Giá đầu vào hạ nhiệt, giá trên kệ vẫn "đứng yên"
Từ đầu tháng 7 đến nay, giá xăng dầu trong nước duy trì xu hướng giảm, qua đó kéo mặt bằng giá nhiên liệu xuống mức thấp nhất trong nhiều tháng. Sau kỳ điều hành gần nhất, giá bán lẻ tối đa của xăng E5RON92 còn 19.191 đồng/lít, trong khi RON95-III còn 20.003 đồng/lít, giảm lần lượt 539 đồng và 412 đồng/lít so với kỳ điều hành trước. Đây cũng là vùng giá thấp nhất kể từ đầu năm 2026.
Không chỉ nhiên liệu, nhiều yếu tố đầu vào khác cũng đã hạ nhiệt. Giá nguyên liệu thức ăn chăn nuôi nhập khẩu, phân bón, cước vận tải container và chi phí logistics đã giảm đáng kể so với giai đoạn cao điểm năm 2025. Điều này làm dấy lên kỳ vọng chi phí sản xuất và lưu thông hàng hóa sẽ giảm theo, qua đó kéo giá bán lẻ xuống, hỗ trợ sức mua của người dân.
Tuy nhiên, ghi nhận thực tế tại các chợ dân sinh và hệ thống bán lẻ ở Hà Nội cho thấy diễn biến lại không như kỳ vọng. Khảo sát tại các chợ Thành Công, Nghĩa Tân, Cầu Giấy trong ngày 24/7 cho thấy giá thịt lợn vẫn ở mức cao. Ba chỉ dao động 170.000-190.000 đồng/kg, sườn non 190.000-230.000 đồng/kg, thịt nạc vai từ 140.000-160.000 đồng/kg. Thịt bò thăn phổ biến 320.000-380.000 đồng/kg, trong khi bò bắp dao động 280.000-330.000 đồng/kg.
Nhóm rau xanh tuy đã "hạ nhiệt" so với thời điểm nắng nóng đầu mùa nhưng vẫn chưa trở về mặt bằng giá đầu năm. Rau muống, mồng tơi, cải ngọt phổ biến 18.000-28.000 đồng/kg; cải chíp khoảng 25.000-35.000 đồng/kg; cà chua 28.000-35.000 đồng/kg; dưa chuột 20.000-28.000 đồng/kg. Nhiều loại trái cây nội địa như chuối, thanh long, xoài, dưa hấu chỉ giảm nhẹ hoặc giữ nguyên so với cách đây một tháng.
Tại các hệ thống bán lẻ hiện đại như WinMart, Co.opmart, GO!, LOTTE Mart hay MM Mega Market, mặt bằng giá niêm yết của phần lớn nhóm hàng tiêu dùng thiết yếu gần như không thay đổi. Người tiêu dùng chủ yếu được hưởng mức giá thấp hơn thông qua các chương trình khuyến mại, giảm giá theo tuần, tích điểm hoặc mua theo combo, thay vì giá bán niêm yết được điều chỉnh giảm đồng loạt.
Điều này khiến không ít người tiêu dùng đặt câu hỏi: nếu trước đây mỗi lần giá xăng tăng đều nhanh chóng được phản ánh vào giá hàng hóa thì vì sao khi giá nhiên liệu đã giảm xuống quanh ngưỡng 19.000-20.000 đồng/lít, giá bán lẻ vẫn gần như "neo" ở mức cũ?
Không chỉ thực phẩm tươi sống, nhiều nhóm hàng tiêu dùng nhanh như sữa, dầu ăn, nước mắm, gia vị, hóa mỹ phẩm và đồ gia dụng cũng duy trì mặt bằng giá ổn định trong nhiều tháng qua.
Điều này khiến chi tiêu của các hộ gia đình chưa có nhiều cải thiện, dù áp lực từ chi phí nhiên liệu đã giảm đáng kể. Trong bối cảnh tiêu dùng nội địa đang được kỳ vọng trở thành động lực tăng trưởng của nền kinh tế, khoảng cách giữa xu hướng giảm của chi phí đầu vào và giá bán lẻ đang là vấn đề được cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp quan tâm.
Chi phí nào đang giữ giá hàng hóa ở mức cao?
Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, chuyên gia kinh tế, giá xăng dầu chỉ là một trong nhiều yếu tố cấu thành nên giá bán lẻ hàng hóa. Việc giá nhiên liệu giảm sẽ góp phần hạ chi phí sản xuất và vận chuyển, nhưng tác động không diễn ra ngay lập tức bởi doanh nghiệp còn phải gánh nhiều loại chi phí khác trong toàn bộ chuỗi cung ứng. "Doanh nghiệp sản xuất sẽ không điều chỉnh ngay giá hàng hóa theo từng lần giảm của giá xăng dầu mà căn cứ vào xu hướng giá chung của thị trường và các chi phí đầu vào khác", ông Thịnh cho biết.
