Giá xăng giảm nhưng mặt bằng giá bán lẻ chưa chuyển biến rõ
Liên tiếp trong các kỳ điều hành từ đầu tháng 7/2026, giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh giảm. Theo kỳ điều hành ngày 9/7, giá xăng E10 RON95-III giảm xuống còn khoảng 20.000 đồng/lít và tiếp tục được điều chỉnh giảm ở các kỳ sau. So với mức đỉnh cuối tháng 3/2026, giá xăng RON95 đã giảm hơn 11.000 đồng/lít, trong khi giá dầu diesel cũng giảm đáng kể.
Việc giá nhiên liệu hạ nhiệt tạo thêm dư địa giảm chi phí vận chuyển, logistics và một phần chi phí sản xuất, lưu thông hàng hóa. Tuy nhiên, mức độ lan tỏa tới giá bán lẻ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác trong cơ cấu giá thành. Tuy nhiên, khảo sát tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và một số địa phương cho thấy tác động này vẫn chưa phản ánh rõ trên thị trường bán lẻ.
Tại TP Hồ Chí Minh, ghi nhận tại các chợ truyền thống như Phước Long (phường Tân Mỹ) cho thấy giá nhiều loại rau xanh, củ quả và thực phẩm vẫn duy trì ở mức tương đương thời điểm giá xăng tăng. Nhiều mặt hàng rau phổ biến dao động từ 20.000-35.000 đồng/kg; cà chua từ 40.000-50.000 đồng/kg; các loại củ như khoai tây, cà rốt, củ cải ở mức 25.000-35.000 đồng/kg. Giá thịt lợn bán lẻ tại nhiều điểm kinh doanh cũng chưa ghi nhận xu hướng giảm rõ rệt.
Tại Hà Nội, khảo sát tại các chợ dân sinh như Thành Công, Nghĩa Tân và Nhân Chính cho thấy nguồn cung hàng hóa khá dồi dào, một số loại rau xanh giảm nhẹ nhờ điều kiện sản xuất thuận lợi. Tuy nhiên, các nhóm hàng có tỷ trọng lớn trong chi tiêu hộ gia đình như thịt lợn, thịt gia cầm, gạo và nhiều mặt hàng tiêu dùng thiết yếu nhìn chung vẫn giữ ổn định so với thời điểm trước khi giá xăng giảm.
Không chỉ nhóm hàng thực phẩm, nhiều dịch vụ tiêu dùng hằng ngày cũng chưa có sự điều chỉnh tương ứng. Khảo sát tại nhiều quán ăn ở Hà Nội và TP Hồ Chí Minh cho thấy giá phở, bún, hủ tiếu và các món ăn phổ biến vẫn duy trì ở mức đã được điều chỉnh trong giai đoạn giá xăng dầu tăng trước đó. Một số cơ sở có điều chỉnh giảm nhưng mức giảm không đáng kể so với mức tăng trước đây.
Diễn biến này cho thấy việc giá xăng dầu giảm chưa tạo ra sự thay đổi rõ rệt đối với mặt bằng giá bán lẻ trong ngắn hạn. Đối với người tiêu dùng, chi phí sinh hoạt vì vậy vẫn chưa được cải thiện đáng kể, trong khi kỳ vọng về sự lan tỏa của việc giảm giá nhiên liệu đến giá hàng hóa và dịch vụ vẫn chưa trở thành hiện thực.
Giá xăng chỉ là một cấu phần trong giá thành
Ở góc độ doanh nghiệp và người kinh doanh, việc giá bán chưa điều chỉnh theo đà giảm của xăng dầu không đơn thuần xuất phát từ mong muốn duy trì lợi nhuận mà phản ánh thực tế chi phí đầu vào vẫn chịu tác động của nhiều yếu tố khác. Theo các tiểu thương tại nhiều chợ truyền thống, giá bán lẻ hiện được hình thành từ tổng hòa của chi phí nguyên liệu, nguồn cung, nhân công, điện, nước, thuê mặt bằng, bảo quản, vận chuyển và các khoản chi phí vận hành khác. Trong cơ cấu này, chi phí nhiên liệu chỉ chiếm một tỷ trọng nhất định.
Theo phản ánh của nhiều tiểu thương, việc giá xăng giảm có giúp giảm một phần chi phí vận chuyển. Tuy nhiên, mức giảm này chưa đủ lớn để tạo ra thay đổi đáng kể trong giá bán lẻ do giá nhập hàng và nhiều khoản chi phí khác vẫn duy trì ở mức cao. Anh Trần Minh Trí, tiểu thương kinh doanh thịt lợn tại chợ Phước Long (TP Hồ Chí Minh), cho biết giá bán lẻ phụ thuộc chủ yếu vào giá nhập từ các nhà cung cấp. Khi giá đầu vào chưa giảm, người bán lẻ rất khó hạ giá nếu muốn bảo đảm hiệu quả kinh doanh.
Tương tự, chị Hùynh Thị Như, tiểu thương bán rau tại chợ Phú Mỹ, cho biết phần lớn nguồn hàng được nhập từ Đà Lạt và các vùng sản xuất VietGAP nên giá bán chịu ảnh hưởng nhiều hơn bởi mùa vụ và nguồn cung hơn là chi phí vận chuyển. Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Lan, tiểu thương tại chợ Nghĩa Tân (Hà Nội), cũng cho rằng chi phí vận chuyển có giảm nhưng chưa đủ lớn để bù đắp các khoản chi phí cố định như thuê quầy, điện, nước và nhân công, vì vậy giá bán lẻ vẫn được duy trì ổn định.
