Những kệ hàng đặc sản tại các siêu thị lớn ở Hà Nội hay TP.HCM ngày càng xuất hiện nhiều sản phẩm OCOP của Lâm Đồng. Đó là hình ảnh khiến không ít người con của vùng đất cao nguyên cảm thấy tự hào khi nông sản địa phương đã có mặt trong hệ thống phân phối hiện đại. Tuy nhiên, theo nhiều chủ thể OCOP và cán bộ địa phương, được công nhận OCOP mới chỉ là điểm khởi đầu. Điều quyết định sự tồn tại của sản phẩm trên thị trường vẫn là chất lượng, khả năng duy trì tiêu chuẩn và niềm tin của người tiêu dùng.
Từ danh hiệu OCOP đến áp lực cạnh tranh trên thị trường
Tính đến tháng 7/2026, Lâm Đồng có 527 chủ thể với 941 sản phẩm OCOP được công nhận, gồm 88 sản phẩm đạt 4 sao và 853 sản phẩm đạt 3 sao.
Theo ông Lê Quang Dần, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng đánh giá OCOP tỉnh, chương trình đã thu hút đông đảo doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ sản xuất tham gia, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp.
Nhiều sản phẩm như cà phê, trà, thanh long, chanh dây và các sản phẩm chế biến từ nông sản đặc trưng của Lâm Đồng đã từng bước tham gia chuỗi giá trị hiện đại, mở rộng thị trường trong nước và xuất khẩu.
Tuy nhiên, thực tế tại nhiều điểm bán hàng đặc sản ở Đà Lạt cho thấy sự chênh lệch khá rõ về chất lượng bao bì, thiết kế, hình ảnh thương hiệu và khả năng thu hút người tiêu dùng giữa các sản phẩm cùng đạt chứng nhận OCOP.
Có những sản phẩm được đầu tư bài bản về nhận diện, truy xuất nguồn gốc, câu chuyện thương hiệu, trong khi không ít sản phẩm vẫn mang dáng dấp của sản xuất nhỏ lẻ, mẫu mã đơn giản và khó cạnh tranh với các thương hiệu cùng ngành hàng.
Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng, an toàn thực phẩm và trải nghiệm sản phẩm, danh hiệu OCOP không còn là lợi thế tuyệt đối nếu sản phẩm không liên tục được nâng cấp.
Một trong những vấn đề lớn của Lâm Đồng hiện nay là sự phát triển nhanh về số lượng sản phẩm OCOP nhưng năng lực của các chủ thể còn chênh lệch.
Tại nhiều xã, phường, hoạt động sản xuất vẫn chủ yếu theo quy mô hộ gia đình, sản lượng nhỏ và thiếu liên kết.
Đại diện một địa phương tại khu vực Lang Biang - Đà Lạt cho biết, nhiều hộ có từ vài đến hàng chục sản phẩm OCOP, nhưng mỗi sản phẩm chỉ được sản xuất với quy mô rất nhỏ, khó hình thành sản phẩm chủ lực và xây dựng chuỗi cung ứng ổn định.
Theo ông Nguyễn Đắc Việt, Phó Chủ tịch UBND xã Lạc Dương, địa phương đang khuyến khích các hộ sản xuất tham gia hợp tác xã, đồng thời tăng cường tập huấn về quản trị sản xuất, kiểm soát chất lượng và tiêu chuẩn hóa quy trình. Đây cũng là hướng đi được nhiều địa phương lựa chọn nhằm giải quyết bài toán quy mô, năng suất và khả năng cung ứng ổn định cho thị trường.
Từ góc độ người sản xuất, anh Nguyễn Tấn Đạt, một nông dân trồng bơ tại Di Linh, cho rằng điều quan trọng nhất hiện nay là duy trì chất lượng đồng đều và xây dựng đầu ra bền vững.
Theo anh, OCOP đã giúp thay đổi tư duy của người nông dân, nhưng để sản phẩm có thể cạnh tranh lâu dài, cần có sự hỗ trợ mạnh hơn về thị trường, quản trị và xây dựng thương hiệu. Thực tế cho thấy, người tiêu dùng ít quan tâm sản phẩm đạt 3 sao hay 4 sao, mà quan tâm nhiều hơn đến việc sản phẩm có ngon, an toàn và đáng tin cậy hay không. Điều này đồng nghĩa với việc chỉ một số sản phẩm chất lượng không ổn định cũng có thể ảnh hưởng đến hình ảnh chung của thương hiệu OCOP.
Xây dựng hệ sinh thái OCOP thay vì chỉ cấp chứng nhận
Lâm Đồng hiện đang định hướng chuyển chương trình OCOP từ phát triển theo chiều rộng sang phát triển theo chiều sâu, lấy chất lượng, thị trường và tính bền vững làm trọng tâm.
Theo nhiều doanh nghiệp và hợp tác xã, nhu cầu lớn hiện nay không chỉ là hỗ trợ thủ tục hay đánh giá sản phẩm, mà là xây dựng một hệ sinh thái OCOP hoàn chỉnh.
Các chủ thể kiến nghị tỉnh sớm hình thành trung tâm quảng bá và phân phối OCOP quy mô lớn, kết nối với hệ thống bán lẻ, du lịch và thương mại điện tử, đồng thời tăng cường quảng bá bằng truyền thông số.
Hiện nay, một số hợp tác xã và doanh nghiệp đã chủ động mở các điểm giới thiệu, bán sản phẩm OCOP tại địa phương để tiếp cận khách du lịch, nhưng những mô hình có đủ năng lực vận hành độc lập vẫn còn rất ít.
Theo Chương trình OCOP quốc gia, mục tiêu của giai đoạn 2021-2025 là phát triển sản phẩm theo chuỗi giá trị, nâng cao thu nhập cho người dân nông thôn và thúc đẩy xây dựng nông thôn mới.
Đối với Lâm Đồng, địa phương có lợi thế lớn về nông nghiệp công nghệ cao, du lịch và chế biến nông sản OCOP được xem là công cụ quan trọng để nâng tầm giá trị nông sản và xây dựng thương hiệu địa phương.
Tuy nhiên, để gần 950 sản phẩm OCOP thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế nông thôn, tỉnh cần tập trung nhiều hơn vào nâng cao năng lực cho các chủ thể nhỏ lẻ, chuẩn hóa chất lượng, phát triển thị trường và củng cố niềm tin của người tiêu dùng.
Bởi sau cùng, giá trị lớn nhất của OCOP không nằm ở số lượng sản phẩm được công nhận, mà ở việc người tiêu dùng sẵn sàng lựa chọn sản phẩm đó như một cam kết về chất lượng và uy tín của nông sản Lâm Đồng.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
