Với những thành công cơ bản đạt được như đảm bảo an toàn trong hoạt động, kinh doanh có lãi là hơn 28.820 tỉ đồng, tỉ lệ nợ xấu nội bảng là 1,64% - Báo cáo Kiểm toán Nhà nước nêu rõ. Dù vậy nhưng vấn đề về hoạt động cấp tín dụng vẫn còn tồn tại những sai sót trong thẩm định, xét duyệt cho vay, giải ngân và kiểm tra sử dụng vốn. Đặc biệt nhiều chi nhánh của MB Bank mới đây cũng ghi nhận các hạn chế và sai sót có tính chất tương đồng.
Sai sót và tồn tại lặp lại ở nhiều chi nhánh
Theo Báo cáo tổng hợp kết quả kiểm toán năm 2025 của Kiểm toán Nhà nước, cơ quan kiểm toán đánh giá hệ thống ngân hàng cơ bản bảo đảm các chỉ tiêu an toàn, tỷ lệ nợ xấu nội bảng dưới 3%. Tuy nhiên, cơ quan này cũng chỉ rõ tại MB Bank vẫn còn tồn tại các khoản cho vay chưa phù hợp đối tượng, sai sót trong hạch toán, quản lý tài sản bảo đảm và đặc biệt là công tác thẩm định, giải ngân, kiểm tra sử dụng vốn, có trường hợp hạch toán thiếu lãi dự thu; một số khoản vay tồn tại sai sót trong thẩm định, xét duyệt, giải ngân, kiểm tra sử dụng vốn và tài sản bảo đảm.
Cụ thể như: MB Bank hạch toán thiếu 5,78 tỉ đồng lãi dự thu, hạch toán thiếu 3,04 tỉ đồng, thừa 14,52 tỉ đồng phí bảo lãnh, hạch toán thiếu dự thu 9,68 tỉ đồng, dự chi 9,25 tỉ đồng phí dịch vụ thanh toán với các ngân hàng. Ngân hàng này còn hạch toán chi phí y tế cho cán bộ nhân viên ngoài quỹ lương 23,71 tỉ đồng không đúng với quy định nội bộ của đơn vị. Đồng thời phân loại nhóm nợ chưa phù hợp cụ thể là giảm dư nhóm nợ 1 là 116,27 tỉ đồng, nhóm 2 là 72,20 tỉ đồng, nhóm 4 là 72,79 tỉ đồng, tăng dư nợ nhóm 3 là 68,70 tỉ đồng, nhóm 5 là 192,56 tỉ đồng. Ngoài ra trích lập dự phòng rủi ro tín dụng chưa chính xác tăng 32,48 tỉ đồng.
Những nội dung của kiểm toán, có nhiều điểm tương đồng với các kết luận thanh tra được Thanh tra Ngân hàng Nhà nước công bố trong thời gian gần đây tại các chi nhánh của ngân hàng MB Bank.
Cụ thể là, tại MBBank Phú Yên, chi nhánh vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế trong hoạt động cấp tín dụng cần chấn chỉnh nhằm hạn chế rủi ro phát sinh như: Chưa thu thập đầy đủ hồ sơ, tài liệu phục vụ thẩm định và xét duyệt khoản vay; hồ sơ giải ngân còn thiếu chứng từ theo quy định nội bộ; chưa thu thập đầy đủ thông tin về việc sử dụng vốn; công tác kiểm tra, giám sát sau cho vay chưa chặt chẽ;hồ sơ đánh giá sau cho vay chưa đầy đủ và công tác quản lý tài sản bảo đảm còn thiếu hồ sơ định giá định kỳ, thiếu chứng từ bảo hiểm đối với một số tài sản bảo đảm.
Nguyên nhân xuất phát từ số lượng món vay lớn, khách hàng phân tán, một bộ phận cán bộ còn trẻ, kinh nghiệm thực tiễn hạn chế và yêu cầu MBBank Hội sở cùng chi nhánh triển khai nhiều biện pháp khắc phục, kiểm điểm trách nhiệm, rà soát quy trình và nâng cao chất lượng thẩm định.
