Thống nhất chủ trương, đặt bảo tồn nguyên trạng làm nguyên tắc cao nhất
Chiều 28/2, tại trụ sở UBND thành phố Hải Phòng, cuộc họp quan trọng do Lê Ngọc Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố, chủ trì đã xác lập một bước tiến mới trong quá trình bảo tồn và phát huy giá trị quần thể Côn Sơn - Kiếp Bạc. Trọng tâm của cuộc họp là xem xét, cho ý kiến và thống nhất chủ trương đầu tư Dự án xây dựng, tu bổ, tôn tạo khu di tích Đền Kiếp Bạc - một trong những trung tâm văn hóa, tâm linh và lịch sử đặc biệt quan trọng của quốc gia.
Cuộc họp có sự tham dự của các Phó Chủ tịch UBND thành phố, các Ủy viên UBND thành phố, đại diện lãnh đạo các sở, ngành liên quan cùng chính quyền địa phương. Sự tham gia đầy đủ của các cơ quan chức năng cho thấy tính chất phức tạp và tầm quan trọng đặc biệt của dự án, nơi mọi quyết định đều phải được cân nhắc kỹ lưỡng, bảo đảm hài hòa giữa bảo tồn và phát triển.
Các báo cáo trình bày tại cuộc họp đã làm rõ hiện trạng di tích, nhu cầu cấp thiết của việc tu bổ cũng như đề xuất các hạng mục đầu tư. Trong bối cảnh một số công trình đã có dấu hiệu xuống cấp theo thời gian, việc tu bổ không còn là lựa chọn, mà là yêu cầu tất yếu nhằm bảo vệ tính toàn vẹn của di sản.
Kết luận nội dung này, Chủ tịch UBND thành phố Lê Ngọc Châu thống nhất chủ trương đầu tư dự án. Tuy nhiên, điều đáng chú ý không nằm ở việc phê duyệt, mà nằm ở cách thức phê duyệt. Người đứng đầu chính quyền thành phố đã nhấn mạnh một nguyên tắc cốt lõi: mọi hoạt động tu bổ phải giữ nguyên hiện trạng, không làm thay đổi giá trị lịch sử, kiến trúc và văn hóa của di tích.
Đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật, mà còn là một tuyên bố rõ ràng về quan điểm quản lý di sản. Trong nhiều trường hợp, việc tu bổ thiếu kiểm soát có thể dẫn đến những biến dạng không thể khắc phục, khiến di tích mất đi tính xác thực. Bởi vậy, việc đặt nguyên tắc bảo tồn nguyên trạng làm nền tảng đã xác định rõ giới hạn của mọi can thiệp: bảo vệ, chứ không tái tạo theo ý chí chủ quan.
Đồng thời, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu việc triển khai phải tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật hiện hành, cũng như các khuyến cáo của UNESCO đối với các di sản có giá trị nổi bật toàn cầu. Điều này không chỉ nhằm bảo vệ di tích trước mắt, mà còn bảo đảm vị thế lâu dài của quần thể Côn Sơn - Kiếp Bạc trong hệ thống di sản văn hóa quốc tế.
Tạm dừng một số hạng mục để tránh can thiệp vội vàng vào di sản
Một trong những nội dung quan trọng nhất được kết luận tại cuộc họp là quyết định tạm thời chưa triển khai hai hạng mục: xây dựng tượng đài chiến thắng trên núi Trán Rồng và tôn tạo vườn thuốc Dược Sơn. Quyết định này không phải là sự trì hoãn, mà là biểu hiện của sự thận trọng cần thiết khi can thiệp vào không gian di sản.
Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu các cơ quan chuyên môn tiếp tục nghiên cứu, tính toán kỹ lưỡng về quy mô, vị trí, tác động cảnh quan và giá trị văn hóa của các hạng mục này trước khi đưa ra quyết định cuối cùng. Đây là một chỉ đạo mang tính nguyên tắc, nhằm bảo đảm rằng mọi can thiệp đều được đặt trên nền tảng khoa học, tránh những thay đổi có thể làm phá vỡ cấu trúc lịch sử của di tích.
Thực tiễn bảo tồn di sản cho thấy, những sai lầm lớn nhất thường xuất phát từ các quyết định vội vàng, thiếu đánh giá toàn diện. Một công trình mới, nếu không được thiết kế và bố trí phù hợp, có thể làm gián đoạn mối liên kết giữa các yếu tố cấu thành di sản, khiến tổng thể mất đi tính hài hòa vốn có.