Không chỉ khu vực bán lẻ, các doanh nghiệp sản xuất cũng cho rằng tác động của giá xăng dầu đến giá thành sản phẩm tương đối hạn chế. Ông Trương Chí Thiện, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Vĩnh Thành Đạt (V.Food), cho biết trong ngành sản xuất trứng gia cầm, chi phí nhiên liệu chủ yếu ảnh hưởng đến khâu vận chuyển, còn giá thành sản phẩm phụ thuộc nhiều hơn vào thức ăn chăn nuôi, bao bì, điện, nhân công và các chi phí sản xuất khác.
Theo ông Thiện, nhiều loại vật tư như bao bì, nhựa, giấy in tem nhãn hay dây nilon đã tăng giá khi chi phí đầu vào leo thang trước đó nhưng đến nay vẫn chưa giảm tương ứng. Doanh nghiệp đã chủ động làm việc với các nhà cung cấp để đề nghị điều chỉnh giá nguyên vật liệu, song đến nay chưa ghi nhận phản hồi tích cực.
Ngoài nguyên vật liệu, doanh nghiệp cũng cho biết chi phí lao động tiếp tục là áp lực khi tiền lương có xu hướng tăng và thị trường lao động cạnh tranh hơn. Đây là một trong những yếu tố làm chi phí sản xuất duy trì ở mức cao.
Ở lĩnh vực dịch vụ ăn uống, ông Đỗ Duy Thanh, Giám đốc Công ty Tư vấn FnB Director và nhà sáng lập Horeca Business School, nhận định chi phí nhiên liệu chỉ là một trong nhiều yếu tố cấu thành giá bán. Một món ăn còn chịu tác động của giá nguyên liệu, tiền thuê mặt bằng, điện, nước, gas, bao bì, chi phí nền tảng giao hàng, marketing và nhân công. Vì vậy, việc giá xăng giảm chưa đủ để các cơ sở kinh doanh điều chỉnh giá bán nếu các khoản chi phí chủ yếu khác vẫn duy trì ở mức cao.
Dưới góc độ kinh tế học, TS Hùynh Thanh Điền, giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, cho rằng giá hàng hóa trên thị trường luôn được quyết định bởi nhiều yếu tố chứ không chỉ riêng biến động của giá nhiên liệu. Đối với nhóm hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm và các nhu yếu phẩm hằng ngày, nhu cầu tiêu dùng có độ co giãn thấp nên khi mặt bằng giá mới đã được hình thành và thị trường chấp nhận, quá trình điều chỉnh giảm thường diễn ra chậm hơn so với chiều tăng.
Theo TS Hùynh Thanh Điền, đây là một trong những nguyên nhân khiến tác động từ việc giá xăng dầu giảm chưa phản ánh ngay vào giá bán lẻ của nhiều loại hàng hóa và dịch vụ.
Minh bạch chi phí để hạn chế tình trạng “neo giá”
Bên cạnh yếu tố chi phí, nhiều chuyên gia cho rằng trên thị trường vẫn xuất hiện tình trạng giá bán điều chỉnh tăng nhanh nhưng giảm chậm khi chi phí đầu vào hạ nhiệt. Theo TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường TP Hồ Chí Minh, khi giá xăng dầu tăng, nhiều doanh nghiệp và cơ sở kinh doanh nhanh chóng điều chỉnh giá bán với lý do chi phí đầu vào tăng. Tuy nhiên, khi giá xăng giảm, việc điều chỉnh theo chiều ngược lại thường diễn ra chậm hoặc không diễn ra.
Ông cho rằng nguyên nhân còn nằm ở việc Việt Nam hiện chưa có cơ chế theo dõi, đánh giá giá bán dựa trên cơ cấu chi phí thực tế của từng ngành hàng. Điều này khiến cơ quan quản lý gặp khó khăn trong việc xác định liệu mức giá trên thị trường đã phản ánh đúng biến động của các yếu tố đầu vào hay chưa.
Để tăng tính minh bạch, TS Phạm Viết Thuận đề xuất nghiên cứu cơ chế yêu cầu doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các cơ sở buôn bán đăng ký định mức chi phí cũng như lợi nhuận đối với từng nhóm hàng hóa. Theo ông, việc này không nhằm mục đích can thiệp hành chính vào giá bán hay phục vụ quản lý thuế mà tạo cơ sở để theo dõi quá trình hình thành giá, từ đó đánh giá tính hợp lý của mức giá trên thị trường.
Theo chuyên gia, minh bạch hóa cơ cấu chi phí sẽ góp phần tạo lập môi trường cạnh tranh lành mạnh hơn, hạn chế tình trạng "neo giá" và bảo vệ tốt hơn quyền lợi người tiêu dùng.
Có thể thấy, việc giá xăng dầu giảm mới chỉ tạo điều kiện thuận lợi để giảm chi phí sản xuất, lưu thông hàng hóa. Mức độ phản ánh vào giá bán lẻ còn phụ thuộc vào diễn biến của nhiều yếu tố đầu vào khác cũng như đặc điểm của từng ngành hàng. Cùng với việc vận hành theo cơ chế thị trường, việc nâng cao tính minh bạch trong hình thành giá, tăng cường giám sát việc thực hiện quy định về giá và thúc đẩy cạnh tranh sẽ góp phần giúp lợi ích từ việc giảm chi phí đầu vào được truyền dẫn đầy đủ hơn tới người tiêu dùng.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