Trong khi đó, tại MBBank Hưng Yên, kết luận thanh tra đánh giá chi nhánh cơ bản chấp hành đầy đủ quy định pháp luật trong nhiều lĩnh vực như phòng chống rửa tiền, đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, đại lý bảo hiểm và phòng chống tham nhũng. Dù vậy, cơ quan thanh tra cũng xác định hoạt động cấp tín dụng còn tồn tại sai sót trong thẩm định; xét duyệt cho vay; hồ sơ vay vốn; giải ngân; kiểm tra việc sử dụng vốn vay.
Tại MBBank Nam Định, hoạt động cấp tín dụng của chi nhánh còn tồn tại các hạn chế liên quan đến nguyên tắc cho vay; thẩm định và xét duyệt khoản vay; hồ sơ vay vốn; kiểm tra, giám sát vốn vay; quản lý tài sản bảo đảm; công tác xử lý và thu hồi nợ; việc cập nhật thông tin khách hàng phục vụ phòng chống rửa tiền.
Có thể thấy, mặc dù được thực hiện tại các thời điểm và địa bàn khác nhau, các cuộc thanh tra đều ghi nhận nhóm vấn đề khá tương đồng, chủ yếu tập trung ở quy trình cấp tín dụng, quản lý hồ sơ và kiểm soát sau cho vay.
Những kết luận cùng chỉ vào quy trình kiểm soát tín dụng
Trong hoạt động ngân hàng, các sai sót về hồ sơ, thẩm định hay kiểm tra sau cho vay không đồng nghĩa với việc phát sinh thiệt hại hoặc vi phạm hình sự. Tuy nhiên, theo các chuyên gia quản trị rủi ro, đây là những mắt xích quan trọng trong hệ thống kiểm soát nội bộ.
Đáng chú ý, Báo cáo Kiểm toán Nhà nước năm 2024 không chỉ đề cập riêng MBBank mà còn ghi nhận nhiều ngân hàng thương mại khác cũng tồn tại những sai sót tương tự liên quan đến thẩm định tín dụng, quản lý tài sản bảo đảm, phân loại nợ và xử lý nợ xấu. Điều này cho thấy đây là vấn đề mang tính phổ biến của hệ thống ngân hàng, không phải hiện tượng riêng của một tổ chức tín dụng.
Nhưng khi cùng một tồn tại xuất hiện tại nhiều chi nhánh trong cùng một ngân hàng, câu hỏi được đặt ra là liệu nguyên nhân chủ yếu nằm ở năng lực thực thi tại từng đơn vị hay còn liên quan đến việc triển khai, giám sát và chuẩn hóa quy trình trong toàn hệ thống. Và đưa ra yêu cầu tăng cường kiểm tra, đào tạo, kiểm điểm trách nhiệm, rà soát hồ sơ và hoàn thiện quy trình quản trị rủi ro.
Việc các cơ quan thanh tra và kiểm toán liên tiếp đưa ra kiến nghị cũng có thể được xem là một cơ chế giám sát nhằm giúp tổ chức tín dụng hoàn thiện hệ thống kiểm soát nội bộ, giảm thiểu rủi ro tín dụng và nâng cao chất lượng quản trị. Với MB Bank, các kết luận thanh tra công khai hiện nay đều dừng ở việc yêu cầu khắc phục, chấn chỉnh và thực hiện các kiến nghị của cơ quan quản lý.
Song, việc nhiều cuộc thanh tra tại các địa phương khác nhau cùng chỉ ra các nhóm tồn tại tương tự cho thấy bài toán về chuẩn hóa quy trình, tăng cường kiểm soát nội bộ và nâng cao chất lượng quản trị rủi ro vẫn là yêu cầu đặt ra không chỉ với MBBank mà với nhiều ngân hàng thương mại trong bối cảnh tín dụng tiếp tục tăng trưởng và yêu cầu quản trị ngày càng cao.
Hiện nay, các tổ chức tín dụng đang hướng tới chuẩn mực quản trị hiện đại, việc khắc phục sai sót sau thanh tra là yêu cầu tất yếu. Quan trọng hơn, những kiến nghị của cơ quan quản lý sẽ được các ngân hàng chuyển hóa như thế nào thành các thay đổi thực chất trong quy trình, công nghệ và con người để hạn chế việc lặp lại các tồn tại tương tự trong tương lai, đó không chỉ là câu chuyện riêng của MBBank trước yêu cầu ngày càng cao về minh bạch, an toàn và phát triển bền vững.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
