Trong cuộc trao đổi với Tạp chí Thương Trường, bà Trịnh Vân Hoa, Phó Chủ tịch Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam (AVR), không chọn cách nói bằng những khẩu hiệu lớn. Bà đi thẳng vào những “nút thắt” cốt lõi của ngành và nhấn mạnh một tư duy xuyên suốt: nâng chuẩn từ gốc.“Bán lẻ không lớn lên bằng số lượng cửa hàng, mà bằng chuẩn mực vận hành.” Theo bà, chính chuẩn mực mới là yếu tố quyết định khả năng mở rộng nhanh, đồng bộ và bền vững. “Chuẩnxa mực không làm doanh nghiệp chậm lại; đó là điều kiện để nhân bản mô hình ở bất kỳ đâu.”
Phóng viên (PV): Thưa bà, bà nhìn nhận thế nào về xuất phát điểm của ngành bán lẻ Việt Nam?
Bà Trịnh Vân Hoa: Ngành bán lẻ Việt Nam đi lên từ một “đường băng” rất khác. Sau nhiều thập kỷ chiến tranh và bao cấp, chúng ta lớn lên cùng chợ truyền thống, cửa hàng mậu dịch, tiệm tạp hóa nhỏ lẻ. Cách làm dựa nhiều vào kinh nghiệm và sự linh hoạt, nhưng thiếu chuẩn hóa về quy trình, dữ liệu và quản trị. Trong khi đó, ở Đức, Pháp, Mỹ hay Singapore, Nhật Bản, bán lẻ đã được chuẩn hóa qua nhiều thế hệ. Họ có “trường học sống” ngay trong doanh nghiệp: từ quản trị chuỗi, logistics, tiêu chuẩn chất lượng đến trải nghiệm khách hàng. Tôi luôn cho rằng Việt Nam đi sau nhưng không buộc phải đi chậm. Việt Nam đi sau, nhưng có lợi thế chọn ngay những mô hình tiên tiến nhất và áp dụng theo cách thực dụng nhất. Khát vọng của tôi không phải là làm nhanh cho kịp, mà là làm đúng để không phải trả giá bằng những sai lầm lặp lại.
PV: Theo bà, đâu là những trụ cột cốt lõi của bán lẻ hiện đại? AVR xác định vai trò của mình như thế nào trong việc hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp?
Bà Trịnh Vân Hoa: Theo tôi, bán lẻ hiện đại được vận hành trên ba trụ cột cốt: chuẩn mực – dữ liệu – tốc độ. Bán lẻ hiện đại không thể vận hành bằng cảm tính, bán lẻ hiện đại phải đo được hiệu quả theo giờ, không chỉ theo tháng hay theo năm.
Muốn làm được điều đó, doanh nghiệp buộc phải có dữ liệu sạch, tư duy hệ thống và khả năng ra quyết định nhanh dựa trên số liệu thực tế. Không có dữ liệu sạch và tư duy hệ thống, mọi chuyển đổi số đều chỉ dừng ở bề nổi. Chuẩn mực vận hành không chỉ để kiểm soát chất lượng mà còn tạo ra khả năng nhân bản mô hình. Khi quy trình đủ rõ, hệ thống có thể vận hành ổn định mà không cần giám sát quá nhiều.
Từ nhận thức đó, AVR lựa chọn cách tiếp cận thận trọng nhưng bền bỉ: xây nền trước, mở rộng sau. Hiệp hội không đặt mục tiêu làm thay doanh nghiệp, cũng không chạy theo những cam kết vượt quá khả năng thực thi. Vai trò của AVR là tập trung làm những việc căn bản nhưng khó, như chuẩn hóa năng lực thông qua đào tạo và chia sẻ thực hành tốt; xây dựng khung chuẩn nghề và chuẩn vận hành; kết nối tri thức quốc tế một cách chọn lọc, phù hợp với điều kiện thực tiễn của doanh nghiệp Việt Nam; và quan trọng hơn cả là tạo ra một nền tảng chung để doanh nghiệp có thể tự lớn lên. Nếu làm đúng những điều này, doanh nghiệp sẽ mở rộng nhanh hơn, đồng bộ hơn, mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào giám sát hay can thiệp hành chính.