Chính vì vậy, việc tạm dừng để nghiên cứu thêm là lựa chọn cần thiết, thể hiện trách nhiệm của chính quyền đối với di sản. Đây cũng là minh chứng cho sự thay đổi trong tư duy quản lý: thay vì ưu tiên tiến độ, thành phố đặt ưu tiên vào chất lượng và tính bền vững.
Chủ tịch UBND thành phố cũng nhấn mạnh rằng mọi hạng mục tu bổ phải được xem xét trong tổng thể quy hoạch, bảo đảm tính liên kết và thống nhất. Di sản không phải là tập hợp rời rạc của các công trình, mà là một chỉnh thể hoàn chỉnh, nơi mỗi yếu tố đều có vai trò và ý nghĩa riêng.
Do đó, bất kỳ sự bổ sung hay thay đổi nào cũng phải được cân nhắc trong mối quan hệ với toàn bộ không gian di sản, tránh tình trạng can thiệp cục bộ gây ảnh hưởng đến tổng thể.
Phân công rõ trách nhiệm, bảo đảm triển khai minh bạch và hiệu quả
Không dừng lại ở việc thống nhất chủ trương, Chủ tịch UBND thành phố đã đưa ra các chỉ đạo cụ thể đối với từng cơ quan, nhằm bảo đảm dự án được triển khai một cách bài bản, minh bạch và hiệu quả.
Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao nhiệm vụ phối hợp với các đơn vị chuyên môn khẩn trương thám sát hiện trạng khu vực dự kiến triển khai dự án, đồng thời tham mưu UBND thành phố xin ý kiến Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Đây là bước quan trọng nhằm bảo đảm dự án được thực hiện đúng quy trình pháp lý, cũng như phù hợp với các tiêu chuẩn chuyên môn trong lĩnh vực bảo tồn di sản.
Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng và công nghiệp được yêu cầu sớm hoàn thiện đề xuất chủ trương đầu tư, trong đó phải làm rõ quy mô, phương án kỹ thuật, tiến độ và hiệu quả của từng hạng mục. Việc chuẩn bị kỹ lưỡng ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế rủi ro trong quá trình triển khai, tránh tình trạng điều chỉnh nhiều lần gây lãng phí nguồn lực.
Sở Tài chính được giao nhiệm vụ xây dựng dự toán và bố trí kinh phí phù hợp, bảo đảm sử dụng hiệu quả ngân sách nhà nước. Đặc biệt, Chủ tịch UBND thành phố nhấn mạnh yêu cầu không để xảy ra tham nhũng, lãng phí trong quá trình thực hiện dự án. Đây là một thông điệp mạnh mẽ, đặt trách nhiệm giải trình và kỷ luật tài chính vào vị trí trung tâm của quá trình triển khai.
Chính quyền địa phương cũng được yêu cầu tăng cường quản lý khu vực di tích, nhất là các khu vực nhạy cảm như núi Trán Rồng và vườn thuốc Dược Sơn, không để xảy ra tình trạng lấn chiếm hay xây dựng trái phép. Việc bảo vệ hiện trạng trước khi triển khai dự án là điều kiện tiên quyết để bảo đảm tính nguyên vẹn của di sản.
Những chỉ đạo cụ thể này cho thấy dự án không chỉ được triển khai với mục tiêu bảo tồn, mà còn được đặt trong một khuôn khổ quản trị chặt chẽ, nơi trách nhiệm của từng cơ quan được xác định rõ ràng.
Cuộc họp ngày 28/2 không chỉ là một bước đi trong quy trình đầu tư, mà còn là dấu mốc thể hiện cách tiếp cận mới của chính quyền thành phố đối với di sản. Chủ trương tu bổ Đền Kiếp Bạc được triển khai trên cơ sở kết hợp giữa quyết tâm và thận trọng, giữa phát triển và bảo tồn, giữa nhu cầu hiện tại và trách nhiệm đối với tương lai.
Thông điệp xuyên suốt từ chỉ đạo của Chủ tịch UBND thành phố Hải Phòng là rõ ràng: di sản không thể được đối xử như một công trình xây dựng thông thường. Mỗi quyết định đều phải đặt giá trị lịch sử và văn hóa lên hàng đầu.
Bởi một khi di sản bị tổn hại, không có nguồn lực nào có thể khôi phục nguyên vẹn. Nhưng nếu được bảo vệ đúng cách, di sản không chỉ tồn tại, mà còn tiếp tục phát huy giá trị, trở thành nguồn lực tinh thần và động lực phát triển bền vững cho địa phương và đất nước.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