Bên cạnh đó, vị chuyên gia này cũng cho rằng, việc điều chỉnh giá thường có độ trễ do doanh nghiệp còn phải xử lý lượng hàng tồn kho được sản xuất hoặc nhập vào khi chi phí đầu vào vẫn ở mức cao.
Ở góc độ logistics, ông Lê Duy Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) cho biết, tỷ trọng chi phí logistics phụ thuộc vào từng ngành hàng. Với nông sản, thực phẩm tươi sống hay thủy sản cần bảo quản lạnh, logistics có thể chiếm 20-30% giá thành, trong khi các ngành có giá trị gia tăng cao như điện tử hay công nghệ có tỷ lệ thấp hơn. Điều này đồng nghĩa với việc giá nhiên liệu giảm chỉ tác động đến một phần trong cơ cấu chi phí của doanh nghiệp, chưa đủ để kéo giá bán lẻ giảm mạnh ngay lập tức.
Bên cạnh chi phí vận chuyển, doanh nghiệp còn phải chi trả hàng loạt khoản như thuê kho bãi, bảo quản lạnh, hao hụt hàng hóa, bao bì, kiểm định chất lượng, nhân công, điện nước, chi phí công nghệ, quản lý vận hành và chi phí tài chính. Đây đều là những khoản chi không giảm cùng nhịp với giá xăng dầu, khiến tổng chi phí kinh doanh vẫn duy trì ở mức cao.
Đáng chú ý, giá thuê mặt bằng kinh doanh tại nhiều đô thị lớn vẫn neo ở mức cao. Dù mặt bằng lãi suất đã giảm so với giai đoạn 2022-2023, nhiều doanh nghiệp bán lẻ vẫn chịu áp lực vốn, đặc biệt là các đơn vị phải duy trì lượng hàng tồn kho lớn hoặc mở rộng hệ thống phân phối.
Một nguyên nhân khác khiến giá hàng hóa khó giảm là chuỗi phân phối còn nhiều tầng nấc trung gian. Từ nhà sản xuất đến tay người tiêu dùng, nhiều mặt hàng phải đi qua thương lái, đại lý, nhà phân phối, kho trung chuyển rồi mới đến cửa hàng bán lẻ. Mỗi mắt xích đều cộng thêm chi phí vận hành và lợi nhuận, khiến giá bán cuối cùng bị đội lên đáng kể.
Đối với hệ thống bán lẻ hiện đại, doanh nghiệp sản xuất còn phải chi trả nhiều khoản phí như trưng bày hàng hóa, marketing, khuyến mại, logistics nội bộ, quản lý ngành hàng... Những khoản chi phí này cuối cùng đều được phân bổ vào giá bán.
PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cũng cho rằng, sau giai đoạn dài chi phí đầu vào tăng mạnh, nhiều doanh nghiệp có xu hướng giữ nguyên giá bán để bù đắp phần lợi nhuận đã bị thu hẹp trước đó. Trong bối cảnh sức mua chưa thực sự phục hồi, việc giảm giá quá nhanh có thể ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh, nhất là với những doanh nghiệp có biên lợi nhuận thấp.
Ở góc độ thị trường, hiện tượng giá tăng rất nhanh khi chi phí đầu vào tăng nhưng giảm rất chậm khi chi phí đầu vào hạ nhiệt được kinh tế học gọi là hiệu ứng "rocket and feather" (tăng như tên lửa, giảm như lông vũ). Đây là hiện tượng đã được ghi nhận tại nhiều quốc gia trong hơn ba thập kỷ và cũng đang được nhắc đến trong bối cảnh thị trường Việt Nam, khi giá bán lẻ chưa phản ánh kịp xu hướng giảm của chi phí đầu vào.
Có thể thấy, để người tiêu dùng thực sự được hưởng lợi từ việc chi phí đầu vào giảm, Việt Nam cần tiếp tục đầu tư phát triển hạ tầng logistics, cắt giảm các khâu trung gian, nâng cao tính minh bạch trong cấu thành giá và thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh trên thị trường bán lẻ.
Đồng thời, cơ quan quản lý cần tăng cường giám sát diễn biến giá đối với các mặt hàng thiết yếu, yêu cầu doanh nghiệp rà soát, điều chỉnh giá phù hợp với xu hướng giảm của chi phí đầu vào, qua đó bảo đảm lợi ích hài hòa giữa doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Trong bối cảnh tiêu dùng nội địa đang được xác định là một trong những động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế, việc giá bán lẻ phản ánh sát hơn xu hướng giảm của chi phí đầu vào sẽ góp phần kích thích sức mua và tạo dư địa cho tăng trưởng bền vững.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
