Áp lực từ thị trường thế giới và nỗ lực giữ ổn định trong nước
Diễn biến địa chính trị phức tạp, đặc biệt là căng thẳng giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang, đang tác động mạnh đến thị trường năng lượng toàn cầu. Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng, cùng với việc Iran kiểm soát eo biển Hormuz, đã làm gia tăng lo ngại về gián đoạn nguồn cung. Bên cạnh đó, xung đột Nga - Ukraine kéo dài tiếp tục khiến thị trường dầu mỏ tiềm ẩn nhiều rủi ro, đẩy giá xăng dầu thế giới duy trì xu hướng tăng mạnh.
Thực tế cho thấy, bình quân giá thành phẩm xăng dầu thế giới trong kỳ điều hành từ ngày 12/3 đến 19/3 đã tăng đáng kể. Xăng RON92 tăng hơn 20 USD/thùng, xăng RON95 tăng trên 21 USD/thùng, trong khi dầu hỏa và dầu diesel ghi nhận mức tăng rất mạnh, có loại tăng gần 30%. Những biến động này nhanh chóng tạo áp lực lên thị trường trong nước.
Để giảm bớt tác động, liên Bộ Công Thương - Tài chính đã quyết định chi Quỹ Bình ổn giá xăng dầu với mức từ 3.000 đến 4.000 đồng/lít/kg tùy mặt hàng. Tuy nhiên, ngay cả khi đã sử dụng quỹ ở mức cao, giá bán lẻ trong nước vẫn tăng mạnh, có mặt hàng tăng gần 9.000 đồng/lít. Nếu không có sự can thiệp từ quỹ bình ổn, mức tăng còn cao hơn đáng kể.
Việc liên tục sử dụng Quỹ Bình ổn trong nhiều kỳ điều hành liên tiếp cho thấy nỗ lực lớn của cơ quan quản lý trong việc hạn chế các cú sốc giá. Tuy vậy, số dư quỹ hiện đã giảm mạnh, xuống còn khoảng 2.600 tỷ đồng, làm dấy lên lo ngại về dư địa điều hành trong thời gian tới nếu giá thế giới tiếp tục leo thang.
Trong bối cảnh đó, cơ quan quản lý khẳng định sẽ tiếp tục bám sát ba nguyên tắc điều hành, gồm bảo đảm nguồn cung, điều hành giá theo sát thị trường thế giới nhưng có kiểm soát, đồng thời hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Ngoài ra, các phương án như sử dụng ngân sách dự phòng hoặc điều chỉnh thuế bảo vệ môi trường cũng đang được nghiên cứu nhằm bổ sung công cụ điều tiết.
Cập nhật cơ chế điều hành: Phản ứng nhanh với biến động mạnh
Song song với các giải pháp ổn định thị trường, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết 55/NQ-CP với những điều chỉnh quan trọng trong cơ chế điều hành giá xăng dầu. Điểm đáng chú ý là việc nâng ngưỡng biến động để kích hoạt điều chỉnh giá sớm, đồng thời cho phép phản ứng nhanh hơn trước các biến động lớn.
Cụ thể, giá xăng dầu trong nước sẽ được điều chỉnh ngay sau một ngày nếu giá cơ sở của một trong các mặt hàng phổ biến tăng từ 15% trở lên so với kỳ điều hành trước, thay vì mức 7% như quy định trước đây. Ngược lại, khi giá cơ sở giảm từ 10% trở lên, việc điều chỉnh giảm giá cũng sẽ được thực hiện ngay sau đó một ngày.
Trong trường hợp biến động giá chưa đạt các ngưỡng trên, cơ chế điều hành vẫn thực hiện theo chu kỳ cố định vào ngày thứ Năm hằng tuần, bảo đảm tính ổn định và dự báo cho thị trường.
Việc điều chỉnh ngưỡng và rút ngắn thời gian phản ứng được đánh giá là bước đi cần thiết trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu biến động nhanh và khó lường. Cơ chế mới không chỉ giúp giá trong nước bám sát hơn với diễn biến quốc tế, mà còn hạn chế tình trạng “dồn tích” biến động, gây sốc khi điều chỉnh.
Cùng với đó, quy trình công bố giá cũng được siết chặt hơn khi Bộ Công Thương sẽ chủ trì xác định giá cơ sở dựa trên dữ liệu thị trường quốc tế, phối hợp với Bộ Tài chính và công bố ngay trong ngày điều hành.
Nhìn tổng thể, việc kết hợp giữa các công cụ điều hành truyền thống như Quỹ Bình ổn, chính sách thuế với cơ chế phản ứng nhanh mới cho thấy định hướng điều hành ngày càng linh hoạt và chủ động hơn. Tuy nhiên, trong bối cảnh rủi ro địa chính trị vẫn ở mức cao, bài toán cân bằng giữa ổn định giá và đảm bảo nguồn lực điều hành sẽ tiếp tục là thách thức lớn trong thời gian tới.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
