhiên, bước đi này có tạo ra đủ nguồn lực để bắt kịp cuộc đua xe điện và phần mềm hay không vẫn cần thêm thời gian để kiểm chứng.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