PV: Bà đánh giá thế nào về bối cảnh mới của ngành bán lẻ và những yêu cầu đặt ra với Hiệp hội hiện nay? Đâu là các ưu tiên chiến lược của Hiệp hội trong nhiệm kỳ tới?
Bà Trịnh Vân Hoa: Ngành bán lẻ Việt Nam đang chịu tác động đồng thời của ba yếu tố lớn: cạnh tranh ngày càng khốc liệt, chuyển đổi số dựa trên dữ liệu và yêu cầu phát triển bền vững theo chuẩn ESG. Trong bối cảnh đó, Hiệp hội không thể chỉ là nơi kết nối hình thức, mà cần đóng vai trò hệ sinh thái hỗ trợ chuẩn mực cho doanh nghiệp.
Trong nhiệm kỳ tới, AVR xác định năm ưu tiên chiến lược. Thứ nhất, nâng chuẩn năng lực ngành thông qua đào tạo và tiêu chuẩn hóa. Thứ hai, thúc đẩy chuyển đổi số theo hướng thực dụng, bắt đầu từ dữ liệu sạch. Thứ ba, triển khai môi trường – xã hội – quản trị (ESG) phù hợp với khả năng áp dụng của doanh nghiệp Việt Nam. Thứ tư, chuẩn hóa kiểm soát chất lượng xuyên suốt từ nhà cung cấp đến quầy kệ. Và cuối cùng, tăng cường kết nối thị trường trong nước và quốc tế.
PV: Vì sao Hiệp hội xác định đào tạo là nhiệm vụ trung tâm trong giai đoạn 2025–2030? Bà có thể chia sẻ rõ hơn về kế hoạch xây dựng Trung tâm Đào tạo AVR?
Bà Trịnh Vân Hoa: Điểm nghẽn lớn nhất của bán lẻ Việt Nam hiện nay không nằm ở thị trường hay nguồn lực, mà ở năng lực quản trị hiện đại. Rất nhiều doanh nghiệp thiếu tư duy hệ thống, thiếu dữ liệu sạch và thiếu kỹ năng khai thác dữ liệu để ra quyết định. Vì vậy, với chúng tôi, đào tạo không phải là phong trào, mà là đầu tư vào hạ tầng mềm nhằm nâng mặt bằng năng lực chung của toàn ngành.
Trung tâm Đào tạo AVR được định vị theo hướng thực hành trước, khẩu hiệu sau. Mục tiêu là đào tạo để doanh nghiệp làm được việc ngay, giảm sai, giảm hao hụt và nâng khả năng cạnh tranh. Về cấu trúc, Trung tâm gồm năm hợp phần chính: AVR Institute xây dựng khung năng lực và chương trình đào tạo; hệ thống e-learning giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa dễ dàng tiếp cận; đào tạo thực hành trực tiếp tại doanh nghiệp; hợp tác quốc tế để học hỏi và tiếp cận các chuẩn mực tiên tiến và nhóm tiêu chuẩn nghề – ESG – chuyển đổi số nhằm tạo “ngôn ngữ chung” cho ngành bán lẻ. Đặc biệt, ESG không phải là “môn phụ”, mà được tích hợp trực tiếp vào các nội dung vận hành, mua hàng, logistics, chất lượng. Chuyển đổi số cũng không bắt đầu từ công nghệ cao, mà từ dữ liệu sạch, đo lường hiệu quả và ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Những đối tượng hưởng lợi từ hệ sinh thái đào tạo này rất rộng, không chỉ là các doanh nghiệp bán lẻ, mà còn bao gồm nhà cung cấp, nhà sản xuất, hợp tác xã, hộ kinh doanh, nông dân tham gia chuỗi cung ứng, cũng như lực lượng trẻ – sinh viên, những người sẽ trở thành đội ngũ quản lý và doanh nhân bán lẻ trong tương lai.
Để Trung tâm Đào tạo AVR trở thành “chuẩn nghề bán lẻ” mang tính quốc gia, chúng tôi đi theo nguyên tắc: chuẩn hóa được – áp dụng được – đo được. Trung tâm sẽ xây khung năng lực cho các nhóm nghề cốt lõi, thiết kế chứng chỉ theo cấp độ và quan trọng nhất là để doanh nghiệp thừa nhận trong thực tiễn vận hành, chứ không chỉ trên giấy.
PV: Website AVR 3.0 sẽ khác gì so với trước? Về đề xuất xây dựng Sàn tra cứu – kết nối doanh nghiệp trong và ngoài nước (AVR Business Matching Platform), bà kỳ vọng gì vào nền tảng này?
Bà Trịnh Vân Hoa: Chúng tôi không muốn website của Hiệp hội chỉ là nơi để “đọc tin”. Website AVR 3.0 được định hướng trở thành công cụ làm việc thực sự cho hội viên, bao gồm cổng thông tin ngành, hệ thống quản trị hội viên trực tuyến, thư viện tài liệu – dữ liệu, trung tâm chia sẻ tri thức và bản tin thị trường được cập nhật thường xuyên.
Việc xây dựng AVR Business Matching Platform được kỳ vọng sẽ trở thành điểm khởi đầu tin cậy để doanh nghiệp tìm kiếm đối tác, giảm chi phí thử – sai. Nhà bán lẻ có thể tìm được nhà cung cấp với tiêu chuẩn rõ ràng; nhà cung cấp tiếp cận hệ thống phân phối minh bạch hơn; còn đối tác quốc tế có một kênh để tìm hiểu thị trường Việt Nam một cách có cấu trúc và đáng tin cậy.
PV: Bà đánh giá đâu là những điểm yếu hiện nay của phần lớn doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam? Trong thời gian tới, AVR sẽ ưu tiên hỗ trợ hội viên bằng những chương trình nào?
Bà Trịnh Vân Hoa: Điểm yếu lớn nhất của doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam hiện nay không nằm ở nguồn lực hay quy mô thị trường, mà ở năng lực quản trị hiện đại. Điều còn thiếu phổ biến nhất chính là tư duy hệ thống, khả năng xây dựng dữ liệu sạch và kỹ năng khai thác dữ liệu để phục vụ công tác ra quyết định.
Từ thực tế đó, AVR xác định đào tạo không phải là hoạt động mang tính hình thức hay “cho đẹp”, mà là một khoản đầu tư vào hạ tầng mềm của ngành bán lẻ. Khi năng lực con người và hệ thống được nâng lên, doanh nghiệp có thể giảm sai sót, hạn chế hao hụt trong vận hành và từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh.
Thời gian tới, AVR sẽ tập trung vào các chương trình gọn, thiết thực và dễ áp dụng như: Quản lý bán lẻ 4.0; hỗ trợ chuyển đổi số cơ bản; ESG và bán lẻ xanh; diễn đàn logistics và chuỗi cung ứng lạnh; các chương trình kết nối kinh doanh trong và ngoài nước; hỗ trợ hợp tác xã và nông dân về tiêu chuẩn, truy xuất nguồn gốc; đồng thời thành lập tổ công tác chính sách dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.
PV: Cuối cùng, bà muốn gửi gắm thông điệp gì tới cộng đồng doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam?
Bà Trịnh Vân Hoa: Chuẩn mực giúp hệ thống đứng vững, dữ liệu giúp hệ thống đi nhanh; còn con người quyết định hệ thống đi được bao xa. Nâng chuẩn ngành bán lẻ không phải là một chiến dịch ngắn hạn, mà là quá trình xây nền bền bỉ – mỗi doanh nghiệp tiến lên một nấc, cả ngành sẽ tiến lên một tầng. Chỉ khi chuẩn mực vận hành được nâng lên, dữ liệu omni được khai thác theo thời gian thực và con người được phát triển đồng bộ, ngành bán lẻ Việt Nam mới có thể hình thành năng lực cạnh tranh bền vững.
PV: Xin trân trọng cảm ơn Bà đã dành thời gian trả lời phỏng vấn. Trước thềm năm mới Bính Ngọ 2026, Tạp chí Thương Trường xin chúc Bà luôn mạnh khỏe và thành công!
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
